IV SA/Gl 374/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu spłaty nienależnie pobranego zasiłku stałego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; Postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek A. N. o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niej pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach wyznaczyła adwokata M. M.-M. W dniu 24 listopada 2017 r. wspomniany pełnomocnik przeglądał akta sprawy. Następnie, w dniu 4 grudnia 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe, w którym skarżąca oświadczyła, iż cofa skargę. W konsekwencji Sąd, postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. umorzył postępowanie w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 24 stycznia 2018 r. A. N. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie o umorzeniu postępowania wywodząc, iż składając oświadczenie o cofnięciu skargi działała pod wpływem błędu. W czterech kolejnych pismach, datowanych odpowiednio na 23 i 28 lutego oraz na 12 marca 2018 r. (dwa pisma) skarżąca podniosła argumentację uzupełniającą to zażalenie oraz zakwestionowała prawidłowość zaskarżonej decyzji. Zarówno zażalenie jak i wszystkie powyższe pisma zostały podpisane i nadane do Sądu osobiście przez A. N. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. Sąd odrzucił powyższe zażalenie. Pismem datowanym na 10 maja 2018 r. adwokat M. M.-M. zażądał przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, iż nie zostały one opłacone w całości ani w części. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (w tym przypadku na referendarza sądowego działającego w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a nadto że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, iż żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż trudno zgodzić się, aby udzielił on stronie rzeczywistej pomocy prawnej w niniejszej sprawie. Wspomniany adwokat nie podniósł bowiem żadnej argumentacji mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nie zgłosił żadnych wniosków (poza żądaniem przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej), nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, nie wskazał okoliczności mogących rzutować na to rozstrzygnięcie, ani też w jakikolwiek inny sposób nie zajął w sprawie stanowiska. Zarówno przy tym zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu o umorzeniu postępowania, jak i wszystkie późniejsze pisma procesowe w sprawie zostały podpisane i złożone osobiście przez skarżącą. Z akt sprawy wynika, że jedyną dokonaną przez wnioskującego czynnością było przejrzenie akt sadowych i administracyjnych. Tymczasem sam ten fakt nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania wynagrodzenia. Jakkolwiek bowiem przejrzenie akt sprawy niewątpliwie stanowi niezbędną czynność warunkującą skuteczne reprezentowanie interesów strony, to jednak samo w sobie nie przyczynia się do wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy i nie może wywrzeć jakiegokolwiek wpływu na jej rozstrzygnięcie, jeżeli - jak ma to miejsce w niniejszym przypadku - w jego następstwie pełnomocnik nie dokona żadnych czynności procesowych zmierzających do tego celu. Zaprezentowane wyżej stanowisko jest zgodne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanym w postanowieniach: z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FZ 60/15, z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II OZ 882/14 oraz z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11 (orzeczenia dostępne w CBOSA), gdzie wskazano, iż za rzeczywiście udzieloną pomoc prawną nie może być uznane samo przejrzenie akt sprawy, czy też wykonanie fotokopii, bez podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności procesowych. Jest to pogląd utrwalony, wyrażony także w wielu innych orzeczeniach sądów administracyjnych (vide między innymi postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3780/14, w Poznaniu, z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 103/16, w Łodzi, z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 868/13 oraz w Gdańsku z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 827/15 - wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Mając na uwadze przywołane wyżej rozważania postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.