IV SA/Gl 502/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, , , po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego w kwestii sprzeciwu strony skarżącej na postanowienie z dnia 12 grudnia 2016 r. p o s t a n a w i a zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że w piśmie z dnia 10 października 2016 r. w sprawie IV SA/Gl 703/16 wnioskodawca wywiódł, iż źródłem utrzymania są dla niego zgromadzone oszczędności, w kwocie 850 Euro, z których "do chwili obecnej" wydatkował 450 Euro. Tymczasem w rubryce nr 7.2 złożonego w dniu 12 września 2016 r. w niniejszej sprawie urzędowego formularza wniosku, oświadczył w sposób wyraźny i jednoznaczny, iż "nie posiada" oszczędności zarówno na rachunkach bankowych jak i w gotówce, tak w złotych polskich jak i w innej walucie. W ocenie referendarza sądowego pomiędzy powyższymi twierdzeniami skarżącego istnieje zatem wyraźna sprzeczność, która rzuca cień na wiarygodność jego oświadczeń, a w takiej sytuacji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Podkreślił, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi informacje dotyczące swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący i nie budzący żadnych wątpliwości. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z kolei Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Opisane wyżej rozbieżności są na tyle poważne, że rzucają, zdaniem referendarza, cień na wiarygodność oświadczeń skarżącego. W piśmie z dnia 22 grudnia 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym oświadczył, że analogiczne stanowisko jak w niniejszej sprawie zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 26 października 2016 r. w sprawie IV SA/Gl 703/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy. Skarżący domagał się uwzględnienia wniosku i ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Oznacza to, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 73) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającym zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że skarga została złożona w dniu 10 maja 2016 r. Tym samym należało uznać, że zastosowanie do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy ma przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym powołaną wyżej ustawą zmieniającą. Zgodnie ze znowelizowanym art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 p.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd zauważył, że z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę we wniosku z dnia 12 września 2016 r. wynika, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiadającą żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, nie uzyskującą żadnych dochodów. Tymczasem w piśmie z dnia 10 października 2016 r. w sprawie IV SA/Gl 703/16 wskazał, że źródłem utrzymania są dla niego zgromadzone oszczędności w kwocie 850 Euro, z których do chwili obecnej wydatkował 450 Euro. Sprzeczności w tym zakresie czynią oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach niewiarygodnym i nie pozwalają na uwzględnienie wniosku skarżącego w jakimkolwiek zakresie. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych należy zauważyć, że osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt I OZ 58/15 LEX nr 1628852). Ponadto, wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. Nie budzi wątpliwości, że w sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne wydają się niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany powyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i jest zmuszony odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 555/12, LEX nr 1273752). Mając na względzie okoliczności sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał wiarygodnie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 2, utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.