IV SA/Gl 256/17
WyrokWSA w Gliwicach2019-02-19
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Marzanna Sałuda, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód męża skarżącej, uzyskany w roku bazowym (2014), powinien zostać wliczony do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, jeśli małżeństwo zostało zawarte po roku bazowym, a przed okresem, na który ustalane jest świadczenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dochód męża skarżącej, uzyskany w roku bazowym 2014, nie powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, ponieważ w roku bazowym nie był on członkiem rodziny skarżącej. Zmiana składu rodziny (powiększenie) powinna być uwzględniona przy zastosowaniu konstrukcji dochodu uzyskanego, zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z tym organy naruszyły przepisy prawa materialnego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca A. W. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organy uznały, że po zawarciu przez skarżącą związku małżeńskiego i uwzględnieniu dochodów męża z roku bazowego (2014), dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium uprawniające do świadczenia. Skarżąca kwestionowała sposób wyliczenia dochodu, wskazując na swoją sytuację finansową w 2014 r. oraz na brak uwzględnienia zapłaconych przez męża alimentów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...].
Prezydent Miasta K. decyzją nr [...] z dnia [...]r. przyznał A. K. prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko R. D. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 7 lipca 2017 r. oraz na kolejno dziecko W. D. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 7 lipca 2017 r. (jako drugie dziecko w rodzinie) oraz na okres od 8 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. (jako pierwsze dziecko w rodzinie), po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci.
Następnie ten sam organ decyzją nr [...] z [...]r., wydaną na podstawie art. 2 pkt 20 ppkt c, art. 4 ust. 3, art. 5 ust. 3, art. 20 oraz art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm., dalej: "ustawa o pomocy" lub "u.p.p.w.d."), zmienił powołaną wyżej decyzję w części dotyczącej przyznania A. W. świadczenia wychowawczego poprzez uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko R. D. w okresie od 1 października 2016 r. oraz uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko W. D. w okresie od 1 sierpnia 2017 r. do 30 września 2017 r., a w pozostałym zakresie pozostawił decyzję bez zmian.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 8 września 2016 r. A. W. (poprzednie nazwisko K.) zawarła związek małżeński. Uwzględniając zatem zmianę sytuacji, ponownie przeliczono dochód rodziny i ustalono, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1 033,29 zł, co nie uprawnia do dalszego pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
A. W. (dalej: skarżąca) wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Za niezrozumiały uznała sposób wyliczenia kwoty dochodu na członka rodziny. Podniosła, że w 2014 r., za który organ prawdopodobnie przyjął jej dochód, była osobą bezrobotną i utrzymywała się z alimentów płaconych na rzecz dzieci. W tym okresie nie mieszałka z jej obecnym mężem. A. W. mieszkał natomiast do końca kwietnia 2014 r. ze swoją partnerką a zarazem matką ich wspólnych dzieci F. i M. W. Od kwietnia 2014 r. zmienił pracę, co wiązało się z obniżeniem jego dochodu. Dodatkowo skarżąca nadmieniła, że od 26 maja 2016 r. mąż łożył alimenty na rzecz swoich małoletnich dzieci do rąk ich matki w łącznej kwocie 10 100 zł. W tych okolicznościach skarżąca uznała, że decyzja nie jest słuszna i wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie świadczenia na obie córki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium opisało przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji i zarzuty odwołania. Następnie Kolegium ustaliło, że skarżąca w dniu 1 kwietnia 2016 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko R. D. oraz kolejne dziecko W. D.. W punkcie 4 wniosku wskazała, że rodzina składa się z 3 osób. Skarżąca w roku 2014 osiągnęła dochód z funduszu alimentacyjnego w wysokości 6 000 zł oraz stypendium w wysokości 848 zł. Z dniem 1 czerwca 2015 r. podjęła zatrudnienie jako opiekun nad dzieckiem w ramach umowy uaktywniającej za wynagrodzeniem 800 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko.
Dalej organ odwoławczy ustalił, że dniem 15 lipca 2016 r. skarżąca podjęła zatrudnienie w A Sp. z o.o. w R. i jej dochód za sierpień 2016 r. wyniósł 1 348,23 zł netto. W dniu 8 września 2016 r. zawarła związek małżeński z A. W., który w okresie od 1 września 2013 r. do 31 marca 2014 r. zatrudniony był w B S.A. w L, a od dnia 1 kwietnia 2014 r. został zatrudniony w C Sp. z o.o. w R. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i w 2014 r. z tego tytułu uzyskał dochód w wysokości 28 230 zł (w tym podatek - 2.048 zł, składki na ubezpieczenie społeczne - 3.992,32 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne - 1.947,36 zł). Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w W. w sprawie o sygn. akt [...] zabezpieczył powództwo małoletnich M. i F. W. o alimenty poprzez zobowiązanie A. W. do łożenia tytułem alimentów kwoty 800 zł miesięcznie na rzecz M. W. oraz kwoty 500 zł miesięcznie na rzecz F. W., płatnych do dnia 10-go każdego miesiąca do rąk matki małoletnich na czas trwania postępowania o alimenty. Natomiast wyrokiem z dnia [...]r. ww. Sąd zasądził od A. W. alimenty w kwocie po 850 zł miesięcznie na rzecz F. W. oraz po 1 150 zł miesięcznie na rzecz M. W. począwszy od dnia 26 maja 2014 r. płatne do rąk matki do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia płatności którejkolwiek z rat.
W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne oraz mając na względzie art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 i 3, art. 2 pkt 1,16, 19 i 20, art. 48 ust. 2, art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy oraz art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, których treść przywołano, Kolegium wskazało, że jako dochód skarżącej za 2014 r. należało uwzględnić uzyskany przez nią dochód z tytułu alimentów otrzymanych z funduszu alimentacyjnego (6 000 zł) oraz stypendium (848 zł) - w łącznej kwocie 6 848 zł; co daje 570,67 zł miesięcznie. Dochód z tytułu umowy uaktywniającej był dochodem utraconym i nie podlegał wliczeniu do dochodu rodziny, natomiast w dniu 15 lipca 2016 r. skarżąca podjęła zatrudnienie w A, a jej dochód za sierpień wyniósł 1 348,23 zł netto i podlegał doliczeniu do dochodu rodziny jako dochód uzyskany (art. 7 ust. 3 ustawy). W związku z zawarciem przez skarżącą 8 września 2016 r. związku małżeńskiego zaistniała ponownie konieczność przeliczenia dochodu rodziny. Zdaniem Kolegium okoliczność, że A. W. stał się członkiem rodziny dopiero od 8 września 2016 r. nie ma wpływu na fakt, że na potrzeby postępowania o świadczenie wychowawcze przyjmuje się dochód członków rodziny za rok bazowy, tj. w tym przypadku 2014 r. Wobec tego po stronie dochodów męża strony należało przyjąć jego dochód osiągnięty w 2014 r. z tytułu zatrudnienia w C Sp. z o.o. w R., który wyniósł 19 928,25 zł netto (28 230 zł brutto). Kwotę tą należało pomniejszyć o kwotę bieżących alimentów w wysokości 1 300 zł wypłaconych matce małoletnich M. i F. W. za okres od 1 czerwca 2014 r. do 16 listopada 2014 r. w łącznej kwocie 7 800 zł. Na tej podstawie organ ustalił, że dochód męża skarżącej za 2014 r. wyniósł 12 128,25 zł (19 928,25 – 7 800 zł), tj. 1 347,58 zł miesięcznie. Natomiast dochód rodziny wyniósł 3 266,48 zł (570,67 zł + 1348,23 zł + 1347,58 zł), a więc 816,62 zł na osobę w czteroosobowej rodzinie, a tym samym przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Kolegium wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji w dacie jej wydania była prawidłowa, pomimo braku odliczenia zapłaconych alimentów. Tym samym Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 4 i następne ustawy o pomocy poprzez uznanie, że nie przysługuje jej świadczenie wychowawcze w związku z przekroczeniem kwoty 800 zł dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, oraz błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak powołania w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych potwierdzających jej treść. W uzasadnieniu skarżąca w szczególności eksponowała wadliwe pominięcie odliczenia kwoty alimentów zapłaconych przez jej męża w grudniu 2014 r. w związku z brakiem pisemnego potwierdzenia ich zapłaty. Zdaniem strony skarżącej obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania dowodowego na tę okoliczność, w tym przesłuchanie jej męża oraz matki małoletnich dzieci ponieważ pisemne potwierdzenie nie jest obowiązkowe, a matka dzieci nie zgłasza żadnych roszczeń z tytułu zaległości alimentacyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium podkreśliło, iż uwzględniło dowody załączone do odwołania, a strona w żaden sposób nie sygnalizowała, że doszło również do płatności, nie dokumentowanych tymi dowodami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U z 2018 r., poz. 1302 - w skrócie "P.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe kryteria, stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu.
Otóż kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestią pozostaje prawidłowość wyliczenia przez organy wysokości miesięcznego dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej. Jest to niezbędne dla ustalenia, czy w związku z powiększeniem się składu rodziny skarżącej przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do dalszego pobierana świadczenia.
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego złożyła 1 kwietnia 2016 r. i decyzją z dnia [...]r. zostało jej ono przyznane na pierwsze dziecko w rodzinie R. D. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 7 lipca 2017 r. (do ukończenia 18 lat) oraz W. D. na kres od 1 kwietnia 2016 r. do 7 lipca 2017 r. (jako drugie dziecko w rodzinie) oraz na okres od 8 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. (jako pierwsze dziecko w rodzinie). Nie budzi natomiast wątpliwości, że w świetle art. art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy warunkiem przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie jest kryterium dochodowe. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu pierwszego dziecka w rodzinie do ukończenia przez to dziecko 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W związku z tym dla określenia poziomu dochodów rodziny miarodajnym był rok 2014. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o pomocy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od dnia 1 kwietnia 2016 r.) do 30 września 2017 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.
W zakresie pojęcia "dochodu" ustawa o pomocy w art. 2 pkt 1 odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), która w art. 3 pkt 1 stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a),
b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. b),
c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).
Z kolei art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy definiuje "dochód rodziny" jako sumę dochodów członka rodziny, zaś art. 2 pkt 2 tej ustawy zawiera legalną definicję "dochodu członka rodziny" - co oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Stosownie do regulacji art. 7 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy przewidziana została możliwość zaistnienia zmian w strukturze dochodów rodziny polegająca na utracie i/lub uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego.
Pojęcie "rodziny" zostało natomiast określone w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy, zgodnie z którym oznacza ono odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162 i 972 oraz z 2017 r., poz. 1428).
Bezsporne jest że w 2014 r. rodzina skarżącej składała się z trzech osób (skarżącej i jej dwójki dzieci) natomiast we wrześniu 2016 r. skarżąca wyszła za mąż, w następstwie czego jej rodzina powiększyła się do czterech osób. Na tym tle pojawiła się kwestia, w jaki sposób należy uwzględnić nową sytuację dochodową rodziny skarżącej wynikającą z faktu powiększenia się jej rodziny. Zdaniem Kolegium okoliczność, że mąż skarżącej stał się członkiem jej rodziny dopiero 8 września 2016 r. nie ma wpływu na fakt, że na potrzeby postępowania o świadczenie wychowawcze przyjmuje się dochód członków rodziny za rok bazowy, tj. w tym przypadku 2014 r. Zatem organy wliczyły do dochodu rodziny skarżącej, od którego uzależnione jest prawo do świadczenia wychowawczego, po zwiększeniu się składu rodziny także dochód jej męża uzyskany w 2014 r.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem prowadzi ono do wyników sprzecznych z wynikami wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. Legalna definicja pojęcia "rodziny" stanowi, że w jej skład wchodzą m.in. małżonkowie. Ustawodawca uwzględnia zatem status prawny, bowiem małżonek staje się członkiem rodziny po zawarciu związku małżeńskiego. Bezsprzecznie A. W. stał się mężem skarżącej w dniu 8 września 2016 r., a zatem przed tą datą nie był członkiem jej rodziny. Zmiana składu rodziny (jej powiększenie) nie nastąpiła więc w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny. Nie można zatem obliczać dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. z uwzględnieniem dochodu jej męża uzyskanego w 2014r., gdyż nie był on wtedy członkiem jej rodziny. Tym samym rodzina skarżącej w 2014r. składała się z trzech osób we wskazanym roku bazowym. Natomiast wprowadzenie przez ustawodawcę mechanizmu ustalania dochodu przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego i utraconego po roku bazowym, stanowiło dostateczną regulację prawną umożliwiającą uwzględnienie sytuacji finansowej rodziny na dzień ponownego ustalenia prawa do świadczenia w związku ze zmianą składu rodziny. Tym samym fakt zwiększenia liczby członków rodziny, jako okoliczność mającą wpływ na wysokość dochodu rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, winien być wzięty pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, ale przy zastosowaniu konstrukcji dochodu uzyskanego (vide: wyrok NSA z dnia 12 października 2018r. sygn. akt I OSK305/18 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku "Jeżeli zatem ustawodawca wyraźnie wskazał z jakiego okresu dochody członków rodziny brane są pod uwagę w pierwszym okresie, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 48 u.p.p.w.d.), to dochodów z tego okresu nie można ustalać odwołując się do dochodów osób, które w tym okresie nie stanowiły członków rodziny wnioskodawcy. Zabieg taki jest tym bardziej niedopuszczalny, gdy weźmie się pod uwagę, iż ustawodawca w przepisach u.p.p.w.d. przewidział mechanizmy uwzględnienia zmian w sytuacji dochodowej rodziny odnoszące się nie tylko do roku, z którego dochody są podstawą ustalenia prawa do świadczenia, ale także występujące już po zakończeniu tego okresu. To właśnie celem instytucji dochodu uzyskanego i utraconego (art. 7 ust. 1 – 3 w związku z art. 2 pkt 19 i 20 u.p.p.w.d.), jest uwzględnienie zmian w sytuacji dochodowej rodziny".
Nieprawidłowe było zatem wliczenie do dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. dochodu osiągniętego przez A. W. w 2014 r. W tym roku nie był on bowiem jej mężem, co w świetle art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy powoduje, że nie można go uznać za członka rodziny. Tym samym dochód przez niego osiągnięty w 2014 r. nie był "dochodem członka rodziny", o którym mowa w art. 2 pkt 2 ww. ustawy. Nie można zatem, wbrew jednoznacznemu brzmieniu przepisu uznać, że do dochodów rodziny można wliczyć dochody osoby, która nie była członkiem rodziny w roku, z którego dochód jest wyliczany. Natomiast ustalenie dochodu rodziny skarżącej – w sytuacji zwiększenia się liczby członków jej rodziny już po zakończeniu roku bazowego – winno nastąpić przy zastosowaniu konstrukcji dochodu uzyskanego, określonej w art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy. Zmiana składu osobowego rodziny nie została wprawdzie wymieniona w art. 2 pkt 19 i 20 tej ustawy, jako zdarzenie powodujące uzyskanie (utratę) dochodu, jednakże wobec tożsamych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją uwzględnić przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego
Wobec powyższego stwierdzić należało, że organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego – art. 2 pkt 2, pkt 4 i pkt 16 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy, bowiem przy ustalaniu dochodu rodziny doliczyły dochód męża skarżącej za 2014 r., pomimo że w tym okresie nie był on członkiem jej rodziny, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.
Ponadto należy wskazać również na inne wadliwości. Otóż organy do dochodu rodziny skarżącej za 2014 r. wliczyły uzyskany przez nią dochód z tytułu stypendium w kwocie 848 zł. Organy nie wyjaśniły rodzaju stypendium, które skarżąca w tym czasie uzyskała. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 19 lit. b) utrata stypendium dla bezrobotnych stanowi utratę dochodu, co oznacza, że dochód z tego tytułu, w przypadku jego utraty, nie może być wliczony do dochodu rodziny. Natomiast w odwołaniu skarżąca twierdziła, że w 2014 r. była osobą bezrobotną.
Ponadto ustalając dochód rodziny organy wzięły również pod uwagę dochód uzyskany przez skarżącą w związku z podjęciem zatrudnienia w A Sp. z o.o. w R. Organy przyjęły dochód uzyskany za sierpień 2016 r. z ww. tytułu w wysokości 1 348,23 zł. netto. Z umowy o pracę znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy wynika natomiast, że z ww. pracodawcą skarżąca zawarła umowę o pracę na czas określony na okres od 15 lipca 2016 r. do 14 lipca 2017 r. W myśl art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego dochód ten ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Tymczasem organy nie uwzględniły pełnego brzmienia art. 7 ust. 3, dokonując oceny stanu faktycznego sprawy. Z regulacji tej wynika jednoznacznie, że dochód uzyskany to dochód "uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane (tj. ponownie ustalane) jest prawo do świadczenia wychowawczego". Brzmienie tego przepisu nie zezwala zatem na stwierdzenie, że ma to być dochód uzyskiwany tylko w części okresu świadczeniowego albo, tak jak poprzednio regulowała to ustawa o świadczeniach rodzinnych – "na dzień ustalania prawa do świadczeń" (co zresztą zostało obecnie znowelizowane stosownie do brzmienia zapisu art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy). Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że przepis art. 7 ust. 3 jest spełniony w przypadku, gdy dokumenty wskazują, że umowa o pracę została zawarta na czas określony kończący się przed upływem okresu świadczeniowego, a z żadnych dowodów nie wynika, że dochód z tytułu zatrudnienia skarżącej będzie uzyskiwany aż do 30 września 2017 r (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 488/18, wyrok WSA w Warszawie z 19 grudnia 2017 sygn. akt VIII SA/Wa 403/17 publik. w CBOSA).
W takim stanie rzeczy uznając, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, sąd uchylił decyzje tych organów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ zobowiązany będzie rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku.
Natomiast nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca była bowiem z mocy ustawy zwolniona z kosztów sądowych, a nadto nie wykazała faktu poniesienia jakichkolwiek innych kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło