IV SA/Gl 1660/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: zawiesić postępowanie. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy W. odmówiono przyznania J.T. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – W.T. W uzasadnieniu wskazano, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, co po myśli art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) wykluczało uwzględnienie żądania zgłoszonego przez wnioskodawcę. Po rozpatrzeniu odwołania J.T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowany przez stronę akt. Kolegium podniosło, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu po nowelizacji, która weszła w życie 14 października 2011 r., czyli już po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, fakt pozostawania W.T. w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej przyznanie spornego świadczenia. Pomimo to organ odwoławczy wywiódł, iż świadczenie nie może zostać przyznane z innych względów. Podkreślił mianowicie, że z mocy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), przysługuje ono osobie, która w celu sprawowania opieki nad dzieckiem bądź inną osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo też rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium, J.T. do osób takich nie należy, jako że podlega ubezpieczeniu społecznemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako domownik w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.), co zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10) wyklucza nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach J.T. wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Zakwestionował bowiem stanowisko Kolegium, jakoby fakt bycia rolnikiem lub domownikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przesądzał o braku możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podkreślając, że odmienny pogląd znalazł wyraz w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych. Równocześnie podkreślił, że choć opłaca składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jako domownik, to jednak wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie pracuje w gospodarstwie rolnym należącym do rodziców. Zaakcentował też, iż obszar tego gospodarstwa wynosi zaledwie 0,82 ha przeliczeniowego, a tym samym w świetle przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji i zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., nr 69, poz. 415 ze zm.) - fakt opłacania składek na rolnicze ubezpieczenie społeczne nie stoi na przeszkodzie w nabyciu przezeń statusu osoby bezrobotnej. W tym kontekście skarżący określił kwestionowaną decyzję jako niesprawiedliwą i krzywdzącą dodając, że sprawuje opiekę nie tylko nad matką lecz również nad ojcem, który w dniu [...] r. także uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie i powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu wywiodło, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Nadto dodało, że skoro skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (co ustalono w na podstawie stosownego zaświadczenia), to już z samej definicji sformułowanej w tym uregulowaniu wynika, że jest on osobą stale pracującą w gospodarstwie rolnym, a więc nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego należy również domniemywać, że jego rodzice nie mogą tego gospodarstwa prowadzić skoro sami wymagają opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. jedną z podstaw fakultatywnego zawieszenia postępowania przez sąd jest sytuacja, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Godzi się zaakcentować, iż rzeczona przesłanka powinna być interpretowana szeroko, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności dotyczy to przypadku, gdy zawieszenie postępowania stanowi następstwo skierowania, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez rozszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, bądź skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania o zgodność danego przepisu z ustawą zasadniczą. Nie budzi wątpliwości, że taki kierunek celowościowej wykładni art. 125 §1 pkt 1 p.p.s.a. pomimo, iż odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym zasadnicze znaczenie ma jednolitość orzecznictwa. Zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji byłoby bowiem odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (por.: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze, Kraków, wyd. IV, 2011 r., s. 377). Zaprezentowane wyżej stanowisko jest tożsame z poglądem przeważającym w orzecznictwie sądowym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 760/11, z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 640/10 oraz z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 263/09 - wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe trzeba zaznaczyć, że w zakresie innej sprawy, zarejestrowanej pod sygn. akt I OSK 116/12 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. przedstawił składowi siedmiu sędziów tego Sądu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: "czy w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi samo przez się negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego". Zważywszy przy tym motywację, o jaką oparto rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, Sąd - po dokonaniu analizy uzasadnienia cytowanego wyżej postanowienia NSA z dnia 28 czerwca 2012 r., a w szczególności zaakcentowanych w nim rozbieżności w orzecznictwie uznał, że udzielenie odpowiedzi na rzeczone pytanie ma istotne znaczenie dla rozpoznanej sprawy. Jakkolwiek bowiem zaprezentowane wyżej sporne zagadnienie dotyczy przede wszystkim możliwości nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez właściciela gospodarstwa rolnego (rolnika), to jednak - jak wynika z treści rozważań zawartych w przywołanym postanowieniu - związane z tą kwestią problemy odnoszą się zasadniczo w całej rozciągłości do wszystkich osób objętych ubezpieczeniem w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a zatem także do domowników, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skoro zatem jest poza sporem, że J.T. podlega ubezpieczeniu w KRUS jako domownik, to należało przyjąć, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku postępowania, które zostanie w tym zakresie przeprowadzone przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego z urzędu na podstawie art. 125 §1 pkt 1 p.p.s.a.