IV SA/Gl 570/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku nr [...] i postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku nr [...]. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Starszy Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił A.W. umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją ostateczną z dnia [...], Nr [...], w wysokości [...] zł. oraz decyzją z dnia [...], Nr [...], w wysokości [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...], Nr [...], stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] wskazując, że odwołanie z dnia [...] zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Kolejnym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarską we własnym postanowieniu z dnia [...] w następujący sposób: 1) na stronie drugiej postanowienia w 4 linijce od góry zamiast zwrotu "Zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu [...]" powinno być: "Zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu [...]" 2) na stronie drugiej postanowienia w 9 i 10 linijce od góry zamiast zwrotu "W związku z powyższym, termin na wniesienia odwołania upłynął dla strony w dniu [...]" powinno być: "W związku z powyższym, termin na wniesienia odwołania upłynął dla strony w dniu [...] na stronie drugiej postanowienia w 17 linijce od góry zamiast zwrotu "w 37 dniu" powinno być: "w 23 dniu"." (cytat). Wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy A.W. domagała się zmiany pierwotnej decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] na podstawie której odmówiono jej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją ostateczną z dnia [...] i z dnia [...]. Argumentowała, iż przebywała za granicą i nie odebrała tych rozstrzygnięć, stąd też nie wiedziała zarówno o merytorycznej ich treści, jak i o uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Prosiła o wyjaśnienie, kto odebrał kierowaną do niej korespondencję, bowiem pierwsze zawiadomienie odebrała dopiero po powrocie do kraju, stąd też wniosła o zmianę rozstrzygnięć wydanych w jej sprawie oraz przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania, na posiedzeniu w dniu [...] postanowiło utrzymać w mocy własne postanowienie z dnia [...], Nr [...], prostujące z urzędu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołało się na zasadność uznania, iż w sprawie dokonano z urzędu sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Zdaniem organu, doręczenie decyzji z dnia [...] nastąpiło w dniu [...], dlatego termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]. Natomiast faktyczne wniesienie odwołania miało miejsce dopiero w dniu [...], tj. 23 dni po terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.W. wniosła o zmianę niekorzystnych dla niej rozstrzygnięć, bowiem w okresie od [...] do [...] przebywała z rodziną za granicą u swojej siostry. Nie wiedziała o dwukrotnej "awizacji" przesyłki i jej konsekwencjach. Odniosła się do swojej trudnej sytuacji materialnej i osobistej, prosząc o rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi, jak też zauważyło, że jej zarzuty nie odnoszą się do treści postanowienia, ale do decyzji odmawiającej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.), Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli z urzędu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia ( art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak i poprzedzające go postanowienie z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...] zapadły z naruszeniem przepisów prawa. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a ich tożsamość w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Wszystkie bowiem postanowienia przywołane powyżej dotyczą skarżącej i są rozstrzygnięciami formalnymi. Istotnym jest to, iż z urzędu Sąd posiada wiedzę o tym, że rozpatrywana obecnie sprawa ma związek ze sprawą rozstrzygniętą przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 22 stycznia 2014 r., wydanym w sprawie skarżącej o sygn. akt IV SA/Gl 225/13 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 113 § 1 w związku z art. 126 K.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ rozstrzygnięciach. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 K.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z dnia 24 września 2009 r. w sprawie II OSK 1439/08, czy z dnia 20 lipca 2010 r. w sprawie I OSK 323/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów, czy nawet daty. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Gd 155/11, Lex nr 821530). Istotną cechą błędu lub innej omyłki, pozwalającą na zastosowanie trybu sprostowania na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. jest jego oczywistość. Oczywistość tę można stwierdzić porównując treść decyzji (postanowienia) z zawartymi w aktach sprawy dokumentami (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2008 r., sygn. I OSK 1502/07, Lex nr 516777). W orzecznictwie (por. m.in. wyroki NSA z dnia 30 września 2008 r. w sprawie I OSK 1502/07 i z dnia 26 września 2008 r. w sprawie II FSK 943/07) i doktrynie powszechnie przyjęty jest pogląd, że sprostowanie orzeczenia nie może prowadzić do merytorycznej zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia. Postanowienie o sprostowaniu wywołuje ten skutek, że jego treść, a ściślej rezultat sprostowania, staje się integralną częścią wydanej decyzji bądź postanowienia (por. Grzegorz Łaszczyca "Postanowienie w kwestii sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ decyzjach lub postanowieniach", publ. w "Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym"). W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu pozostaje to, czy dokonane sprostowania powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, mogą zostać uznane za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. Tak jak wskazano powyżej w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostaje przyjęte, że w omawianym trybie nie można w żadnym wypadku prostować wad istotnych decyzji (postanowień), tzn. błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc odnoszących się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Prostowanie tego rodzaju wad decyzji (postanowień) prowadziłoby do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Tym samym w postępowaniu o sprostowanie, w trybie wymienionego przepisu, nie mogą być rozpatrywane kwestie merytoryczne będące przedmiotem decyzji, a więc nie mogą być przedmiotem tego postępowania mylne ustalenia faktyczne lub błędne zastosowanie przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 812/11, zam. w CBOSA). Tymczasem zakres dokonanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. sprostowania niewątpliwe dotyka kwestii merytorycznych wynikających z błędnie ustalonych okoliczności faktycznych sprawy. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie w niniejszej sprawie doprowadziło do zmiany merytorycznej pierwotnego postanowienia nie zaskarżonego przez skarżącą, stąd też jego utrzymanie w mocy nie jest zasadne, jak również okoliczności wskazane przez skarżącą w treści odwołania dotyczyły wcześniejszego postanowienia z dnia [...]. Sprostowany błąd to omyłka zmieniająca treść merytoryczną wydanych w sprawie postanowień, w tym również nie zaskarżonego przez skarżącą, z powodu nieodebrania przesyłki, na co wskazuje powołana w odwołaniu i skardze obiektywna okoliczność przebywania skarżącej za granicą. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie zauważyć, iż stwierdzona wadliwość ma konsekwencje również dla zaskarżonego postanowienia. Poza tym jakość popełnionego błędu przekłada się na zmianę uznania, co do jego oczywistego charakteru. W związku z tym naprawa zaistniałej pomyłki poprzez jej sprostowanie, a nie w drodze zmiany postanowienia nie była słuszna. Stąd też przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uwzględnić wszystkie jej okoliczności faktyczne, w tym prawidłowość doręczenia skarżącej decyzji merytorycznej oraz związanie organu zaleceniami wyroku tut. Sądu z dnia 22 stycznia 2014r., co wynika z treści art. 153 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie podzielając stanowiska organu, skargę uwzględnił uznając, że do sprostowania mogłoby dojść jedynie przy oczywistości błędu, który nie może budzić żadnych wątpliwości (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1451/10 oraz z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 746/07, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). W tym stanie rzeczy, Sąd, uznając, że oczywista omyłka może wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami, jak również musi być widoczna, nie podzielając stanowiska organu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 113 § 1 K.p.a., postanowił, jak w sentencji.