IV SA/Gl 839/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 -dalej "kpa"), art. 235¹ ustawy z 29 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tj. Dz. U. z 2016 r., poz.1666 ze zm., dalej "kp") oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej rozporządzenie wykonawcze), po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z [...] r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1. 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ kp. Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z [...] r. ([...] r. data wpływu do organu) M. K., zatrudniony jako górnik pod ziemią w "A" w R. zgłosił podejrzenie choroby zawodowej - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, spowodowany hałasem, na która był narażony od [...] r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że M. K. pracował w latach [...]-[...] w warunkach narażenia na hałas o poziomie 75,3 do 87 dB. Był zatrudniony w latach [...] do [...] oraz [...] do [...] w "B" jako robotnik transportowy i górnik pod ziemią, w latach [...]-[...] w "C" jako górnik pod ziemią, w latach [...]-[...] w "A" jako górnik pod ziemią. Jednakże podejrzewana choroba zawodowa nie została u M. K. rozpoznana przez upoważnione jednostki orzecznicze I i II stopnia (por. orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach - w skrócie: "WOMP" z [...] r. nr [...] i oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu.- w skrócie: "IMPZS" z [...] r. nr [...]). Przeprowadzone badania potwierdziły występowanie u badanego obustronnego niedosłuchu, którego wielkość nie spełnia kryterium pozwalającego na uznanie go za chorobę zawodową. Dodatkowo, organ nie znalazł podstaw do kwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. Powyższe ustalenia skutkowały wydaniem [...] r. decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1. 2 i 3 kHz. We wniesionym odwołaniu M. K. podkreślił, że winien dostać decyzje z określonym procentem ubytku jego słuchu, gdyż pracował zawsze warunkach o przekroczonych norach hałasu. Podkreślił, że był zatrudniony jako [...] i [...] a nie robotnik [...]. Nadto ma stały szum w uszach. Zaskarżona decyzja z [...] r. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił podniesionych przez M. K. argumentów i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania administracyjnego został wyczerpany dwuszczeblowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisany przepisami rozporządzenia i dlatego w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe przeprowadzenie kolejnych badań lekarskich. Nadto wskazał, że w trakcie postępowań diagnostycznych w obu jednostkach orzeczniczych uzyskano merytoryczną zgodność co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ze względu na charakter niedosłuchu nie spełniający kryterium (co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym) aktualnych przepisów prawnych o rozpoznaniu obustronnego odbiorczego uszkodzenia słuchu o lokalizacji ślimakowej lub czuciowo - nerwowej pochodzenia zawodowego. Podkreślił, że zatrudnienie na stanowisku robotnika transportowego pod ziemia wynika ze świadectwa pracy z [...] r. w "B" (k. 20 akt), jak również organ nigdy nie kwestionował pracy w hałasie i czasokresu narażenia na hałas z tym związanego. Dalej podkreślił, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że organ nie może stwierdzić choroby zawodowej bez orzeczenia lekarskiego lub sprzecznie z jego treścią. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W piśmie z [...] r., które organ uznał za skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. K. nie zgodził się z treścią zaskarżonej decyzji, gdyż zgodnie z wymogami ZUS dla dochodzenia odszkodowania lub renty musi być uwzględniony ubytek na zdrowiu jako choroba zawodowa. W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie 21 lutego 2018 r. skarżący wyjaśnił, że stwierdzenie choroby zawodowej jest dla niego warunkiem uzyskania odszkodowania za pogorszenie stanu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), dalej "ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). W tym miejscu należy wskazać, że Sąd podzielił stanowisko organu o zasadności uznania pisma skarżącego z [...] r. "Odwołanie od decyzji [...]" adresowanego do WSA w Gliwicach za pośrednictwem ŚPWIS w Katowicach za skargę, gdyż zostało wniesione w terminie zakreślonym do wniesienia skargi i wyraża niezadowolenie z treści wydanej decyzji, w której brak stwierdzenia ubytku na zdrowiu z przyczyn choroby zawodowej. Sąd uznał, że spełnia wymogi art. 57 § 1 i art. 46 § 1 ppsa. Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy prawidłowo organ odmówił stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego z racji braku spełnienia kryterium wielkości stwierdzonego niedosłuchu (poniżej 45dB) mimo wieloletniej pracy w warunkach nadmiernego hałasu (przekraczających dopuszczalne normy nieszkodliwe dla zdrowia). Zdaniem organu muszą być spełnione obie przesłanki jednocześnie a dla skarżącego istotny jest stwierdzony procentowo ubytek słuchu, gdyż takowy daje mu prawo do odszkodowania. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy (kp), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² kp rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 kp Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na postawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie jednoczesne dwóch ustawowych przesłanek: • rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia; • stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie poza sporem jest to, że u byłego pracownika "B", "C", "A" w R. stwierdzono brak podstaw do stwierdzenia obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego w podwyższeniu progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W kolejnych próbach stwierdzono podwyższenie progu słuchu dla ucho prawe – 22 dB, ucho lewe – 33 dB; ucho prawe – 21 dB, ucho lewe – 32 dB, audiometria impedancyjna - tympanogramy obustronne w granicach normy, odruchy strzemiączkowe obustronnie obecne – brak patologii w obrębie ucha środkowego obustronnie; próba SISI o cechach lokalizacji ślimakowej obustronnie, objaw Metza- obustronnie potwierdzający ślimakowa lokalizację. Stwierdzono zatem niedosłuch obustronny odbiorczy o cechach lokalizacji ślimakowej, który nie spełnia jednak kryterium wielkości ubytku słuchu, który winien wynosić co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Jak wskazano wyżej u skarżącego najwyższy niedosłuch w uchu lepiej słyszącym wynosi 21 dB (w uchu prawym). Skarżący nie spełnia zatem tej przesłanki dla stwierdzenia choroby zawodowej. Nadto skarżący nie kwestionował wyników badań stanu słuchu ani też nie przedstawił żadnych dowodów podważających lub poddających w wątpliwość wynika przeprowadzonych badań, które stanowiły podstawę wydanych orzeczeń. Przedmiotem sporu nie jest także kwestia, czy powyższe schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo ze sposobem wykonywania pracy przez M. K.. Organy obu instancji uznały, ze w latach [...] do [...] pracował jako górnik, na różnych stanowiskach pod ziemią w narażeniu na hałas przekraczający dopuszczalne normy. Pracował w hałasie o natężeniu o poziomie od 75,3 dB do 87 dB. Tym samym ta przesłanka niezbędna dla stwierdzenia choroby zawodowej została spełniona. Organ prawidłowo ocenił zapisy kart oceny narażenia zawodowego sporządzone przez wskazanych pracodawców skarżącego. To czyni zarzut błędnego określenia zajmowanego stanowiska bezskutecznym., zwłaszcza ze skarżący nie wskazuje jakiego czasu zatrudnienia to dotyczy i u którego pracodawcy. Należy też podkreślić, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14). W kontrolowanej sprawie organ oceniał 30-letnią pracę związaną z narażeniem zawodowym na hałas ([...]-[...]) oraz dysponował jednoznacznymi orzeczeniami lekarskimi [...] r. oraz z [...] r. zawierającymi prawidłowe uzasadnienie. Organu stwierdziły u skarżącego niedosłuch ale w wielkości nie uprawniającej do uznania go za chorobę zawodową. Innymi słowy nie każda choroba narządu słuchu może być uznana za chorobę zawodową nawet jeżeli cierpi na nią osoba, która była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, ale tylko taka, która odpowiada opisowi choroby ujętej w poz. 21 wykazu. Zdaniem Sądu dokonana przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcia zasługują na akceptację. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.