IV SA/Gl 1327/11

WyrokWSA w Gliwicach2012-08-30

Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Beata Kalaga-Gajewska, Andrzej Matan

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powstałe w okresie obowiązywania ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, mogą zostać umorzone na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że niezastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sprawie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych stanowiło naruszenie prawa materialnego. Wykładnia językowa, funkcjonalna i systemowa, a także zasady konstytucyjne (art. 2 i 32 Konstytucji RP) przemawiają za tym, że hipotezą art. 30 ust. 2 objęte są również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, co zapewnia dłużnikom równość wobec prawa.
Stan faktyczny
Skarżący R.P. wniósł o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i dochodową. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych mogą być umarzane jedynie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a nie na podstawie art. 30 ust. 2 tej ustawy, który dotyczy świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący zaskarżył decyzje, argumentując, że organy błędnie zinterpretowały przepisy i nie zastosowały art. 30 ust. 2 ustawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r. nr [...]; 2) przyznaje na rzecz adwokata J.F. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta T. z dnia [...], nr [...] o odmowie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego – R.P. powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym Jak wynika z dokumentów, załączonych do akt administracyjnych, wnioskiem z dnia [...] R.P. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz W.W. zaliczek alimentacyjnych na dzieci K.W. oraz K.W. w okresie od [...] do [...] na podstawie decyzji: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] (okresy zasiłkowe [...], [...], [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż stosownie do art. 43 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się aż do ich całkowitego zaspokojenia. Wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela. Pismem z dnia [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się do Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. ustalenie aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy. Na podstawie uzyskanych informacji uzyskanych z tej jednostki oraz wyjaśnień R.P. ustalono, że on z matką oraz bratem, utrzymuje się z renty, (przyznanej do [...] w związku z okresem niezdolności do pracy). Matka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, utrzymuje się z renty w kwocie [...]zł., zaś jego brat utrzymuje się ze świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł., przy czym [...] zł z tej kwoty przekazuje na regulowanie świadczeń alimentacyjnych. Rodzina ponosi stałe wydatki związane z zakupem lekarstw oraz utrzymaniem mieszkania. R.P. pozostaje pod stałą opieką lekarską. Nie posiada żadnych ruchomości, nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Wraz z rodziną nie jest objęty pomocą MGOPS w – R. oraz innych instytucji. Jak podniesiono w uzasadnieniu, przepis dotyczący możliwości umorzenia powstałych należności ma charakter uznaniowy. Jest uzależniony od stwierdzenia przez organ właściwy przesłanek oraz szczególnych okoliczności decydujących o umorzeniu zobowiązań. Oznacza to, że w gestii organu jest odmowa albo przychylenie się do wniosku strony. Umorzenie należności dłużnika nie jest obligatoryjne nawet wtedy, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Na sytuację dłużnika alimentacyjnego składają nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności tj. stan zdrowia, możliwości uzyskania dochodu. Jest to na tyle istotne gdyż organ musi rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Zdaniem organu I instancji, w związku z posiadanym orzeczeniem o okresowej, częściowej niezdolności do pracy, które obowiązuje do [...] nie jest wykluczone, że stan zdrowia dłużnika poprawi się a zatem istnieje przypuszczenie, że będzie w stanie znaleźć pracę, choćby dorywczą co umożliwi dalszą spłatę długu. W konkluzji stwierdzono, iż nie zachodzą podstawy do umorzenia należności. Wskazano na regulację zawartą w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która dopuszcza umorzenie, przez organ właściwy dłużnika, należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w następujących przypadkach: 1/ 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2/ 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3/ 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W odwołaniu od tej decyzji R.P. wskazuje na złą sytuacje zdrowotną oraz dochodową, co miałoby uzasadniać umorzenie należności powstałych z związku z wypałowymi zaliczkami alimentacyjnymi. Ze względu na stan zdrowia jest całkowicie niezdolny do pracy. Niskie świadczenie rentowe uniemożliwia mu właściwe leczenie oraz zakup koniecznych lekarstw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko o braku podstaw do umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wskazało zwłaszcza na wymogi wynikające z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz brak podstaw do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie, ze względu na nieskuteczność prowadzonej egzekucji. Podkreślono w szczególności to, że stosownie do art. 16 obowiązującej do 1 października 2008 r. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ właściwy wierzyciela mógł umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Z dniem 1 października 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przewiduje ona w art. 47, że poprzednio obowiązująca ustawa z 2005 r. traci moc, z wyjątkiem art. 17 ust. 5 (ten traci moc z dniem 1 grudnia 2008 r.). Zdaniem organu odwoławczego, skoro ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera przepisów przejściowych pozwalających na stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w sprawach dotyczących umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, to należy stosować przepisy aktualnie obowiązujące tj. ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów . Zgodnie z art. 30 ust. 1 powołanej ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności o których mowa mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1/ 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2/ 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3/ 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Natomiast w myśl ust. 2 powołanego przepisu, organ właściwy wierzyciela może, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Skład orzekający Kolegium wyraził pogląd, iż przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewidują możliwość umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy, natomiast jeśli chodzi o należności powstałe z tytułu wypłaty zaliczki alimentacyjnej umorzenie może nastąpić tylko na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Co za tym idzie, jego zdaniem , aktualnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej ze względu na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Z akt sprawy wynika, że strona nie spełnia przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy, wobec czego decyzja organu I instancji jest zgodna z przepisami prawa. W skardze do sądu administracyjnego R.P. wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako naruszających przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego niezastosowanie, a także z powodu niezebrania całości materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia decyzji organów obu instancji oraz zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Nie podziela poglądu wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a więc w przypadku skarżącego nie można umorzyć należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej ze względu na jego sytuację dochodową i rodzinną. Podnosi także, iż spłacił już znaczną część zadłużenia z tytułu zasądzonych alimentów w łącznej kwocie [...] zł. W związku z tym należy ponownie rozważyć czy faktycznie w sprawie nie znajduje zastosowania art. 30 ust. 1 ww. ustawy. Należy zwrócić również uwagę, czego nie uczyniły organy obu instancji, że Sąd Rejonowy w T. uchylił obowiązek alimentacyjny skarżącego z dniem [...], a mimo tego dzieci skarżącego w dalszym ciągu pobierały zaliczki. Ponadto niezależnie od powyższego, skarżący uważa, że organy obu instancji powinny wziąć pod rozwagę jego sytuację dochodową i rodzinną przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Komornik potrąca skarżącemu miesięcznie z renty kwotę [...] zł. Pozostała po potrąceniu kwota [...] zł musi wystarczyć na bieżące miesięczne utrzymanie. Od wielu już lat skarżący nie może skutecznie podjąć leczenia, ponieważ nie wystarcza mu środków na zakup leków czy wizyty u lekarzy specjalistów. Ponadto jest osobą częściowo niezdolną do pracy, nie można jednak zgodzić się z ustaleniami organu I instancji, że ma on możliwość podjęcia pracy w przyszłości. Brak możliwości leczenia, w tym poddania się zabiegom operacyjnym z powodów finansowych, uniemożliwia skarżącemu powrót do zdrowia, a w konsekwencji wyklucza możliwość znalezienia pracy w przyszłości. Z opinii lekarskiej załączonej do akt sprawy wnika, że "nie nastąpiła żadna poprawa w stanie zdrowia psychicznego u badanego w stosunku do poprzedniego okresu a wręcz przeciwnie zmiany te uległy utrwaleniu i nie rokują poprawy (...) Stwierdzone mankamenty zdrowia psychicznego ograniczają w stopniu znacznym zdolność do pracy". Skarżący nie jest wstanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, a także z tych samych powodów nie jest wstanie wynająć w tej sprawie profesjonalnego pełnomocnika, zaś sam z uwagi na swojej problemy zdrowotne, nie ma możliwości należytego reprezentowania swoich interesów. Dlatego też wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest uzasadniony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty analogiczne jak w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów, podniesionych w jej treści. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Zaskarżona decyzja o odmowie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego, powstałych w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, została podjęta na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.Dz.U.z 2009 r., Nr 1 , poz. 7 ze m., dalej: ustawa) Zgodnie z treścią z art. 30 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy w łącznej wysokości: 1) 30% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Natomiast w myśl art. 30 ust. 2 ustawy, który zdaniem organów orzekających w sprawie nie znajduje zastosowania, organ właściwy wierzyciela może, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W pierwszym rzędzie, ze względu na powstanie zaległości z tytułu wypłaty zaliczek alimentacyjnych pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. (obowiązywała do dnia 1 października 2008 r.) wyjaśnić przyjdzie, że w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. W prawie administracyjnym przyjmuje się zasadę obowiązywania przepisów nowych, chyba że w drodze wyjątku, na mocy wyraźnych postanowień, ustawodawca dopuszcza możliwość stosowania przepisów dotychczas obowiązujących. Tego rodzaju wyjątki powinny być stosowane w sposób ścisły, w zakresie i na zasadach określonych przez ustawodawcę, bez możliwości stosowania wykładni rozszerzającej. Ustawa z dnia 7 września 2007 r., w przepisach przejściowych zawartych w art. 41, 42 i 43, reguluje zakres stosowania przepisów dotychczasowych. Obejmuje on sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy (art. 41), sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42 ust. 2) i egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43 ust. 1). Pod pojęciem "spraw o zaliczki alimentacyjne", użytym w art. 41 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mieszczą się wyłącznie sprawy mające taki charakter, a więc o ustalenie prawa do zaliczki i jej wysokości. Natomiast poza zakresem tego przepis pozostają sprawy nie będące "sprawami o zaliczki alimentacyjne", w szczególności zaś sprawy o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, których poprzednio dotyczył przepis art. 16 ustawy o zaliczce (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 289/11; dostępne na stronie internetowej ttp://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Tym samym, tak Kolegium jak i organ pierwszej instancji, prawidłowo przyjęły zasadę stosowania przepisów nowych do wniosku o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego – R.P., powstałych pod rządami ustawy z 2005 r. Jednocześnie organy orzekające w sprawie uznały, iż podstawę prawną załatwienia sprawy umorzenia zadłużenia dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powstałych w okresie obowiązywania ustawy z 2005 r. stanowi przepis art. 30 ust. 1 cytowanej ustawy. U podstaw tego stanowiska pozostawało literalne odczytanie postanowień art. 30 ust. 1 i ust. 2, a w konsekwencji tego przeświadczenie o objęciu hipotezą art. 30 ust. 1 świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego i jednocześnie o braku podstaw do stosowania w odniesieniu do tego rodzaju należności art. 30 ust. 2. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast w okresie obowiązywania ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej "funduszu alimentacyjnego" nie było. Pogląd organów jakoby w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znaleźć mogła wyłącznie regulacja zawarta w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zdaniem Sądu, nie ma jednak dostatecznego uzasadnienia. Wykładnia treści art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2011 r. , sygn. akt. I OSK 1095/11 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl.) powinna być dokonywana nie tylko przy użyciu wykładni językowej (na której poprzestały organy orzekające w sprawie), ale także wykładni funkcjonalnej i systemowej, z uwzględnieniem kontekstu całej ustawy jak również całego systemu prawa, w którym norma ta istnieje. Literalne odczytanie przepisu art. 30 ust. 2 prowadzi do wniosku, że możliwość umorzenia należności dotyczy świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego obecnego i dawnego, z pominięciem należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Stawia to w niekorzystnej sytuacji dłużników alimentacyjnych posiadających zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, którzy wcześniej mogli się ubiegać o umorzenie należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową. Możliwość taka istniała pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (j.t. z 1991 r. Dz. U. Nr 45, poz. 200, ze zm.) , ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. z 2006, Dz.U.Nr 139, poz. 992 ze zm.), jak również ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Natomiast pozostali dłużnicy alimentacyjni dalej uprawnienie takie zachowują. Taki rezultat wykładni językowej pozostaje w kolizji z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Brak takiej prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów spowodowałby nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają (cyt. wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r. , sygn. akt. I OSK 1095/11). Teza, iż użycie przez ustawodawcę w art. 30 ust. 2 ustawy określenia "świadczenia z funduszu alimentacyjnego", nie oznacza możliwości umorzenia w tym trybie jedynie należności wypłaconych wierzycielowi alimentacyjnemu z funduszu alimentacyjnego znajduje akceptację w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: Naczelnego Sąd Administracyjny z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2064/10, Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2011 r. , sygn. akt. I OSK 1095/11, Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 559/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt. II SA/Łd 289/11, dostępne na stronie internetowej ttp://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W związku z tym, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że hipotezą zarówno ust. 1 jak i ust. 2 art. 30 cytowanej ustawy objęte są również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Wobec tego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisu art. 30 ust. 2 tej ustawy uznać przyjdzie za naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy winien ponownie rozpoznać sprawę, oceniając również podstawy do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło