IV SA/Gl 460/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-10-14
Skład orzekający: Szczepan Prax, Beata Kalaga-Gajewska, Adam Mikusiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały z mocą wsteczną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest dopuszczalne, nawet jeśli decyzja przyznająca świadczenie już nie obowiązuje?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały z mocą wsteczną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest dopuszczalne, nawet jeśli decyzja przyznająca świadczenie już nie obowiązuje. Jest to dopuszczalne w celu korekty uprawnień strony, zwłaszcza gdy świadczenie zostało przyznane na podstawie nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o istotnej zmianie sytuacji materialnej, co może prowadzić do stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń. Celem pomocy społecznej jest zapewnienie wsparcia najuboższym, a możliwość weryfikacji uprawnień z mocą wsteczną jest niezbędna do prawidłowej dystrybucji ograniczonych środków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały z powodu zmiany jego sytuacji dochodowej, polegającej na otrzymaniu renty inwalidzkiej wraz z wyrównaniem. Skarżący zarzucił nieważność postępowania, naruszenie wytycznych sądu z poprzedniego wyroku oraz błędne obliczenie dochodu. Sąd rozpatrywał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji uchylającą zasiłek stały.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia NSA Adam Mikusiński Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2013 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...], Nr[...], wydaną na podstawie art. 163 K.p.a. w związku z art. 106 ust. 5, art. 37 ust. 1 oraz art. 99 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. nr 115 poz. 728 z późn. zm.), uchylił z dniem [...] decyzję własną z dnia [...] nr [...] przyznającą M. D. zasiłek stały. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zmianie uległa sytuacja finansowa wyżej wymienionego, bowiem w styczniu 2006 r. otrzymał prawo do renty wraz z wyrównaniem od lipca 2005 r. Wobec tego jego łączny dochód wraz z dodatkiem mieszkaniowym przekroczył kryterium ustawowe, tj. 461 zł. Ponadto, organ wskazał, iż w sprawie brak jest możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a powyższe dane, dotyczące zmiany sytuacji dochodowej od miesiąca lipca 2005 r., ustalono w oparciu o posiadaną dokumentację.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] Nr [...] uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji ustali sytuację faktyczną M. D. poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zapewniając mu czynny udział w postępowaniu.
M. D. złożył skargę na powyższą decyzję, która została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 750/10. Stwierdzono w nim, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje jej uchylenie. Zaskarżona decyzja nie zawiera bowiem uzasadnienia oceny, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy nie wskazał, które spośród istotnych okoliczności sprawy nie zostały ustalone przez organ pierwszej instancji. Tymczasem, w świetle art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest to jedyna przyczyna uchylenia decyzji z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powtórzył istotne ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, z czego wynika, że nie tylko nie stwierdził braków postępowania dowodowego tego organu, ale wręcz uznał trafność jego ustaleń. W konsekwencji tego, organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, albowiem nie występuje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, ale winien wydać jedną z decyzji wymienionych w art. 138 § 1 K.p.a., na mocy której nie następuje przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że zasiłek stały przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz w przypadku osoby pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie zwrócono uwagę, że zmiana sytuacji dochodowej strony daje podstawę do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie w postaci zasiłku stałego. Nawiązując do uzasadnienia wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 750/10 stwierdzono, że organ pierwszej instancji zebrał dostateczny materiał dowodowy uzasadniający uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały. Ustalono, że na dochód strony w miesiącu styczniu 2006 r. składał się: zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144,- zł., dodatek mieszkaniowy w wysokości 116,52 - zł. oraz renta inwalidzka z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 311,85 - zł. W konsekwencji, łączny dochód strony wyniósł 572,37- zł. i przekroczył kryterium ustawowe (461 zł.), co skutkuje uchyleniem decyzji z dnia 11 października 2005 r. przyznającej zasiłek stały z dniem 1 lutego 2006 r. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło, że stosownie do art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zwrócono uwagę, że osoby i rodziny w pierwszej kolejności obowiązane są do zaspokajania potrzeb życiowych korzystając z własnych środków i możliwości, zatem niezrozumiałe jest nieodbieranie przez stronę przyznanych mu świadczeń rentowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. D. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego. W pierwszej kolejności zgłosił zarzut nieważności postępowania, gdyż członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. – L. Z. brała udział w wydaniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i wcześniejszej decyzji z dnia [...] uchylonej wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 750/10. Następnie skarżący argumentował, że organ odwoławczy nie zastosował się do wskazówek powołanego wyżej wyroku, albowiem nie uchylił decyzji organu pierwszej instancji i nie orzekł co do istoty sprawy, w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., przez co nie rozpoznał merytorycznie zarzutów odwołania i naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 15 K.p.a. Odnosząc się bezpośrednio do decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał, że błędnie obliczono jego dochód wliczając do niego dodatek mieszkaniowy, chociaż w aktach nie ma dowodu otrzymania przez niego tego dodatku. Ponadto, organy nie odliczyły z kwoty jego dochodu miesięcznego obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący nadmienił, że nie można uchylić ostatecznej decyzji administracyjnej z datą wsteczną, jeżeli przestała ona obowiązywać w dniu 31 sierpnia 2008 r., wobec tego, decyzja organu pierwszej instancji jest nieważna.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postulowało o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca warunkuje zatem możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art.134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu.
Jednocześnie należało mieć na uwadze, że sprawa będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji była już rozpoznawana przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Gl 750/10) uchylił wcześniejszą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, albowiem nie występowała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, natomiast zebrane akta administracyjne pozwalały na wydanie decyzji merytorycznej.
Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. ocena prawna oraz wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oznacza, że ani organy administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych czy odmiennych poglądów będących w sprzeczności z uprzednio wyrażonym. Ocena prawna traci bowiem moc jedynie w sytuacji zmiany prawa, czy też istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które zaistniały już po wydaniu wyroku, jak również w sytuacji wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego taką ocenę prawną (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r. I OSK 670/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Skład orzekający rozpatrując przedmiotową sprawę w wyżej określonych granicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zastosowało się do wytycznych zawartych w wyroku tut. Sądu z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Gl 750/10), według których nie było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, albowiem zgromadzony w aktach materiał dowodowy dawał wystarczającą podstawę do wydania decyzji innej niż uchylająca sprawę do ponownego rozpoznania.
W konsekwencji, wymieniony organ odwoławczy ponownie dokonał merytorycznej oceny decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Nr [...], zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wyrażoną w art. 15 K.p.a., a następnie utrzymał ją w mocy. Nie można zatem zgodzić się zarzutem skargi, że organ odwoławczy nie rozpoznał merytorycznie odwołania.
Nie istniały również przeszkody prawne, aby w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wydającym zaskarżoną decyzję brała udział L. Z., która uczestniczyła również w wydaniu decyzji z dnia [...], nr [...] , uchylonej następnie wyrokiem tut. Sądu z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Gl 750/10). Brak było podstaw do jej wyłączenia, na podstawie art. 24 w związku z art. 27 K.p.a., określających przesłanki wyłączenia pracowników organu. Tym samym, wbrew stanowisku skarżącego, okoliczność ta nie może skutkować nieważnością postępowania.
Dokonując merytorycznej oceny decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Nr [...] , należy wskazać, że została ona wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 tej samej ustawy, przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Przywołana decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] uchyliła z dniem [...] decyzję tego samego organu z dnia [...] nr [...] przyznającą skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 września do dnia 31 października 2005 r. w wysokości 326,50 zł. oraz od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 344,50 zł. miesięcznie. Stwierdzono bowiem zmianę sytuacji dochodowej skarżącego, w związku z otrzymaniem przez niego w miesiącu styczniu 2006 r. renty inwalidzkiej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z nadpłatą. W związku z tym, jego dochód w miesiącu styczniu 2006 r. wyniósł 572,37-zł., na co składał się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144,- zł., dodatek mieszkaniowy w wysokości 116,52-zł. oraz renta inwalidzka w wysokości 311,85-zł. Dochód ten przekroczył ustawowe kryterium uprawniające do przyznania zasiłku stałego, określony w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (461 zł.).
W tym miejscu należy odnieść się do zarzutu skargi, dotyczącego braku możliwości uchylenia decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Sąd w tej kwestii podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2013 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 643/12 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), że decyzja wydana na gruncie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją konstytutywną i jako taka co do zasady, powinna wywoływać skutki ex nunc. Jednakże przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej należy przyjąć, że dopuszczalna jest na mocy art. 106 ust. 5 korekta uprawnień strony nie tylko na przyszłość lecz również z mocą wsteczną, a więc od takiego momentu, od jakiego nie spełniała ona przesłanek do objęcia jej pomocą społeczną, jeżeli do przyznania wsparcia doszło wskutek przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o istotnej zmianie sytuacji materialnej lub osobistej, co może prowadzić do stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 982/12 oraz powołane tam orzecznictwo - również dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Kwestia, jaki skutek (ex tunc, czy ex nunc) ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Wynika to stąd, że skutki prawne przy wystąpieniu określonych stanów faktycznych może wywołać sama norma ustawowa, która w tym zakresie, w zależności od przedmiotu czasowej relatywizacji, może mieć charakter retroaktywny (por. Marcin Kamiński, "Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienia ich skuteczności temporalnej", Przegląd Prawa Publicznego nr 5/ 2008).
W ocenie Sądu, przyjęcie odmiennego stanowiska ograniczałoby zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wyłącznie do przypadków, kiedy uchylana decyzja jeszcze obowiązuje, co podważałoby sens wprowadzenia tego przepisu i godziło w intencje ustawodawcy. Organy administracji w większości spraw, o zmianie sytuacji dochodowej świadczeniobiorców mającej wpływ na przyznane im świadczenia, są informowane po dłuższym okresie czasu, kiedy decyzje stanowiące ich podstawę już nie obowiązują.
Brak możliwości ich uchylenia, w tym przypadku z mocą wsteczną, sankcjonowałby brak rzeczywistych uprawnień do pobierania określonych świadczeń, nawet w przypadku celowego zatajenia przed organem istotnych informacji dotyczących dochodu, przez co doszłoby do pobrania nienależnych świadczeń.
Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do niezwłocznego informowania o zmianie ich sytuacji, która może mieć wpływ na przyznanie świadczenia. Celem pomocy społecznej jest pomoc osobom najuboższym, które przy wykorzystaniu własnych środków nie są w stanie zapewnić sobie utrzymania. Mając na uwadze szczupłe środki finansowe przeznaczone na ten cel, ich dystrybucja musi być wykonywana należycie, by pomoc trafiała do właściwych osób. Muszą wobec tego również istnieć rozwiązania prawne, takie jak określone w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, które będą umożliwiać późniejszą weryfikację uprawnień do przyznania świadczenia, nawet bez zgody stron postępowania. Pozwoli to następnie na domaganie się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wiąże się to jednak z koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, na mocy którego, dane świadczenie zostało przyznane. Do tego momentu osoba otrzymująca świadczenie będzie mogła zasadnie utrzymywać, że zostało jej ono przyznane w sposób prawidłowy. W związku z tym rozstrzygnięcia dotyczące uchylenia tych decyzji swoimi skutkami będą oddziaływały w sposób wsteczny. Istotne jest bowiem, aby strony w rzeczywistości spełniały warunki do przyznania pomocy społecznej i to w czasie, kiedy ją otrzymują. Zmiana decyzji nastąpi zatem od momentu, gdy strona przestała spełniać ustawowe warunki do otrzymania pomocy społecznej. Ostatecznie należy stwierdzić, że zmiana decyzji z mocą wsteczną może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy organ jest związany normami tworzącymi podstawę przyznania świadczeń (np. art. 8 ust. 1 w związku z art. 37 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący podstawę przyznanie zasiłku stałego). Natomiast taka zmiana jest wykluczona w przypadku, gdy przyznanie świadczenia zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu, wówczas decyzja może oddziaływać wyłącznie na przyszłość.
W niniejszej sprawie podstawą do zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej było uzyskanie informacji o zmianie sytuacji dochodowej skarżącego. Ustalono bowiem, że w miesiącu styczniu 2006 r. otrzymał on środki pieniężne z tytułu renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z wyrównaniem za okres od dnia 1 lipca 2005 r. Stwierdzono wobec tego, że na dochód skarżącego w miesiącu styczniu 2006 r. składał się: zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144,- zł., dodatek mieszkaniowy w wysokości 116,52-zł. oraz renta inwalidzka w wysokości 311,85-zł., tj. łącznie 572,37-zł. Uzyskany dochód przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące w tym okresie 461,- zł.
Zauważyć jeszcze raz przyjdzie, że zgodnie z art. 109 ustawy o pomocy społecznej obowiązkiem skarżącego było poinformowanie organu o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Skarżący w decyzji przyznającej zasiłek stały z dnia [...] został pouczony o powyższym przepisie, czego nie kwestionuje. Nie ulega zatem wątpliwości, że obowiązkiem skarżącego było poinformowanie organu już w miesiącu styczniu 2006 r. o wypłacie mu renty, czego jednakże nie uczynił. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący w rzeczywistości tych środków nie pobrał i ich nie wykorzystuje, bowiem jest on ich dysponentem i nie było żadnych przeszkód do ich wypłaty. Zaniechanie działania w tym zakresie obciąża wyłącznie skarżącego i wskazuje na brak wykorzystania własnych zasobów do rozwiązania trudnej sytuacji życiowej (art. 12 i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), co również może stanowić odrębną podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
Organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, był zobowiązany do uchylenia z dniem [...] decyzji przyznającej zasiłek stały z dnia [...], nr [...]. Tym samym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. prawidłowo dokonało oceny prawnej tej decyzji i utrzymało ją w mocy, potwierdzając jednocześnie ustalenia stanu faktycznego sprawy, dokonane przez organ pierwszej instancji, które były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego, nie można postawić organom zarzutu błędnego obliczenia jego dochodu. Na podstawie zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego ustalono, że na dochód w miesiącu styczniu 2006 r. składał się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144 zł., dodatek mieszkaniowy w wysokości 116,52-zł. (pismo Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych z dnia 7 września 2007 r., k. 16 akt administracyjnych) oraz renta inwalidzka z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 311,85-zł. (pismo ZUS z dnia 3 lutego 2006 r., k -14 akt administracyjnych). Łączny dochód wyniósł zatem 572,37-zł. i bez wątpienia przekroczył kryterium dochodowe wynoszące wówczas 461,- zł.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowego wliczenia do dochodu dodatku mieszkaniowego należy podkreślić, że zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Katalog wyłączeń zawarty w przepisie art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma charakter zamknięty. Wobec tego dodatek mieszkaniowy, nie wymieniony we wskazanym przepisie, podlega wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 1901/11 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 591/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Nie ma znaczenia również brak faktycznego potwierdzenia przez skarżącego otrzymania dodatku mieszkaniowego, bowiem zasadnicze znaczenie ma wyłącznie jego przyznanie. Natomiast brak faktycznej wypłaty skarżącemu dodatku mieszkaniowego może wynikać z art. 8 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.), zgodnie z którym dodatek wypłaca się zarządcy domu lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny. Nie zmienia to jednakże faktu, że na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej dodatek mieszkaniowy jest przysporzeniem majątkowym podlegającym wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej.
Odpowiadając na kolejny zarzut skargi, dotyczący braku odliczenia od dochodu skarżącego kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należy również odmówić mu zasadności. Brak było podstaw do dokonania jakichkolwiek odliczeń od dochodu skarżącego, albowiem od świadczeń z pomocy społecznej (dodatek mieszkaniowy i zasiłek pielęgnacyjny) nie są pobierane składki na ubezpieczenie społeczne, bowiem są one zwolnione od podatku, natomiast kwota renty z tytułu niezdolności do pracy (311,85-zł.) była podana jako kwota "netto" (czyli już po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne).
Na marginesie powyższych rozważań należy zauważyć, że postępowanie administracyjne, dotyczące decyzji z dnia [...], nr [...], od pewnego momentu toczyło się dwutorowo. Otóż po decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] uchylającej i przekazującej do ponownego rozpoznania sprawę zakończoną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] organ pierwszej instancji pomimo zaskarżenia przywołanej decyzji do Sądu (zakończonej wydaniem wyroku w dniu 12 grudnia 2011 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 750/10) przeprowadził kolejne postępowanie administracyjne.
W dalszej kolejności wynikiem tego postępowania stała się decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] utrzymana następnie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia[...]., Nr [...]. W następstwie wniesionej przez skarżącego kolejnej skargi decyzja organu odwoławczego była przedmiotem kontroli tut. Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 460/11, który uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia[...] Nr[...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. Orzeczenie to również zostało zaskarżone do tut. Sądu i obecnie jest przedmiotem postępowania sądowego toczącego się pod sygn. akt IV SA/Gl 683/12, które nie zostało dotąd zakończone. Oznacza, to że istnieją w obrocie prawnym dwie decyzje dotyczące tego samego przedmiotu, tj. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia 1 lutego 2006 r. przyznającej zasiłek stały. Kwestia ta pozostaje jednakże bez wpływu na toczące się postępowanie, gdyż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] została wydana wcześniej, niż podlegająca kontroli w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 683/12 decyzja z dnia [...] która jest dodatkowo wyłącznie pochodną decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]
W świetle powyższych okoliczności należy zaznaczyć, że organy orzekające nie dostrzegły faktu prowadzenia dwóch postępowań administracyjnych dotyczących tej samej decyzji, co dodatkowo nie znalazło bezpośredniego odzwierciedlenia w nadesłanych niepełnych aktach administracyjnych. Sąd dokonał takiego ustalenia dopiero po weryfikacji i porównaniu akt administracyjnych aktualnie rozpatrywanej sprawy z aktami sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 683/12. Organy naruszyły w tym zakresie przepisy postępowania, bowiem nie dokonały rozważenia możliwości zastosowania instytucji zawieszenia postępowania, po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.. Naruszenie to może mieć jednakże wpływ wyłącznie na postępowanie w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 683/12, a nie na niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne, dotyczące zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydent Miasta B. z dnia [...] Nr [...] które toczyło się w prawidłowym trybie.
W tym stanie sprawy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić, co orzeczono w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło