IV SA/Gl 845/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.), Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił uznania K. C. (dalej: "skarżący") za osobę bezrobotną z dniem 2 maja 2016 r. W jej uzasadnieniu powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa") wskazał, że na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., tj. 2 maja 2016 r., skarżący nie spełniał przesłanek ustawowych do uznania go za osobę bezrobotną, ponieważ pełnił funkcję Prezesa Zarządu w spółce z o.o. A z siedzibą w C. Organ wyjaśnił, że z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżący jako prezes spółki uprawniony jest do kierowania jej działalnością i reprezentowania na zewnątrz. Tym samym nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, dlatego nie spełnia przesłanek osoby bezrobotnej, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, domagając się jej uchylenia i uznania od dnia 2 maja 2016 r. za osobę bezrobotną lub jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając odwołanie zarzucił organowi nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w tym dowodów na poparcie tezy, dotyczącej braku jego zdolności i gotowości do podjęcia tym samym uniemożliwienie wzięcia w nim czynnego udziału. Podniósł także, że jako Prezes Zarządu spółki z o.o. A reprezentuje ją w czasie wolnym od ewentualnej pracy i to bez wynagrodzenia, w sposób niekolidujący z ewentualnym podjęciem pracy. Spółka zatrudnia 3 osoby na 1/8 etatu, z których każda może prowadzić jej sprawy techniczne. Na poparcie swojego stanowiska powołał orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, iż sam fakt pełnienie obowiązków członka zarządu nie jest przeszkodą do uznania osoby za bezrobotną, ale w każdym przypadku organ powinien zbadać gotowość takiej osoby do podjęcia pracy. Zaakcentował, że nie ma podpisanej ze spółką umowy o pracę, a zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2015 r., sygn. III PK 116/14 wykonywanie czynności członka zarządu spółki kapitałowej nie jest wystarczające do stwierdzenia, że doszło do zawarcia takiej umowy w sposób konkludentny. Wojewoda[...] decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm. dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. 2 maja 2016 r. celem dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna. W dacie tej oświadczył: "z dniem 30.04.2016 r. spółka A rozwiązała ze mną umowę o pracę z przyczyn po stronie zakładu pracy z funkcji Prezesa Zarządu, ponieważ byłem jednoosobowym zarządem. Byłem i jestem wpisany do KRS, wykreślenie nie nastąpiło ponieważ dalej jestem pełniącym tę funkcję bez wynagrodzenia i umowy o pracę, tylko na podstawie powołania." (cytat). Celem zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu organ odwoławczy pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów oraz ewentualnego złożenia uwag i wniosków w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Jednocześnie wezwał skarżącego do przedstawienia: umowy spółki A miesięcznych deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za 2016 r., zeznania za rok 2015 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8). Poinformował, iż nieskorzystanie z tego uprawnienia skutkować będzie wydaniem decyzji w oparciu o akta sprawy będące w jego dyspozycji. Pismem z dnia 5 lipca 2016 r. skarżący przesłał wymienione dowody. Organ odwoławczy wskazał, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "a")- "m") ustawy zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Brzmienie ich jest kategoryczne, co oznacza, że kwestie statusu bezrobotnego nie zależą od uznania organów orzekających. Bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia z tego tytułu. Przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu osoby bezrobotnej nie stanowi jedynie wykonywanie na zasadach określonych w art. 2 ust. 2 ustawy, świadczeń przez wolontariuszy i odbywanie praktyki absolwenckiej. Zaakcentował, że z postanowień art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, lecz gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy", jednakże nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy, lecz musi ona oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy. Analizując stan faktyczny sprawy organ odwoławczy stwierdził, że spółka A nadal prowadzi działalność, co wynika z przedstawionego zeznania o wysokości osiągniętego przychodu (poniesionej straty przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. CIT-8). Aktualnie zatrudnia 3 osoby na 1/8 etatu, a skarżący w dalszym ciągu jako Prezes Zarządu spółki z o.o. ma określone prawa i obowiązki, tj. prowadzi jej sprawy i ją reprezentuje. Zgodnie bowiem z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U z 2016 r., poz. 1578), zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje. Skarżący jest więc jedynym uprawnionym do prowadzenia działalności, również w zakresie działalności gospodarczej. Pełniąc tę funkcję, w myśl ustawowej definicji osoby bezrobotnej, określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie może obiektywnie posiadać zarówno zdolności, jak i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej. Nie zmienia oceny fakt, że skarżący nie jest w spółce zatrudniony i jak deklaruje nie osiąga z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia w sprawie pozostaje subiektywne przekonanie o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz innej pracy zarobkowej, w związku z zamiarem reprezentowania spółki w czasie wolnym od ewentualnej pracy w sposób z nią nie kolidujący. Ponadto mimo wskazania, iż każda z osób zatrudnionych w spółce z o.o. może prowadzić sprawy techniczne w wystarczającym zakresie oraz znajdującego się w umowie zapisu o ustanowieniu prokury, skarżący nie wykazał ani też w żaden sposób nie udokumentował, że nie jest jedynym uprawnionym do prowadzenia działalności gospodarczej. Powołał się w tym zakresie na prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że gotowość do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, lecz musi być ona oceniana również w kategoriach obiektywnych, co oznacza rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo osoby (niezatrudnionej) w zarządzie spółki wyklucza możliwość posiadania (nabycia) statusu osoby bezrobotnej, koniecznym jest jednak ustalenie, czy osoba ta w danej sytuacji faktycznej jest gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że skarżący będąc prezesem zarządu spółki wykonuje osobiście określone obowiązki i choć jak podnosi, w sposób niekolidujący z ewentualnie podjętą pracą, to jednak uprawniony jest do podejmowania decyzji w zakresie działalności spółki i reprezentowania jej na zewnątrz. Realizacja tych obowiązków, w ocenie organu odwoławczego koliduje z możliwością podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, co wyklucza nabycie statusu osoby bezrobotnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uznanie go za osobę bezrobotną z dniem 2 maja 2016 r. lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Decyzji organu odwoławczego zarzucił: naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy polegającą na przyjęciu, że sam fakt ujawnienia skarżącego w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezesa spółki prawa handlowego, ma negatywny wpływ na uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zebranych dowodów w sprawie, w tym brak określenia, które okoliczności organ wziął pod uwagę wydając decyzję, jak też brak wyjaśnienia którym dowodom nie dał wiary i dlaczego. Skarżący wyjaśnił, że nie podważa prezentowanego w decyzjach organów stwierdzenia, że gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana w kategoriach obiektywnych, a gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i zna orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Jednakże dotyczy to również organów administracji - one również nie mogą mieć subiektywnego przekonania co do ocenianej sytuacji, ale zgodnie z prawem mają obowiązek wziąć pod uwagę indywidualne aspekty rozpoznawanej, konkretnej sprawy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oparł się jedynie na fakcie, że jest nadal Prezesem Zarządu spółki z o.o., czego nigdy nie kwestionował, oraz że ta spółka funkcjonuje. Jej dokumenty finansowe świadczą o tym, że zakres aktualnie prowadzonej działalności jest niewielki, a nawet od kilku miesięcy nie prowadzi ona działalności. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie wskazał obiektywnych przesłanek podważających jego gotowość do podjęcia zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu. Przesłanki nabycia statusu osoby bezrobotnej zostały określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm., zwanej dalej tak jak dotychczas "ustawa"). Można je podzielić na: • przesłanki pozytywne, które powinny być spełnione, aby dana osoba mogła być uznana za bezrobotną; • negatywne, czyli te, które nie mogą zaistnieć, aby można było nadać konkretnej osobie status osoby bezrobotnej oraz aby mogła ona ten status zachować. Status osoby bezrobotnej można uzyskać, gdy spełnione zostaną przesłanki pozytywne i nie wystąpi żadna z przesłanek negatywnych. Postanowienia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazują na okoliczności, które muszą zaistnieć, aby można było mówić o osobie bezrobotnej. Przepis ten odsyła do art. 1 ust. 3 pkt 1, pkt 2 lit. a-g, lit. ha-j, lit. l ustawy dla określenia zakresu podmiotowego pojęcia osoby bezrobotnej. Ponadto, osoba ubiegająca się o status bezrobotnego musi poszukiwać zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, musi być także zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego (art. 2 ust. 1 pkt 1) oraz musi mieć ukończone 18 lat (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a). Kolejną przesłanką, jaką powinna spełnić osoba ubiegająca się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną - co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 1). NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1008/10 podjął próbę zdefiniowania pojęcia "gotowość do podjęcia zatrudnienia" (wyrok jest dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej CBOS). Zdaniem Sądu pojęcie to oznacza, że osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (tak też w wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1231/11, CBOS). Tak więc na "gotowość do podjęcia zatrudnienia" składają się dwa elementy: • subiektywny - chęć danej osoby do podjęcia zatrudnienia; • obiektywny - brak przeszkód występujących po stronie osoby, która chce się zarejestrować jako bezrobotna. W wyroku z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11 NSA zaznaczył natomiast, że warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (...). Nie można tego utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. (...) Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, ale musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Sąd, oceniając w tej sprawie czy likwidator spółki może być uznany za osobę gotową do podjęcia zatrudnienia, uznał, że sam fakt pełnienia funkcji likwidatora spółki i zakres obowiązków przypisanych przez ustawodawcę do tej funkcji oznaczają, że taka osoba nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia (tak też w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1787/12, CBOS), a zatem oba elementy, składające się na pojęcie "gotowość do pracy", powinny zostać spełnione łącznie. NSA, badając również czy członka zarządu spółki można uznać za osobę gotową do podjęcia pracy, wskazywał, że ponieważ z art. 2 ust. 2 ustawy nie wynika, iż w każdym przypadku członkostwo w zarządzie spółki osoby niezatrudnionej w spółce wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną, konieczne jest w każdym wypadku ustalenie, czy osoba ta jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 141/12, CBOS). Punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowi zatem wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Niewątpliwie spółka z o.o. A z siedzibą w C. jako osobowa spółka handlowa prowadzi działalność gospodarczą i jest przedsiębiorcą, który w obrocie gospodarczym występuje pod własną firmą i prowadzi działalność zarobkową na własny rachunek, oraz posiada zdolność prawną. Skarżący na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy był wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego jako prezes jednoosobowego zarządu spółki z o.o., której jest współudziałowcem. Zastosowanie ma w tym zakresie zasada domniemania prawdziwości danych wpisanych do rejestru. Ustanowione w art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemanie jest domniemaniem prawnym wiążącym organy administracji, czy też sądy. Zauważyć należy, że przedłożona przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego umowa dodatkowo potwierdzała prawdziwość danych wpisanych w KRS. Kwestią sporną w sprawie niniejszej było, czy skarżący, będąc prezesem zarządu spółki prawa handlowego, może być uznany za osobę bezrobotną w okresie pozostawania w zarządzie spółki. Z postanowień art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika warunek stanowiący nader istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Jednakże kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia pracy (element subiektywny), chociaż taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do elementu subiektywnego istniejącego po stronie skarżącego. Tak jak już wspomniano, gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć, iż musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, gdyż z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, iż na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 z późn. zm.), zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest jedynym upoważnionym do prowadzenia tejże działalności. W niniejszej sprawie te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącego, jako że został on wybrany do pełnienia funkcji Prezesa jednoosobowego Zarządu spółki z o.o. A z siedzibą w C., nie zrzekł się tej funkcji, nie został zawieszony w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazał, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Okoliczność, iż nie pobiera wynagrodzenia, nie wpływa na ocenę, iż skarżący jest co najmniej prowadzącym działalność spółki, jak również jej współudziałowcem. Nie sposób też w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że spółka z o.o. A z siedzibą w C., była w okresie ubiegania się przez skarżącego o status osoby bezrobotnej, spółką "martwą" lub "uśpioną", a piastowana przez niego funkcja miała charakter wyłącznie "tytularny". Przeczą temu dokonane przez organ odwoławczy ustalenia w zakresie wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz informacji publikowanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz deklaracje podatkowe. W ocenie składu orzekającego, skarżący w okresie objętym kontrolowanymi decyzjami nie spełniał warunku gotowości do podjęcia zatrudnienia, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, bowiem pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba taka nie spełnia podstawowych przesłanek do uzyskania statusu bezrobotnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.