IV SA/Gl 471/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżone postanowienie. Orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. działając na podstawie art. 6b ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.) nie zaliczył K.G. do stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że występujące u wyżej wymienionego schorzenia nie naruszają sprawności organizmu w stopniu pozwalającym na zakwalifikowanie go do osób niepełnosprawnych. Posiada on bowiem możliwość samodzielnej egzystencji oraz zdolność do podjęcia zatrudnienia i nie wymaga pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Pismem datowanym na 25 lutego 2013 r. skierowanym do "Komisji Odwoławczej Orzekania o Niepełnosprawności" K.G. zażądał "uwzględnienia zażalenia" na wspomniane orzeczenie z dnia [...]r. wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Strona wywiodła, iż nie wiedziała o możliwości odwołania się od tego rozstrzygnięcia gdyż nie potrafi czytać ani pisać, a równocześnie nie było osoby, która mogłaby ją z tym orzeczeniem zapoznać. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia pierwszoinstancyjnego z dnia [...]r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że skarżący złożył odwołanie w dniu 25 lutego 2013 r., to jest z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności, który rozpoczął swój bieg 9 lutego 2013 r. i upłynął z dniem 22 lutego 2013 r. Podkreślono przy tym, że uwzględnienie wniosku strony byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby nie mogła ona złożyć odwołania w terminie z powodu niezawinionej przez siebie przeszkody, której nie mogłaby usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tymczasem w niniejszym przypadku przesłanka taka nie została spełniona gdyż K.G. nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu, a przeciwnie, sam wskazał, iż przyczyną opóźnienia był brak szczegółowego zapoznania się z otrzymanym orzeczeniem. W rezultacie, przy zachowaniu należytej staranności wymaganej od strony dbającej właściwie o swoje interesy mógł się dowiedzieć o treści wydanego orzeczenia oraz o jego skutkach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.G. dał wyraz swojemu niezadowoleniu z postanowienia wydanego przez organ odwoławczy. Skarżący zaakcentował, że przebywa w areszcie śledczym, jest nieporadny, nie umie liczyć, czytać ani pisać, w związku z czym skargę pomógł mu sporządzić kolega z celi. Równocześnie zażądał przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ponownie podkreślając, że przyczyną opóźnienia był fakt, iż "nie miał mu kto przeczytać" orzeczenia o niepełnosprawności ani też napisać zażalenia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto organ ten stwierdził, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Zaznaczył przy tym, iż strona w skardze powołała się jedynie na subiektywne odczucia co do swojego funkcjonowania społecznego i nie przedstawiła dowodów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ono pozostać w obrocie prawnym. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem zaskarżenia jest w niniejszej sprawie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od aktu wydanego w pierwszej instancji. Stąd merytoryczne kwestie związane z treścią orzeczenia organu pierwszej instancji z dnia [...]r. o niezaliczeniu K.G. do stopnia niepełnosprawności nie mogły podlegać ocenie Sądu ani wywrzeć wpływu na treść wydanego wyroku, jako że wykraczały poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. Sąd uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Zaprezentowany wyżej pogląd znajduje oparcie w utrwalonym stanowisku orzecznictwa sądowego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1992 r., sygn. akt SA/Wr 128/92, publ. ONSA 1992/1/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 618/06, publ. LEX nr 221959 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 2352/02, publ. OSP 2007/3/25). W pierwszej kolejności należy wskazać, że problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od orzeczeń o stopniu niepełnosprawności została uregulowana zasadniczo w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.), wydanym na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.). Stosownie do treści § 16 ust. 1 tego aktu wykonawczego, osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Równocześnie należy podkreślić, że po myśli art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w sprawach nieunormowanych przepisami tej regulacji stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, że chodzi tu o niektóre postanowienia procesowe i incydentalne, których nie reguluje powyższa wspomniana ustawa, w tym postanowienie w przedmiocie przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydawane na podstawie § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b) przywołanego rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Skład orzekający w pełni aprobuje sformułowany w judykaturze pogląd, że na postanowienia takie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt OPS 12/99, publ. ONSA 2000/2/ 47 i z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OPS 8/00, publ. ONSA 2001/ 2/ 51, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1520/09, publ. System Informacji Prawnej Lex nr 745061 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 602/12 - dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Należy podkreślić, iż przystępując do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, organ drugiej instancji obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, że uchybienie tego terminu rzeczywiście miało miejsce. Kwestia przywrócenia terminu może bowiem stanowić przedmiot rozważań jedynie w sytuacji, gdy stosowny materiał dowodowy potwierdza jednoznacznie, iż dana czynność w postępowaniu została dokonana po upływie przewidzianego w obowiązujących przepisach terminu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyjęto, iż termin do wniesienia odwołania od orzeczenia o niezaliczeniu skarżącego do stopnia niepełnosprawności nie został zachowany. Uznano bowiem, że wspomniane orzeczenie z dnia [...]r. miało zostać doręczone K.G. w dniu 8 lutego 2013 r., a w rezultacie rzeczony termin upłynął z dniem 22 lutego 2013 r., podczas gdy skarżący złożył odwołanie dopiero 25 lutego 2013r. Trzeba zaakcentować, że zarówno w swoim postanowieniu z dnia [...]r. jak i w odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] nie wskazał żadnego dokumentu na poparcie swoich wywodów o dacie doręczenia stronie orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Do akt administracyjnych dołączono potwierdzenie odbioru (karta nr 19) dotyczące przesyłki oznaczonej tym samym numerem co powyższe orzeczenie ([...]), jednak nie może ono zostać uznane za wystarczający dowód potwierdzający tę okoliczność. Jakkolwiek bowiem opatrzono je dwoma stemplami Urzędu Pocztowego w T., z których jeden wskazuje prawdopodobnie datę 8 lutego 2013 r. (stempel jest nieczytelny i równie dobrze może chodzić o 3 lutego 2013 r.), to już na drugim z tych stempli widnieje inna data ("06.02.13"). Z kolei K.G. pokwitował na wskazanym dokumencie odbiór przesyłki zamieszczając na nim jeszcze inną datę, a mianowicie 17 stycznia 2013 r., która nie może być prawidłowa z uwagi na to, że wydanie orzeczenia nastąpiło dopiero 29 stycznia 2013 r. Podkreślenia wymaga to, że skarżący odebrał tę przesyłkę osobiście, a zatem jedynie data wskazana przez niego może być brana pod uwagę. Skoro data wskazana przez skarżącego jest wadliwa, tym samym nie może ona na tym etapie prowadzonego postępowania stanowić dowodu potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki. W świetle powyższego Sąd uznał, że ustalenia organu odwoławczego odnośnie terminowości złożenia odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nie są wystarczające i pozostają w wyraźnej kolizji z zasadą prawdy obiektywnej sformułowaną w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec braku ustaleń w niniejszym zakresie, organ ten nie miał podstaw, aby w ogóle rozpoznawać wniosek strony o przywrócenie terminu, a czyniąc to dopuścił się naruszenia postanowień art. 58 § 1 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] usunie wątpliwości co do daty doręczenia K.G. orzeczenia o odmowie zaliczenia go do stopnia niepełnosprawności, a następnie raz jeszcze zbada, czy skarżący składając odwołanie w dniu 25 lutego 2013 r. uchybił terminowi określonemu w § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. Jedynie wtedy, gdy fakt uchybienia tego terminu zostanie potwierdzony odpowiednim, nie budzącym żadnych wątpliwości materiałem dowodowym, możliwe będzie rozpoznanie wniosku strony o jego przywrócenie. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd nie orzekł o wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 p.p.s.a., albowiem zaskarżonym rozstrzygnięciem odmówiono uwzględnienia wniosku strony, a tym samym nie podlega ono wykonaniu.