IV SA/Gl 653/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-02-09
Skład orzekający: Szczepan Prax, Bożena Miliczek-Ciszewska, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej osobie spełniającej kryterium dochodowe, ale której potrzeba nie została uznana za niezbędną z uwagi na ograniczone środki finansowe organu i priorytetyzację innych potrzeb, stanowi naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej i procedury administracyjnej?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej osobie spełniającej kryterium dochodowe, ale której potrzeba nie została uznana za niezbędną z uwagi na ograniczone środki finansowe organu i priorytetyzację innych potrzeb (np. leków), nie stanowi naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej ani procedury administracyjnej. Uznanie administracyjne organu, przy uwzględnieniu możliwości finansowych i celów pomocy społecznej, pozwala na hierarchizację potrzeb i odmowę finansowania tych, które nie są uznane za priorytetowe lub niezbędne do utrzymania godności ludzkiej.Stan faktyczny
Skarżący J.T. wnioskował o przyznanie zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej. Po odmowie organu I instancji i uchyleniu decyzji przez SKO do ponownego rozpatrzenia, organ I instancji ponownie odmówił przyznania zasiłku, wskazując na ograniczone środki finansowe i priorytetyzację zakupu leków. SKO utrzymało decyzję w mocy, uznając potrzebę naprawy skrzynki za nie mieszczącą się w kategorii potrzeb niezbędnych. Skarżący zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2016 r. J.T zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na naprawę skrzynki na listy.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. odmówił J.T. przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję z dnia [...] r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium nakazało organowi I instancji w ramach ponownego postępowania do dokonania analizy posiadanych środków finansowych oraz przy uwzględnieniu sytuacji strony rozpatrzyło ponownie wniosek i wydało rozstrzygnięcie administracyjne mieszczące się w granicach uznania administracyjnego należycie i wyczerpująco je uzasadniając.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. ponownie odmówił J.T. zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie i ustalił, że dochód J.T. wynosi 429, 25 zł i nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 634, 00 zł. Wyjaśnił, że odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, gdyż ma bardzo ograniczone środku budżetowe i przeznacza je tylko na częściowe lub pełne pokrycie zakupu niezbędnych leków. Wyjaśnił, że strona otrzymała ostatnią pomoc w lutym 2016 r. za zakup leków w kwocie 117,00 zł i w kwietniu w kwocie 105,00 zł. Nadto wskazał, że strona otrzymała zasiłek okresowy w kwocie 201,49 zł oraz zasiłek celowy na zakup posiłku i żywności w kwocie po 80,00 zł do czerwca 2016 r. W dalszej kolejności organ I instancji szczegółowo wyjaśnił jakimi środkami finansowymi dysponuje na realizację zadań własnych w 2016 r. i jak zostały one rozdysponowane. Zaakcentował przy tym, że została zabezpieczona kwota na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, opału w sezonie zimowym, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku. Podkreślił jednocześnie, że wzrosła liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych, a priorytetem są zasiłki celowe na zakup leków dla wszystkich oczekujących pomocy i spełniających kryteria ustawowe.
Nie godząc się również i z tą decyzją J.T. ponownie wniósł odwołanie, w którym zakwestionował rozstrzygnięcie organu I instancji domagając się uchylenia przedmiotowego orzeczenia. Decyzji zarzucił naruszenie art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i 80 Kpa oraz art. 41 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu stwierdził, że organ nie wyjaśnił dlaczego naprawienie skrzynki pocztowej nie mieści się w kategorii celów szczególnie uzasadnionych, czym przekroczył granice uznania administracyjnego. Wskazał, że do kosztów drobnych napraw można zaliczyć naprawę skrzynki pocztowej. Dalej stwierdził, że brak skrzynki pocztowej powoduje, że nie może samodzielnie zadbać o swoją sytuację życiową tak, by nie było konieczności korzystania z dodatkowej pomocy ze strony państwa. Podkreślił, że obecnie nie wie, czy jakaś korespondencja nie oczekuje na niego na poczcie, gdyż awiza nie są należycie zabezpieczone w skrzynce pocztowej. W ocenie strony organ I instancji nie dokonał faktycznej analizy sprawy, gdyż nie wykazał dlaczego świadczenie, którego dochodzi, jest gorsze od świadczeń wskazanych przez organ, na które warto przeznaczyć posiadane środki.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu powołano mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 7, art. 8, art. 39, art. 41). Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest poprawna merytorycznie, a okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy jej zmiany lub uchylenia.
Kolegium wskazało, że decyzja wydana w trybie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ orzekający w sprawie zasiłku celowego jest uprawniony do jej podjęcia, po wcześniejszym ustaleniu istnienia przesłanki z art. 7 ustawy o pomocy społecznej i kryterium dochodowego określonego w art. 8 w granicach od minimum do maksimum przewidzianego w ustawie. Zaakcentowało, że uznanie administracyjne daje organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji, a organ nie jest zobowiązany spełnić każdego żądania strony w pełnym zakresie. Nadto Kolegium wyjaśniło, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje kilka rodzajów zasiłku przeznaczonych na konkretny cel. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego, a przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca wymienia niezbędne potrzeby bytowe jedynie przykładowo, a ich ocena powinna być dokonywana z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej.
Dalej Kolegium zauważyło, że strona spełnia przesłankę wymienioną przez ustawodawcę w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, a J.T. jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim, jest również osobą dotkniętą bezrobociem. Dochód strony z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym strona zwróciła się o wsparcie z pomocy społecznej wyniósł 429,25 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 634,00 zł.
W ocenie Kolegium zgłoszona potrzeba nie należy do kategorii potrzeb niezbędnych z uwagi na zachowanie życia lub zdrowia, czy pełnionych przez stronę ról społecznych, nie wpływa również na możliwości zarobkowe strony, czy też znalezienie odpowiedniej pracy. Kolegium wskazało na cele pomocy społecznej wynikające z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust.1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdziło, że J.T. nie wykazał, by uszkodzona skrzynka pocztowa wywierała negatywny wpływ na jego życie lub zdrowie i by skutkowała brakiem możliwości usamodzielnienia się strony, jej integracji ze środowiskiem lub znalezienia odpowiedniej pracy.
Kolegium wskazało przy tym, że organ I instancji szczegółowo wyliczył jakim budżetem dysponuje w bieżącym roku i jakie są jego priorytety jeżeli chodzi o zaspokajanie potrzeb swoich podopiecznych. Zaakceptowało także stanowisko organu I instancji wyjaśniając, że naprawa skrzynki pocztowej jest dla strony ważna, ale jednocześnie strona powinna zrozumieć, że od tej potrzeby ważniejsze jest zaspokojenie potrzeb niezbędnych do zapewnienia życia w warunkach odpowiadających godności ludzkiej, w tym mające na celu ochronę życia poprzez zakup niezbędnych lekarstw, zakup żywności (z obu form pomocy strona korzysta), czy zakup opału i ciepłej odzieży w sezonie jesienno-zimowym. Kolegium wyjaśniło, że poczta nie powinna mieć utrudnień w zostawianiu awiza z uwagi na uszkodzoną skrzynkę pocztową, gdyż awizo, co wynika z art. 44 Kpa - można pozostawić nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej, ale również na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Kolegium stwierdził nadto, że organ I instancji zastosował się do zaleceń zawartych w decyzji Kolegium z dnia [...]r. Nr [...] i przeprowadził postępowanie wyjaśniające z zachowaniem przepisów art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i art. 80 Kpa. Dodatkowo wyjaśniło, że organ I instancji nie odniósł się do wniosku strony o udzielenie pomocy w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przepis ten można stosować jedynie wobec osób, które z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe, nie kwalifikuję się do rozpatrzenia ich wniosków w trybie art. 39 tej ustawy o pomocy społecznej, a J.T|. do takich osób nie należy.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach J.T. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w całości zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i art. .80 Kpa w związku art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nie wzięcie pod uwagę jego sytuacji życiowej oraz przepisów prawa materialnego tj. art 41 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że ustaloną w toku postępowania jego sytuacja życiowa i materialna nie uzasadnia przyznanie mu zasiłku celowego specjalnego na naprawienie skrzynki pocztowej. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu zasiłku celowego specjalnego ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu stwierdził, że odmawiając środków na naprawę skrzynki pocztowej organ I instancji nie wskazał, dlaczego uważa, że pomoc na ten cel nie mieści się w kategorii celów szczególnie uzasadnionych, na które można przeznaczyć posiadane środki finansowe czym przekroczył granice uznania administracyjnego. Stwierdził, że wskazanym przez ustawodawcę celem są między innymi koszty drobnych napraw i remontów, do jakich zaliczyć można naprawę skrzynki pocztowej. Ponadto odwołał się do zasady subsydiarności podkreślając, że brak sprawnej skrzynki pocztowej uniemożliwia skarżącemu podjęcie działań, by mógł on samodzielnie zadbać o swoją sytuację życiową. Wskazał przy tym, że jakakolwiek korespondencja urzędowa, czy też korespondencja z potencjalnym pracodawcą jest niemożliwa w sytuacji, gdy nie posiada on prawidłowo działającej skrzynki pocztowej, dlatego też pomoc państwa w zakresie naprawy skrzynki pocztowej należy uznać za konieczną. Zauważył, że pomoc w zakresie naprawy skrzynki, zdaniem skarżącego, zwiększy jego możliwości w zakresie samodzielnego radzenia sobie z problemami. W opinii skarżącego przyznanie zasiłku celowego na naprawę skrzynki nie jest zwykłym rozdawaniem świadczeń publicznych, gdyż zmierza ono do usamodzielnienia się skarżącego, a organ winien wskazać, dlaczego uważa, że środki którymi dysponuje, powinny być przyznane na świadczenia innego rodzaju, niż te o które wnosi. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, że otrzymuje liczną korespondencję z sądów, a zagubienie awiza, które może mieć wpływ na jego sytuację i utrudniają funkcjonowanie w społeczeństwie i prowadzenie normalnego życia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.-zwana "ustawa o pomocy społecznej" lub "ustawa"), która określa zasady przyznawania pomocy społecznej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, udzielana pomoc służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Według art. 7 ustawy o pomocy społecznej, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców (...), trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Z powołanych przepisów, ustalających ogólne zasady pomocy wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także od zakresu środków publicznych przeznaczonych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z okolicznością mieszczącą się w katalogu określonym w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Skarżący, jako osoba niepełnosprawna, bezrobotna i mająca trudności w przystosowaniu się do życia po opuszczeniu zakładu karnego, niewątpliwie był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. W złożonym wniosku domagał się udzielenia świadczenia w formie zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej znajdującej się na klatce schodowej bloku, w którym mieszka.
W świetle tak sprecyzowanego żądania w pierwszej kolejności dostrzec należy, że w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w każdym przypadku uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu nieprzekraczającego kwoty kryterium dochodowego. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym zwrócił się o wsparcie z pomocy społecznej wyniósł 429,25 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 634,00 zł. Wobec powyższego z uwagi na nieprzekroczenie kryterium dochodowego, złożony wniosek nie mógł być rozpatrzony w zakresie przyznania specjalnego zasiłku celowego, czyli formy pomocy uregulowanej w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem zgodnie z brzmieniem tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, a więc w rozpatrywanej sytuacji przepis ten nie miał zastosowania Wobec powyższego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 3 ustawy o pomocy społecznej jest chybiony. Szczególne przypadki bowiem, o jakich mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, muszą być wyraziste i odmienne od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego.
Ponadto Sąd zauważa, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek czy też nie w pełnym zakresie, zostanie automatycznie uwzględniony przez organ pomocy społecznej, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. W tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić trzeba, że tzw. uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, lecz daje organowi większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, przy czym organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak zasadnie wskazano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2012 r., I OSK 407/12, LEX nr 1264795). Działanie organu w sferze uznania administracyjnego powoduje też, że dokonywana przez sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, natomiast nie obejmuje tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (por. wyroki NSA: z 8 maja 2015 r., I OSK 2886/13; z 30 marca 2012 r., I OSK 115/12; z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można byłoby mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 7900/98 (Lex nr 47243) NSA stwierdził, że "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01 (Lex nr 149543) NSA orzekł, że "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa) ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 Kpa). Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych. Odnosząc powyższe rozważania do kwestii odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej, Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu organy pomocy społecznej obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego.
Ponadto, organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy społecznej w Polsce dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega ponadto wątpliwości, że organ pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń jedynie w wysokości oczekiwanej przez te osoby.
W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i uwzględniły wskazane wyżej kryteria dotyczące możliwości przyznania pomocy finansowej w tej formie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe wnioskodawcy, a następnie precyzyjnie przedstawiły zarówno możliwości finansowe organu, jak również sytuację osób ubiegających się o przyznanie ww. świadczeń.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wcześniej wielokrotnie korzystał ze wsparcia z pomocy społecznej, tj. otrzymał pomoc w lutym 2016 r. za zakup leków w kwocie 117, 00 zł i w kwietniu w kwocie 105, 00 zł., ponadto zasiłek okresowy w kwocie 201, 49 zł oraz zasiłek celowy na zakup posiłku i żywności w kwocie po 80, 00 zł do czerwca 2016 r. Organy wykazały również, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe, dużą liczbę osób korzystających z zasiłków celowych i przeznaczenie tychże w przypadkach szczególnie uzasadnionych przypadkach nie było możliwe udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej. Organy wyjaśniły dodatkowo, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe w roku 2016 nie wyodrębniono puli pieniędzy na zasiłki celowe specjalne organ nie jest w stanie zrealizować wszystkich, nawet niezbędnych potrzeb, gdyż priorytetem są zasiłki celowe na zakup leków dla wszystkich oczekujących pomocy i spełniających kryteria ustawowe.
W związku z powyższym uznać należy, że odmowa udzielenia skarżącemu zasiłku celowego na naprawę skrzynki pocztowej została należycie umotywowane a organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu, pomimo odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego, przytoczone na wstępie zasady zostały zachowane w kontrolowanym postępowaniu. Organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz uwzględniły wszystkie istotne okoliczności rozpoznawanej sprawy. Wobec powyższe również za nieuzasadnione należy uznać podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i art. 80 Kpa.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa i orzekł jak sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło