IV SA/Gl 758/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u Ł. B. choroby zawodowej -pylicy płuc. W uzasadnieniu wskazano, że decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] i nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] Nr [...]., które nie stwierdziły u strony choroby zawodowej. Przy tym zaznaczono, iż stronę skierowano do Przychodni Chorób Zawodowych w dniu [...]. Odwołanie od tej decyzji wniósł Ł. B. podnosząc, iż w/wym. przez wiele lat był on narażony na działanie pyłu zawierającego substancje powodujące schorzenie zawodowe, tym samym zdaniem odwołującego praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowi zatem jedyną przyczynę rozpoznanej u odwołującego choroby. Przyznał przy tym, że w toku przeprowadzonych przez kompetentne placówki medyczne badań nie stwierdzono u niego choroby zawodowej. Domagał się zmiany decyzji organu I instancji w taki sposób, że zostanie stwierdzona u niego choroba zawodowa -pylica płuc. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 03 lipca 2009r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych i na mocy § 11 ust. 2 tego rozporządzenia postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych wszczęte i niezakończone przed dniem 03 września 2002 r. są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podniósł, ze dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podkreślił, że w sprawie Ł. B. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż w/wym. pracował w latach 1965-1990 w KWK "[...]" w C. jako pomoc dołowa, mł. górnik i górnik pod ziemią, gdzie był eksponowany na działanie pyłu kamienno- węglowego w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy. Stąd też organ uznał, że Ł. B. pracował w wymienionym okresie zatrudnienia (lata 1965-1990) w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego, w tym pylicy płuc. Wskazano, że Ł. B. w oparciu o skierowanie wystawione w roku [...] był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]) i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...] wydane na podstawie obserwacji klinicznej w dniach [...]) Organ podkreślił, że lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u Ł. B. pylicy płuc. Orzeczenia zostały wydane na podstawie aktualnych obrazów radiologicznych płuc, które nie ujawniły obecności zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, co tym samym nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej -pylicy płuc. Zaznaczono, ze badanie radiograficzne płuc jest badaniem z wyboru w diagnostyce pylicy, a podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zagęszczeń ogniskowych w płucach odpowiadającym efektom oddziaływania pyłów zwłókniających. Zaakcentowano, że w świetle przepisów nowego rozporządzenia, badania i orzeczenia lekarskie zachowują swoja ważność, gdyż zakres badań i ich metodologia nie uległy zmianie. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu, dlatego też w rozpoznawaniu pylicy płuc nie stosuje się ograniczenia czasowego i choroba ta może być rozpoznana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego np. podczas kolejnych badań kontrolnych. Reasumując wskazano, że wobec braku rozpoznania pylicy płuc u Ł. B. -przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla (WOMP i IMPiZŚ w S.) - PWIS w K. nie miał podstaw do wydania decyzji ją stwierdzającej, tym samym utrzymał w całości w mocy decyzję pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Ł. B. zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że dolegające odwołującemu schorzenie nie jest pylicą płuc, mimo że na fakt występowania tego schorzenia wskazuje dokumentacja medyczna. Podkreślił, iż bezspornym jest, że przez wiele lat wykonywał pracę górniczą oraz to, że w środowisku pracy skarżącego występował czynnik szkodliwy w postaci pyłów krzemionkowych i kamienno węglowych. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu sanitarnego, jakoby nie cierpiał on na pylicę płuc. Jego zdaniem diagnoza ta jest nietrafna albowiem odwołujący leczył się na schorzenie płuc, i w trakcie tego leczenia rozpoznano u niego pylicę. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż organy inspekcji sanitarnej błędnie zastosowały w przedmiotowej sprawie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364), albowiem brak było ku temu należytych podstaw. Przepis § 11 ust. 2 aktualnie obowiązującego rozporządzenia stanowi, iż postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 03 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Przedmiotowe postępowanie - jak to wynika z akt administracyjnych sprawy – zostało wszczęte w dniu [...]. Stąd też przedmiotowa sprawa podlegała w myśl przepisu § 11 ust. 1 rozpoznaniu w trybie aktualnie obowiązującego rozporządzenia. Marginalnie godzi się w tym miejscu zwrócić uwagę, iż prawodawca w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) w § 10 odnośnie postępowań w sprawie rozpoznania choroby zawodowej posługiwał się terminem "postępowań rozpoczętych" przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, co niewątpliwie stwarzało możliwość dywagacji w kwestii momentu "rozpoczęcia postępowania". Tymczasem obecnie obowiązujące w tym zakresie operuje jasnym terminem "postępowania wszczętego". Ta wada prawna nie miała jednakże istotnego wpływu na wynik niniejszego postępowania. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji. Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Skarżący został poddany badaniu w dwóch jednostkach medycznych (I i II stopnia), to jest w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżący pracował w latach 1965-1990 w KWK "[...]" w C. jako pomoc dołowa, mł. górnik i górnik pod ziemią, gdzie był eksponowany na działanie pyłu kamienno- węglowego w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy. Stąd też trafnie organ odwoławczy uznał, że Ł. B. pracował w wymienionym okresie zatrudnienia (lata 1965-1990) w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego, w tym pylicy płuc. Podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zagęszczeń ogniskowych w płucach odpowiadającym efektom oddziaływania pyłów zwłókniających. Z treści sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich wynika, że rozstrzygnięcia zostały wydane na podstawie aktualnych obrazów radiologicznych płuc, które nie ujawniły obecności zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, co tym samym nie pozwala na rozpoznanie choroby zawodowej -pylicy płuc. Należy też zauważyć, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 05 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 05 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę diagnostyczną uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. W tej sytuacji dla wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący pracował kiedykolwiek w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, skoro występującemu schorzeniu – w chwili obecnej - nie można przypisać cech choroby zawodowej. Zatem zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawierają trafne rozstrzygnięcia - z uwagi na dokonane przez uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznanie – nie występowanie u skarżącego choroby zawodowej - pylicy płuc. Brak przesłanki w postaci rozpoznania pylicy płuc przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).