IV SA/Gl 700/15

WyrokWSA w Gliwicach2016-06-22

Skład orzekający: Beata Kozicka, Bożena Miliczek – Ciszewska, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoby zamieszkujące w lokalu policyjnym, które nie są funkcjonariuszami ani nie posiadają uprawnień do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, mają tytuł prawny do zajmowania tego lokalu, a w konsekwencji, czy organ Policji ma legitymację do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu?
Ratio decidendi
Osoby zamieszkujące w lokalu policyjnym, które nie są funkcjonariuszami ani nie posiadają uprawnień do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, nie mają samodzielnego tytułu prawnego do zajmowania tego lokalu. Ich uprawnienie do zamieszkiwania wynika z tytułu prawnego funkcjonariusza lub uprawnionego emeryta/rencisty policyjnego. W przypadku braku takiego tytułu prawnego, organ Policji posiada legitymację do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu na podstawie przepisów ustawy o Policji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Miejskiego Policji, utrzymanej w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, zobowiązującej skarżących do opróżnienia lokalu mieszkalnego. Skarżący wywodzili tytuł prawny do lokalu z długoletniego zamieszkiwania, uiszczania opłat oraz z zaświadczenia Komendanta Rejonowego Policji. Zarzucali organom brak legitymacji do wydania decyzji oraz posiadanie tytułu prawnego do lokalu na podstawie przepisów prawa cywilnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając brak tytułu prawnego skarżących do lokalu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek – Ciszewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska - Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. C., A. C., S. C. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych oddala skargę. Komendant Miejski Policji w C. decyzją z dnia [...] nr [...] zobowiązał A.C. do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego przy Alei [...] w C. wraz ze wszystkimi osobami zameldowanymi w lokalu oraz rzeczami. W wyniku odwołania, [...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał, że w trakcie postępowania nie wyjaśniono, czy A. C. oraz jej małoletni syn S. C. zamieszkują w mieszkaniu przy Alei[...] w C., a zgodnie z art. 95 ust. 4 ustawy o Policji decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Komendant Miejski Policji w C., decyzją z dnia [...] nr [...] zobowiązał A. C., A. C. i małoletniego S. C. do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego przy Alei [...]w C.wraz ze wszystkimi rzeczami. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał między innymi art. 104 K.p.a. oraz art. 95 ust. 3 pkt 3, art. 95 ust. 4 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm., zwana dalej ustawą lub ustawą o Policji). W uzasadnieniu organ wskazał, że A.C., A. C. oraz S. C. nie są funkcjonariuszami policji oraz nie są także osobami uprawnionymi do renty policyjnej po zmarłym Z. C. Wobec tego nie posiadają tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. W odwołaniu A. C., A. C. i S. C. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego, wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie zaświadczenia o uprawnieniu A. C. do zamieszkiwania w lokalu przy Alei [...] w C. Odwołujący tytuł prawny do lokalu wywiedli z długiego okresu zamieszkiwania A. C. wraz z rodziną w lokalu, uiszczania opłat za jego użytkowanie oraz z pisma Komendanta Rejonowego Policji w C. z dnia [...] nr [...] Zarzucili brak właściwości Komendanta Miejskiego Policji w C. do przeprowadzenia postępowania w sprawie opróżnienia lokalu, gdyż Policja nie jest dysponentem mieszkania i nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Ponadto, podnieśli zarzut nadużycia prawa, niepoinformowania o sposobie i możliwościach składania wniosków dowodowych oraz uniemożliwienia zapoznania się z dowodami w sprawie, w szczególności decyzjami, na które powołuje się KMP w C. oraz zarzucili brak stanowiska organu co do zarzutu posiadania tytułu prawnego na podstawie zaświadczenia Komendanta Policji. Jednocześnie wskazali, że matka A. C. nabyła prawo do lokalu na podstawie przepisów prawa cywilnego bowiem zawarła umowę z ZGM, a nie z Policją i przez to skarżący nabył to prawo po matce – na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego. Ponadto zarzucili naruszenie przepisów procesowych oraz konstytucyjnego prawa do oceny, czy przysługuje skarżącemu i jego rodzinie prawo do uzyskania lokalu socjalnego. [...] Komendant Wojewódzki Policji, decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, że lokal mieszkalny przy Alei [...] w C., na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] został przekazany Komendzie Milicji Obywatelskiej w C.. Następnie na podstawie przydziału nr [...] z dnia [...] lokal mieszkalny został przydzielony Z. C., który był funkcjonariuszem Komisariatu [...] w C. Razem z głównym najemcą zamieszkiwali: żona T., córki W. i B. oraz syn A.. Z. C. zmarł w dniu [...] natomiast T. C. zmarła w dniu [...] Organ wskazał, że według ustaleń dokonanych w sprawie, w przedmiotowym lokalu od 2002 r. zamieszkuje trzyosobowa rodzina; A. C., A. C. oraz S. C., z tym że zameldowany w nim jest wyłącznie A. C. Jednocześnie Zakład [...] w piśmie z dnia 8 stycznia 2015 r. poinformował, że wymienione osoby nie figurują w ewidencji bieżącej i archiwalnej świadczeniobiorców czyli nie mają prawa do policyjnej renty rodzinnej lub emerytury. Ponadto ZGM TBS w C. wskazał, że A. C. nie dokonał zgłoszenia o wspólnym zamieszkiwaniu dodatkowych osób, tj. żony i syna w lokalu przy Alei [...] w C. oraz że opłaty z tytułu czynszu i innych świadczeń za lokal dokonywane są systematycznie, a umowa najmu została zawarta w dniu [...] z T. C. Organ odwoławczy podniósł, że z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że policjantowi w służbie stałej przydziela się na podstawie decyzji administracyjnej lokal mieszkalny wskazany w art. 90 tej ustawy. Decyzja ta jest tytułem prawnym uprawniającym funkcjonariusza Policji do zajmowania lokalu mieszkalnego. Osoby wymienione w art. 89 ustawy, m.in. współmałżonek i dzieci, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi, nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant. Natomiast na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 667 ze zm.), tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. Kolejne przepisy zawarte w art. 29 cytowanej ustawy, przewidują możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu przez członków rodziny funkcjonariusza tylko i wyłącznie, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. Organ podkreślił, że nie ma prawnego znaczenia fakt, iż członek rodziny zamieszkiwał z emerytem policyjnym, jeżeli nie jest uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym. Ponadto przytoczył art. 24 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin i art. 67 ust. 1 i art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), które określają komu przysługuje renta rodzinna. Następnie wskazał, że z akt nie wynika, aby strony niniejszego postępowania posiadały jakikolwiek tytuł prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Podniósł, że w piśmie z dnia 25 czerwca 1998 r. Komendant Rejonowy Policji w C., wyjaśnił, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, potwierdzenie prawa do zajmowania lokalu przez osoby uprawnione do tzw. renty rodzinnej następuje przez wydanie zaświadczenia, a nie decyzji administracyjnej. Wskazał, że równocześnie Komendant Rejonowy Policji w C. potwierdził prawo do lokalu mieszkalnego i wydał A. C. zaświadczenie z dnia 25 czerwca 1998 r. w celu przedłożenia go w Zakładzie Energetycznym. Następnie organ podkreślił, że na dzień wydania przez KRP w C. wyżej wymienionych pism, A. C. nie miał uprawnienia do pobierania policyjnej renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Został objęty przydziałem lokalu jako niepełnoletnie dziecko funkcjonariusza MO. Nie znaczy to jednak, że obecnie jako osoba pełnoletnia, niebędąca funkcjonariuszem Policji w służbie stałej ani też nie spełniająca przesłanek z art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), ma tytuł prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu. Tytuł taki posiadał zmarły Z. C., a po jego śmierci - uprawniona do policyjnej wdowiej renty T. C. Po śmierci rodziców, w przedmiotowym lokalu pozostał syn – A.C., jednakże bez tytułu prawnego do policyjnego mieszkania. Odnosząc się do zarzutu braku legitymacji prawnej Komendanta Miejskiego Policji w C. do występowania o opróżnienie lokalu, organ odwoławczy stwierdził, że lokal pozostaje w dyspozycji organu podległego ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych, bowiem został przekazany na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] Komendzie Milicji Obywatelskiej w C. Aktualnie dyspozycję tę sprawuje Komendant Miejski Policji w C., jako następca prawny Komendanta MO w C.. Organ dodał, że wbrew zarzutowi odwołania, powyższy dokument potwierdzający tytuł prawny do dysponowania spornym lokalem został okazany A. C. w dniu 1 lipca 2014 r. wraz z innymi materiałami sprawy. Organ podkreślił, że dysponent lokalu nigdy nie podjął żadnych czynności zmierzających do zrzeczenia się posiadanej dyspozycji na rzecz gminy. Mieszkanie zostało przydzielone na podstawie przydziału nr [...] z dnia [...] wydanego przez Komendanta Miejskiego i Powiatowego Milicji Obywatelskiej Z. C. – ówczesnemu funkcjonariuszowi MO, należy więc do kategorii mieszkań, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania przez stronę faktu pozostawania przedmiotowego lokalu w dyspozycji organów Policji. Organ podkreślił, że pisma Komendanta Rejonowego Policji w C. z dnia 25 czerwca 1998 r. o uprawnieniu A. C. do zajmowania lokalu, absolutnie nie można odczytywać jako zrzeczenie się możliwości dysponowania lokalem przez organ podległy Ministrowi Spraw Wewnętrznych, ponieważ poświadczenie uprawnień zostało wydane w oparciu o błędne przekonanie organu, niczym nieudokumentowane, że A. C. przysługuje policyjna renta rodzinna i stąd może on nadal zajmować mieszkanie pozostające w dyspozycji Policji. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, bowiem A. C. nie wykazał posiadania uprawnień do zajmowania lokalu. Ponadto wskazał, że w celu pełnej realizacji praw procesowych zawiadomił wszystkie strony pismem z dnia 13 marca 2015 r. o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Na prośbę A. C. akta sprawy zostały przesłane do KMP w C. i wyżej wymieniony zapoznał się z materiałem dowodowym w dniu 20 kwietnia 2015 r. i nie wniósł uwag do okazanej dokumentacji. Na jego wniosek organ okazujący materiał dowodowy dokonał skserowania pism wskazanych przez skarżącego. Organ wskazał również, że A. C. na podstawie obowiązujących regulacji prawnych nie może uzyskać tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (...), przepisy tej ustawy stosuje się, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Wskazane przepisy odrębnie uregulowały w sposób szczególny możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, przez członka rodziny po śmierci osoby uprawnionej, wyłączając możliwość stosowania instytucji wstąpienia w najem uregulowanej w art. 691 K.c. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o jego opróżnieniu, a podstawą prawną takiej decyzji jest art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym decyzje o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Organ podkreślił, że fakt zamieszkiwania, zameldowania w lokalu mieszkalnym i ponoszenia kosztów jego utrzymania, nie świadczą o posiadaniu tytułu prawnego do jego zajmowania. A. C., A. C. i S. C. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego (zwani dalej stroną skarżącą) w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie zaświadczenia o uprawnieniu A. C. do zamieszkiwania w lokalu bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca podniosła zarzut: - braku legitymacji Komendanta Miejskiego Policji w C. do występowania o opróżnienie lokalu mieszkalnego przy ulicy Aleja [...] w C., - posiadania przez skarżącego A. C. tytułu prawnego do zajmowania spornego lokalu; - nadużycia prawa przez Komendanta Miejskiego Policji w C.. Ponadto zarzuciła niezajęcie żadnego stanowiska co do zarzutu posiadania tytułu prawnego na podstawie zaświadczenia Komendanta Policji i brak dowodu - decyzji o prawie Komendanta do dysponowania lokalem przez Policję, a także podniosła, że doszło do nabycia przez matkę A. C., prawa do lokalu w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego i ustawy (obecnie) o ochronie praw lokatorów, bowiem wyżej wymieniona zawarła umowę z ZGM, a nie z Policją i nie uwzględniono ewentualnego nabycia tego prawa przez A. C. po jego matce na podstawie art. 691 kc w związku z zawarciem umowy z ZGM, nie z Policją. Strona skarżąca podniosła zarzut, że decyzja narusza konstytucyjne prawo do oceny, czy przysługuje A. C.i i jego rodzinie prawo do lokalu socjalnego, a także zarzuciła naruszenie przepisów procesowych. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła przede wszystkim, że zarzut braku legitymacji Komendanta Miejskiego Policji w C. jest związany z tym, że dokumenty, na które powołuje się Komendant pochodzą z lat 70. Wskazała, że w takiej sytuacji istnieje możliwość braku nie tylko takiego dokumentu po stronie skarżącej, ale również braku wiedzy w tym zakresie. Ponadto podkreśliła, że wątpliwości budzi również bezczynność Komendanta Policji przez okres 18 lat od momentu powzięcia informacji o śmierci T. C., osoby uprawnionej do renty rodzinnej. Dodała, że zaświadczenie Komendanta Rejonowego Policji z dnia [...] ma jednoznaczną wymowę i pozwalało A. C. pozostawać w przekonaniu o posiadaniu tytułu prawnego do lokalu, a tytułem tym jest wstąpienie w stosunek najmu lokalu po jego zmarłej matce, która prawo takie posiadała zgodnie z art. 691 Kodeksu cywilnego. Strona wskazała, że w takiej sytuacji uprawnione wydaje się być stanowisko, że bierność organu przez 18 lat daje podstawę do przyjęcia, że za zgodą organu A. C. wstąpił w stosunek najmu spornego lokalu mieszkalnego. W zakresie podniesionego zarzutu braku legitymacji do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, strona skarżąca podniosła, że z uwagi na upływ bardzo długiego okresu czasu zamieszkiwania A. C. w spornym lokalu i bezczynność Komendanta Miejskiego Policji (18 lat), zachodzą wątpliwości prawne, czy organ posiada tytuł prawny do lokalu położonego w C. przy ulicy [...] i czy może nim dysponować. W zakresie zarzutu drugiego strona wskazała, że A. C. posiada tytuł prawny do zamieszkiwania w wymienionym lokalu, dlatego nie zachodzą materialnoprawne podstawy wskazane w sentencji zaskarżonej decyzji - art. 95 ust 3 pkt 3 ustawy o Policji. Podniosła, że po śmierci T. C. w dniu [...] roku, nawiązana została ustna umowa najmu spornego lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia 9 grudnia 2015 r. podtrzymał skargę i wskazał, że stosunek najmu lokalu z Z. C. zawiązał się na podstwie decyzji o przydziale. Po śmierci męża, T. C. 1 stycznia 1986 r. wstąpiła w stosunek najmu na podstawie umowy zawartej z ZGM w C. Zgodnie z treścią umowy najmu, stosunek prawny został uregulowany na podstawie ustawy Prawo lokalowe z 10 kwietnia 1974 r. Wobec tego A. C. w chwili śmierci matki był uprawniony do zawarcia umowy najmu w formie ustnej i tym samym wstąpienia w stosunek najmu na podstawie art. 691 § 1 i 2 K.c. Ponadto Komendant Rejonowy Policji w C. w odpowiedzi na zapytanie A. C. poinformował go, że jest uprawniony do zajmowania lokalu mieszkalnego po zmarłych rodzicach. Pełnomocnik podniósł, że w ten sposób skarżący otrzymał stosowne zaświadczenie organu umożliwiające mu zawarcie umowy najmu z ZGM w C. Wskazał, że po śmierci T. C. w dniu 29 października 1996 r. nastąpiło zwolnienie lokalu i właściciel, czyli organ Policji miał prawo dysponowania swoją własnością i mógł zgłosić zamiar jego zaludnienia. Jednakże nie zgłosił takiego zamiaru ani w 1996 r. ani w 1998 r. Na rozprawie pełnomocnik organu wskazał, że nie ma mozliwości, aby nabycie prawa do lokalu przeszło z trybu administracyjnego na tryb cywilny. Podkreślił, że przydział lokalu nastąpił na podstawie decyzji Komendanta Miejskiego Milicji Obywatelskiej w C. Pełnomocnik skarżących podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze oraz piśmie z dnia 9 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy jej wydaniu nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja[...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, zobowiązującą skarżących do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego przy Alei [...] w C. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy (czyli pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów) wydaje się w przypadku zajmowania takiego lokalu przez policjanta lub członków jego rodziny albo przez inne osoby – bez tytułu prawnego. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przydziela się na podstawie decyzji administracyjnej lokal mieszkalny wskazany w art. 90 tej ustawy. Decyzja ta jest tytułem prawnym uprawniającym funkcjonariusza Policji do zajmowania lokalu mieszkalnego. Osoby wymienione w art. 89 ustawy, m.in. małżonek i dzieci, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi, nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant. Natomiast na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 667 ze zm.), tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni. Kolejne przepisy zawarte w art. 29 cytowanej ustawy, przewidują możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu przez członków rodziny funkcjonariusza tylko i wyłącznie, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. Jak podkreśla się w orzecznictwie – w przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji (por wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 124/11). Omawiana regulacja znajduje bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. Regulacje prawne dotyczące policyjnych mieszkań służbowych, zawarte między innymi w ustawie o Policji stanowią rozwiązania szczególne wobec przepisów cytowanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz Kodeksu cywilnego (por. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., I OSK 959/07 i z dnia 18 maja 2011 r., I OSK 124/11). Wskazane przepisy odrębnie uregulowały w sposób szczególny możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów policji, przez członka rodziny po śmierci osoby uprawnionej oraz wyłączyły możliwość stosowania instytucji sukcesji praw najmu lokali mieszkalnych uregulowaną w art. 691 K.c. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pozostaje fakt, że przedmiotowy lokal mieszkalny przy Alei [...] w C. został przekazany na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] Komendzie MO w C., a następnie został przydzielony na podstawie przydziału nr [...] z dnia [...] funkcjonariuszowi MO – Z. C.. Wobec tego uprawnionymi do zamieszkiwania w tym lokalu byli Z. C., jego żona T., córki W. i B. oraz syn A. Z. C. zmarł w dniu [...] a jego żona zmarła [...] Niekwestionowane było również, że obecnie przebywający w tym lokalu; A. C., jego żona – A. C. i syn S. - nie figurują w ewidencji bieżącej i archiwalnej świadczeniobiorców Zakładu Emerytalno – Rentowego MSW czyli nie mają prawa do policyjnej renty rodzinnej lub emerytury. Podzielić zatem należało ustalenia organów administracji, że skarżący nie mają tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego przy Alei [...] w C., gdyż nie spełniają warunków określonych w wymienionych przepisach. Trafnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, że A. C. został objęty przydziałem lokalu jako niepełnoletnie dziecko funkcjonariusza MO. Tytuł prawny posiadał jego ojciec, a następnie matka, uprawniona do renty policyjnej. A. C. nie jest funkcjonariuszem Policji oraz nie spełnia przesłanek z art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) gdyż nie jest emerytem lub rencistą policyjnym albo osobą uprawnioną do renty rodzinnej po funkcjonariuszy policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej, również A. C. oraz S. C. nie spełniają powyższych warunków. Bezpodstawne były również twierdzenia skargi dotyczące posiadania przez skarżącego A. C. tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu na podstawie zaświadczenia Komendanta Rejonowego Policji w C. z dnia 25 czerwca 1998 r. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w piśmie z tej samej daty, wysłanym wraz z zaświadczeniem organ ten wyjaśnił, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, potwierdzenie prawa do zajmowania lokalu przez osoby uprawnione do tzw. policyjnej renty rodzinnej następuje przez wydanie zaświadczenia, a nie decyzji administracyjnej. Równocześnie Komendant Rejonowy Policji w C. wydał zaświadczenie, w którym potwierdził prawo skarżącego do zajmowania wymienionego lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji MSWiA - w celu przedłożenia zaświadczenia w Zakładzie Energetycznym (k. 13 i 14 akt). Z powyższego wynika zatem, że – jak trafnie podniósł organ odwoławczy - poświadczenie uprawnień zostało wydane w oparciu o błędne przekonanie organu, niczym nieudokumentowane, że A. C. przysługuje policyjna renta rodzinna i stąd może on nadal zajmować mieszkanie pozostające w dyspozycji Policji. Jednakże w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu, organ ustalił – ponad wszelką wątpliwość - że skarżącemu (jak i pozostałym osobom z nim zamieszkującym) nie przysługuje prawo do policyjnej renty rodzinnej. Stąd też powoływanie się przez skarżącego na treść wymienionych pism, jako potwierdzających jego prawo do lokalu, nie mogło odnieść skutku, gdyż odnoszą się do okoliczności, której przeciwieństwo zostało wykazane w postępowaniu dowodowym, przeprowadzonym w tej sprawie. Bezpodstawny był również zarzut skargi dotyczący braku prawa do dysponowania wymienionym lokalem przez Policję i związany z tym zarzut braku legitymacji Komendanta Miejskiego Policji w C. do występowania o opróżnienie tego lokalu mieszkalnego. W tym zakresie trafnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że również Naczelny Sąd Administracyjny po zmianie ustawy o Policji z 2009 r. wypowiedział się w kwestii dysponowania mieszkaniami przez organy Policji m.in. w wyroku z dnia 17 marca 2011 r. (sygn. akt. I OSK 1878/10), w którym wskazał, że "Skoro sporny lokal stanowił już w roku 1975 kwaterę stałą dla funkcjonariusza (dawnej Milicji Obywatelskiej) Policji i tego rodzaju unormowanie było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem, to brak jest podstaw prawnych do kwestionowania faktu, że przedmiotowy lokal pozostawał i pozostaje w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych". Podobnie stwierdził NSA w późniejszym wyroku z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt I OSK 124/11). Podkreślenia przy tym wymagało, że – jak podniósł organ w zaskarżonej decyzji - pojęcie dyspozycji z art. 90 ustawy o Policji należy rozumieć jako prawo wskazania przez organ Policji najemców lokali mieszkalnych stanowiących m.in. mieszkaniowy zasób gminy. Wbrew błędnemu przekonaniu skarżących – zawartemu w skardze i w piśmie pełnomocnika z dnia 9 grudnia 2015 r. - powyższej oceny prawnej (dotyczącej braku tytułu prawnego do zajmowanego przez nich lokalu) nie zmienia to, że matka skarżącego A. C. zawarła umowę dotyczącą przedmiotowego lokalu z Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej w C. (k. 116 akt). Uzyskanie przez nią tytułu prawnego do lokalu wynikało bowiem z tego, że – jak już była o tym mowa wyżej - była uprawniona do renty rodzinnej po funkcjonariuszu MO, a nie z faktu zawarcia wymienionej umowy. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie, twierdzenia zawarte w piśmie pełnomocnika skarżących z dnia 9 grudnia 2015 r., według których umowa zawarta przez T. C. z Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej stanowiła sformalizowanie uprawnień najemcy - w miejsce uprawnień wywodzących się uprzednio z decyzji administracyjnej oraz że wyżej wymieniona nawiązała umowę najmu - w miejsce dotychczasowego stosunku prawnego. Jak bowiem podkreślił na rozprawie pełnomocnik organu - nie ma możliwości, aby nabycie prawa do przedmiotowego lokalu przeszło z trybu administracyjnego na tryb cywilny. Niewątpliwie zaś przydział lokalu nastąpił na podstawie decyzji Komendanta Miejskiego Milicji Obywatelskiej w C. i wówczas uprawnienie T. C. do zamieszkiwania w lokalu wywodziło się z tytułu prawnego, jaki posiadał jej mąż, a po jego śmierci – wyżej wymieniona uzyskała tytuł prawny do lokalu na tej podstawie, że była uprawniona do renty rodzinnej po funkcjonariuszu MO, a nie na podstawie przepisów zawartych w kodeksie cywilnym i prawie lokalowym. Na marginesie dodać należało, że w piśmie z dnia [ pełnomocnik skarżących wskazał, że według przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe, zasady przydziału i opróżniania mieszkań “przeznaczonych dla funkcjonariuszy MO" regulowały “odrębne przepisy", tj. ustawa z dnia 31 lipca 1985 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL (Dz. U. z 1985 r. nr 38, poz. 181). Wbrew błędnemu przekonaniu pełnomocnika skarżących - z powyższego również wynika, że zgodnie z cytowanym przez niego unormowaniem, wyłączone było uzyskanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu na podstawie umowy cywilnoprawnej. Bezpodstawne było zatem stwierdzenie w skardze oraz piśmie pełnomocnika skarżących, iż T. C. uzyskała tytuł prawny do przedmiotowego lokalu na podstawie przepisów prawa cywilnego i że w konsekwencji tego A. C. wstąpił w stosunek najmu lokalu po zmarłej matce na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty zawarte w skardze oraz piśmie pełnomocnika skarżących z dnia 9 grudnia 2015 r. Podkreślenia bowiem wymaga, że w trakcie postępowania administracyjnego organy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy zgodnie z art. 7 i 77 K.p.a. i na tej podstawie ustaliły, że skarżący nie posiadają uprawnień do spornego lokalu, który pozostaje w dyspozycji Policji. Organ odwoławczy pismem z dnia 13 marca 2015 r. poinformował strony w trybie art. 10 K.p.a. o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Jak wynika z akt administracyjnych, A. C. zapoznał się z całym materiałem dowodowym sprawy. Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która została wydana na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowej analizy prawnej, zawartej w uzasadnieniu (art. 107 § 3 K.p.a.). W związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a wobec tego podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło