IV SA/Gl 310/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. –B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...] nr [...] , na podstawie art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i art. 107 K.p.a., nie przyznał E. J., prowadzącej Zakład Usług [...] w C., dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika A. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. w oparciu o art. 70b ust. 1, 2 i 5 ustawy o systemie oświaty oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. J. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji oraz o przyznaniu stronie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w kwocie [...] zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazaną wyżej decyzję wniosła Gmina C. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego D. M. W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała na swój interes prawny wywodząc, że wydana przez Burmistrza Miasta C. decyzja wynika z nałożonego prawem obowiązku i w tym zakresie Gmina posiada przymiot strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.02.2005 r. sygn. akt 1017/04, zgodnie z którym gmina, która wydała decyzję w pierwszej instancji, nie może zaskarżyć do sądu administracyjnego orzeczenia organu odwoławczego wydanego w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., określanej dalej skrótem: P.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (art. 50 § 1 P.p.s.a.), jak również inny podmiot, któremu ustawy szczególne przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 §2 P.p.s.a.). Regulacja ta wskazuje, że tylko dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony obiektywnego porządku prawnego. Pomijając drugą kategorię podmiotów, do których nie można zaliczyć skarżącej, należało rozważyć, czy Gmina C. posiada interes prawny w zaskarżeniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że podmiot ten działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie znajdujące oparcie w przepisach prawa materialnego o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, dla którego istnieje przepis prawa materialnego, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek (por. T. Woś : Prawo przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo "LexisNexis" Warszawa 2005 r., str 213-214). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia i obowiązki. W rozpatrywanej sprawie Gmina C. swój interes prawny upatruje w nałożonym na Burmistrza obowiązku wydania decyzji. Obowiązek ten wynika z art. 70 b ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Stosownie do tej regulacji dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji. Z treści przepisu art. 70b ust. 1 wynika natomiast, że uprawnienia w zakresie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego przysługują wyłącznie pracodawcom, przy spełnieniu warunku określonego w pkt 1 (posiadanie kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach), którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Zatem wyłącznie tym podmiotom przysługuje status strony postępowania. W oparciu o wskazany przepis Burmistrz Miasta C. wydał decyzję o nieprzyznaniu pracodawcy E. J. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika A. M. W postępowaniu tym Burmistrz Miasta C. występował zatem w charakterze organu wyposażonego w kompetencje do władczego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej i wydania decyzji administracyjnej w I instancji. Wobec powyższego należało uznać, że Gminie C., która nie jest podmiotem uprawnionym w rozumieniu art. 70b ust. 1 cyt. ustawy, nie przysługiwała pozycja strony. Oznacza to, że wobec braku interesu prawnego, Gmina C. nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi. Wskazać należy, że zagadnienie dysponowania przez jednostkę samorządu terytorialnego statusem strony w sprawach, w których organ tej jednostki orzekał w pierwszej instancji w toku postępowania administracyjnego instancji było przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten zajmował stanowisko, zgodnie z którym, gdy obwiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotów pozostających poza systemem organów administracji publicznej, to jednostka ta nie staje się stroną tego postępowania (postanowienie NSA z 15.10.1990 r. sygn. akt SA/Wr 220/90 ONSA 1990/ 4/7, postanowienie NSA z 24 stycznia 1997 r. sygn. akt ISA 802/95 ONSA 1997/4/179, postanowienie NSA z 18.07.2001 r. sygn. akt ISA 398/00 nie publik). Odnotować należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. OPS 1/03 przyjęto, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej – w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę, jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego, nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżanie decyzji administracyjnych do NSA ani legitymowania do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego (ONSA 2003, z 4, poz. 115). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, również po reformie sądownictwa administracyjnego zaistniałej od dnia 1 stycznia 2004 r., pogląd o braku legitymacji skargowej jednostki samorządu terytorialnego w sprawach rozpoznanych w pierwszej instancji postępowania administracyjnego przez organ tej jednostki został podzielony (vide: wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04, LEX 171164; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 521/05, LEX 189858; postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 386/05; postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 342/07 nie publik.), W powołanym wyżej wyroku z dnia 16 lutego 2005 r. OSK 1017/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Za nie do przyjęcia Sąd ten uznał stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję, a zatem raz organu wydającego decyzję , innym razem strony postępowania w zależności od etapu załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej. Również w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2008 r. II GSK 342/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gmina wydając poprzez swój organ decyzję administracyjną działa jak organ administracji. Organom tym nie służy prawo złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie obejmuje ich pojęcie "każdy" użyte w art. 50 § 1 P.p.s.a.. Przyjdzie stwierdzić zatem, że o braku legitymacji do wniesienia przez gminę skargi do sądu administracyjnego decyduje pozycja gminy działającej jako organ realizujący władztwo administracyjne. Wobec powyższego w niniejszej sprawie należało uznać, że Gmina C. nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. Powyższe zwalnia jednocześnie Sąd od obowiązku dokonania merytorycznej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy skarga Gminy C., jako pochodząca od podmiotu nie mającego legitymacji skargowej, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega oddaleniu.