IV SA/Gl 745/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 12 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.P., S.P. i P.P. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2015 r. Wnioskami z dnia [...] złożonymi na urzędowych formularzach PPF skarżący (każde z osobna) zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżących od ponoszenia kosztów sądowych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ich sytuacja materialna została poddana łącznej ocenie. Na podstawie złożonych przez skarżących oświadczeń ustalił, że B.P., S.P. i P.P. dysponują miesięcznymi dochodami rzędu [...] zł brutto miesięcznie, a stałe, wspólne wydatki to: czynsz za mieszkanie - [...] zł, opłaty za media - [...] zł, koszty zakupu żywności – około [...] zł miesięcznie. P.P. zadeklarował, że dodatkowo ponosi koszty spłaty kredytu konsumpcyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie, kredytu odnawialnego w wysokości [...] zł miesięcznie, pożyczki zaciągniętej u pracodawcy – w wysokości [...] zł. Dodatkowo podniósł, że dojazd do pracy kosztuje go około [...] zł miesięcznie. Z kolei S.P. wskazała, że co miesiąc wydaje około [...] zł na dojazdy do pracy, [...] zł na usługi telekomunikacyjne, zaś na ubezpieczenie samochodu [...] zł rocznie. W ocenie referendarza wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Pełnomocnik skarżących pismami z dnia [...] złożył sprzeciwy od wskazanego powyżej postanowienia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędne przyjęcie, zgodnie z którym sytuacje majątkową poszczególnych skarżących oceniono uwzględniając dochody pozostałych członków rodziny. Zdaniem pełnomocnika skarżących Sąd powinien wziąć po uwagę tylko indywidualną sytuację majątkową poszczególnych skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przesłanką przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei jak wynika z art. 260 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Odnosząc się do wniosku o przyznanie praw pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy stwierdzić, że zgodnie z cytowanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. na skarżących spoczywał ciężar wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie, jak prawidłowo ustalił to referendarz sądowy, skarżący nie wykazali, że ich sytuacja majątkowa jest na tyle trudna by nie byli w stanie uiścić solidarnego wpisu od skargi w łącznej wysokości 200 zł Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest poniesienie uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Zatem z istoty prawa pomocy wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy oceniana jest przez pryzmat dochodów wszystkich domowników, uwzględniając przy tym nie tylko przychody osób, z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ale także i koszty utrzymania wszystkich domowników. Z przedstawionych we wniosku oświadczeń wynika, że więzi jakie łączą skarżących to relacje pomiędzy rodzicem i dziećmi oraz rodzeństwem. Nadto, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15, przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące stosunki między rodzicami i dziećmi nakładają na nich określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r.o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Obowiązek alimentacyjny nie został w żaden sposób ograniczony w czasie przez ustawodawcę i występuje także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności. Rodzice i dzieci obowiązani są bowiem wspierać się wzajemnie, zgodnie z treścią art. 87 K.r.o. Także art. 128 K.r.o. stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.