IV SA/Gl 1282/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 38, art. 147 ust. 7 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm. ) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267), przyznał A. B. zasiłek okresowy miesięcznie w wysokości 20 zł w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że strona spełnia wymogi do otrzymania zasiłku okresowego, gdyż jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego i występuje niepełnosprawność. Ze względu na małą ilość środków finansowych przyznano stronie zasiłek okresowy w wysokości zapewniającej zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb w zakresie i na poziomie limitów określonych w przyjętej polityce przyznawania świadczeń. Podkreślono, że zasiłek okresowy nie może być większy niż różnica między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny i mniejszy niż część obligatoryjna zasiłku. A. B. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, w którym stwierdził, że decyzja jest błędna, albowiem ustawa o pomocy społecznej stanowi, że "alimenty odlicza się od dochodu". W jego ocenie wszystkie alimenty odlicza się od dochodu, w tym alimenty zaległe i koszty komornicze. Wobec tego zażądał odliczenia wszystkich alimentów od uzyskiwanego przez niego dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ustalił, że A. B. w dniu 18 lipca 2013r. ustnie do protokołu złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Następnie w dniu 18 lipca 2013r. w miejscu pobytu strony przeprowadzono wywiad środowiskowy. Według kwestionariusza wywiadu A. B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jego dochodem jest renta inwalidzka w kwocie 650,28zł, zasiłek stały w kwocie 38,63 zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 77,23 zł. Po odjęciu alimentów bieżących w kwocie 229,57 zł dochód strony wynosi 536,57 zł. Komornik Sądowy wskazał w zaświadczeniu, że w czerwcu br. na poczet alimentów zaległych wyegzekwował kwotę 44,44 zł, a na poczet kosztów komorniczych kwotę 26,29 zł. Na poczet alimentów bieżących wyegzekwował kwotę 81,29zł. Następnie organ przedstawił przepisy ustawy regulujące zasady przyznawania zasiłków okresowych. Wskazano, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 tej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednocześnie stosownie do art. 38 ust. 1 w/w ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. W myśl ust. 2 powyższego artykułu zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Natomiast w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie, (art. 38 ust. 4). W przypadku podjęcia zatrudnienia przez osobę objętą kontraktem socjalnym pobierającą zasiłek okresowy, może być on wypłacany nadal niezależnie od dochodu, do dnia wynikającego z decyzji przyznającej zasiłek okresowy, nie dłużej jednak niż do 2 miesięcy od dnia, w którym osoba została zatrudniona (4a). Mając na względzie ustalony stan faktyczny oraz przepisy ustawy, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przyznał stronie zasiłek okresowy w prawidłowej wysokości. Odnosząc się do poglądu strony dotyczącego odliczania od dochodu wszystkich alimentów (zarówno bieżących jak i zaległości alimentacyjnych) oraz kosztów komorniczych przywołano wyroki sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2011 r. II SA/Lu 528/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 października 2008 r. IV SA/Gl 282/08). Na ich podstawie wskazano, że ustalenie dochodu, o którym stanowi art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy nie może obejmować kosztów ponoszonych w związku z egzekucją alimentów, a więc wynagrodzenia komornika, kosztów korespondencji oraz operacji bankowych. Odliczeniu od przychodów osoby ubiegającej się podlega wyłącznie kwota miesięcznych bieżących alimentów należnych osobie uprawnionej na podstawie prawnego tytułu, bez kwot zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. Tak więc brak jest podstaw do odliczania od dochodu zaległości alimentacyjnych i kosztów egzekucyjnych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. B. wyraził swoje niezadowolenie ze sposobu rozstrzygnięcia jego sprawy przez organy administracji. Opisał swoją trudną sytuację materialną, która uzasadnia przyznanie mu wnioskowanych świadczeń z pomocy społecznej. Podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, iż od dochodu podlegają odliczeniu alimenty, bez ich rozróżnienia na zaległe i bieżące. Dodatkowo powinno się także do sumy alimentów zaliczać koszty komornicze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę postulowało jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na zarządzenie Sądu organ uzupełnił akta administracyjne przesyłając zaświadczenia wydane przez organ egzekucyjny zawierające oddane, co do wysokości wyegzekwowanych od skarżącego w miesiącu czerwcu 2013r. alimentów bieżących, zaległych i kosztów komorniczych na rzecz każdego z czterech wierzycieli alimentacyjnych oraz informację o wysokości pobieranej przez A. B. renty po potrąceniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 38 ustawy o pomocy społecznej zwanej dalej ustawą. Regulacja zawarta w przywołanej normie dotyczy jednego ze świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej, jakim jest zasiłek okresowy. Warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, a ponadto wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia. Przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność lub bezrobocie osoby gospodarującej samotnie lub w rodzinie, której dochód jest niższy od właściwego kryterium dochodowego. W kontrolowanej sprawie, jako niesporne przyjąć należy, że skarżący spełniał warunki wymagane w treści art. 38 ustawy, a kwestią wymagającą rozważenia była wysokość przyznanego mu zasiłku okresowego. W przywołanym przepisie art. 38 ustawy określona została jednocześnie minimalna i maksymalna wysokość zasiłku okresowego. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż kryterium dochodowe, które aktualnie wynosi 542 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Tak wyznaczone granice kwotowe zasiłku okresowego pozwalają uznać, że jego wysokość stanowi w istocie wynik matematycznego działania. Ustawodawca pozostawił natomiast organowi możliwość działania w ramach uznania administracyjnego jedynie w obszarze wyznaczonym treścią art. 38 ust. 2 pkt 1, art.38 ust. 3 i ust. 4 ustawy. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, obie wydane w sprawie decyzje odmawiające przyznawania zasiłku okresowego odpowiadają prawu. Nie jest kwestionowane w sprawie, że skarżący pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rentę, a nadto jego dochód stanowi dodatek mieszkaniowy i zasiłek stały. Od tak ustalonego dochodu organ dokonał potrąceń, do jakich uprawniał go zapis zawarty w art. 8 ust. 3 ustawy. W przepisie tym ustawodawca zawarł katalog obciążeń, o które pomniejszany jest dochód wnioskującego o pomoc społeczną. Wśród nich wymienione zostały alimenty świadczone na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy). Jak wynika z uzupełnionych akt sprawy w miesiącu czerwcu 2013r., a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie przez A. B. wniosku, łączna suma wyegzekwowanych od skarżącego przez komornika alimentów wyniosła 273,94 zł. W ramach wskazanej kwoty mieściły się również zaległe należności alimentacyjne w wysokości 44,44 zł. Kwota ta nie została zaliczona przez organ, jako obciążenie dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy. Z tych przyczyn dochód skarżącego, po potrąceniach z tytułu wyegzekwowanych od niego alimentów wyniósł 536,64 zł. Mając na względzie obowiązujące w chwili wydawania decyzji kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (542 zł), wskazane powyżej przepisy art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 3 i ust. 4 ustawy i przedstawiony stan faktyczny stwierdzić trzeba, że skarżący nie kwalifikuje się do wyższego niż 20 zł zasiłku okresowego. Różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a uzyskiwanym przez skarżącego dochodem po potrąceniach, o których mowa w art. 8 ust. 3 ustawy, wyniosła bowiem 5,36 zł. Odnosząc się natomiast do prezentowanego przez skarżącego stanowiska, co do obowiązku potrącenia mu z uzyskiwanego dochodu również kwoty 44,44 zł, która została wyegzekwowana z tytułu zaległości alimentacyjnych Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko to nie jest słuszne. Obecna, ugruntowana już linia orzecznicza, którą podziela Sąd orzekający nakazuje przyjąć, iż wśród obciążeń wymienionych w treści art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy nie mieszczą się kwoty egzekwowane od dłużnika alimentacyjnego z tytułu jego zaległości w obowiązku alimentacyjnym. Z pomniejszenia dochodu korzystać może tylko ten zobowiązany, który świadczy alimenty w terminie (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2014r. sygn. akt I OSK 571/13, z dnia 3 lutego 2012r sygn. akt I OSK 1433/11, z 5 grudnia 2012 sygn. akt I OSK 957/12). Tym samym nie można zarzucić organom błędu w interpretacji stosowanego prawa materialnego. Organy nie naruszyły także zasad postępowania administracyjnego o w sposób wyczerpujący ustalając stan faktyczny sprawy, jak również uzasadniając motywy podjętych rozstrzygnięć. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.