IV SA/Gl 463/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.D. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 14 lipca 2017 r. D.D. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza skarżący oświadczył, iż jest bezrobotny, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i jest na ich utrzymaniu jako, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, majątku ani dochodów. Miesięczny dochód netto przypadający na gospodarstwo domowe wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 2.900 zł, na którą składają się wynagrodzenia za pracę pobierane przez jego rodziców, w wysokości po 1.450 zł. Do kwoty tej dochodzą nadto nieregularne dochody ojca z tytułu umowy zlecenia. Skarżący dodał, że jego rodzice oboje uskarżają się na zły stan zdrowia, ponoszą koszty utrzymania zamieszkiwanego lokalu, w kwocie 1.200 zł, z kolei resztę dostępnych środków przeznaczają na zakup żywności, środków czystości, leków i na spłatę kredytów. Następnie, odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia 31 lipca 2017 r.) skarżący nadesłał plik dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania obciążających jego gospodarstwo domowe z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz w ramach spłat pożyczek i kredytów. Przedstawił również zaświadczenia lekarskie potwierdzające, że jego ojciec i matka pozostają w leczeniu, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z jego rachunku bankowego oraz zaświadczenie i przelewy bankowe obrazujące wysokość dochodów rodziców. Równocześnie w nadesłanym piśmie datowanym na 18 sierpnia 2017 r. wskazał, że przedkłada umowę stażową "poświadczającą wysokość uzyskiwanych dochodów", jednak w rzeczywistości nadesłał jedynie kopię pierwszej strony tej umowy, zawartej w dniu 24 lipca 2017 r., na mocy której został przyjęty na staż zawodowy w ramach programu "Fabryka fachowców - program rozwoju kwalifikacji osób młodych". Na stronie tej, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie podano wysokości należnego mu stypendium z tytułu odbywania stażu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy przywołać zasady sformułowane w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do ich brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli zgodnie z art. 245 § 2 cytowanej regulacji, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że powyższy wymóg nie został przezeń zachowany. Sytuacja materialna, w jakiej znajduje się skarżący nie jest bowiem aż tak trudna, aby uznać, iż spełnia on kryterium od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu przyjdzie podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem trzeba zaznaczyć, że zarówno rodzice skarżącego, jak i on sam osiągają, wprawdzie niewielkie, jednak pewne dochody. Zgodnie z oświadczeniami skarżącego, jego matka i ojciec otrzymują miesięcznie w ramach wynagrodzeń po 1.450 zł netto, przy czym ojciec pobiera dodatkowo (nieregularnie) wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia. Sam wnioskodawca odbywa natomiast obecnie staż finansowany ze środków Unii Europejskiej, co również wiąże się z pewnym dochodem, jaki uzyskiwać musi w ramach stypendium (skarżący nie określił wysokości tego świadczenia, jednak wywód zawarty w pkt 2 jego pisma z dnia 18 sierpnia 2017 r. - karta nr 30 akt sprawy) nie budzi wątpliwości, że dochód taki jest przezeń w tym zakresie osiągany. Równocześnie z oświadczeń zawartych we wniosku nie wynika, aby w przypadku skarżącego czy jego rodziców miały miejsce szczególne okoliczności (jak np. ciężka, obłożna choroba, nieporadność, niepełnosprawność w stopniu znacznym, nieszczęśliwe zdarzenia losowe), które mogłyby świadczyć o wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej czy też powodować obciążenie nadzwyczajnymi wydatkami. W tym zakresie skarżący przedstawił jedynie zaświadczenia lekarskie potwierdzające, iż jego rodzice leczą się z powodu kilku chorób. Wnioskujący powołał się także na obciążenie jego gospodarstwa domowego kosztami z tytułu spłat zaciągniętych kredytów i pożyczek, jednak sam ten fakt nie może przesądzać o przyznaniu mu prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, tego typu zobowiązania - czyli należności cywilnoprawne - nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia: z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt II GZ 96/14, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12 oraz z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe uznano, że dochód przypadający na gospodarstwo domowe wnioskodawcy powinien umożliwić zgromadzenie środków pieniężnych wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru - o ile udział takiego pełnomocnika w sprawie uważa on za niezbędny, a także na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych, do uiszczenia których może być obowiązany w przyszłości. Na aktualnym etapie postępowania koszty te sprowadzają do wpisu od skargi, w kwocie 200 zł, który został już opłacony. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 tej ustawy.