IV SA/Gl 856/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej - pylica płuc wym. w poz. 3/2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Orzeczenie to wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na pyły zwłókniające w środowisku pracy oraz orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...]. Odwołanie od tej decyzji złożył J. M. Nie zgodził się z decyzją organu I instancji. Wskazał na odczucie szybkiego zmęczenia przy wysiłku. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 03 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Rozpatrując odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby -zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podkreślił, że w sprawie J. M. postępowanie wyjaśniające wykazało, że w/wym. pracował w warunkach narażenia na pył kamienno -węglowy (zwłókniający) w latach 1974- 1976 w KWK "A" jako pracownik niewykwalifikowany pod ziemią, w latach 1978-1980 w KWK "B" jako robotnik i górnik pod ziemią, w latach 1973-74 i 1980- 2001 w KWK "C" jako początkowo robotnik niewykwalifikowany, później jako górnik pod ziemią. Podkreślił, że J. M. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30.07.2002r. dot. chorób zawodowych orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -pylica płuc, gdyż w badaniach radiologicznych z dnia [...] r. nie ujawniono zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających, upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania pylicy płuc. Następnie w postępowaniu odwoławczym J.M. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie przepisów rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych -również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -pylica płuc, gdyż na pełnowymiarowym zdjęciu rtg klatki piersiowej nie stwierdzono zmian ogniskowych w płucach mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny -będących podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc górników kopalń węgla. Podsumowując organ odwolawczy wskazał, że pomimo udokumentowanego narażenia zawodowego na pyły zwłókniające stwarzającego ryzyko wystąpienia pylicy płuc -zważywszy na obowiązujące w zakresie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno-orzecznicze lekarze specjaliści WOMP i lMPiZŚ w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u J. M. pylicy płuc pochodzenia zawodowego. Zauważono przy tym, że orzeczenie lekarskie WOMP z dnia [...] r. wydane na podstawie nieobowiązującego już rozp. R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych w świetle obecnie obowiązujących przepisów zachowuje swoją ważność, gdyż zakres badań i ich metodologia nie uległy zmianie (§11 ust. 1 rozporządzenia R.M. z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Ponadto wyjaśniono, że proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu, dlatego też w rozpoznawaniu pylicy płuc nie stosuje się ograniczenia czasowego i choroba ta może być rozpoznawana nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego, np. podczas kolejnych badań kontrolnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący J. M. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i rozpoznania u niego choroby zawodowej, względnie też uchylenia decyzji organów obydwu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał, że 26 lat pracował w warunkach narażenia na działanie pyłu kamienno – węglowego. Podnosił , iż organy nie wzięły pod uwagę przedstawionych im zdjęć rentgenowskich oraz opinii lekarzy przyzakładowej przychodni KWK "C" w R., którzy rozpoznali u niego pylicę. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji. Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Skarżący został poddany badaniu w dwóch jednostkach medycznych (I i II stopnia), to jest w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżący pracował w warunkach narażenia na pył kamienno -węglowy (zwłókniający) w latach 1974- 1976 w KWK "A" jako pracownik niewykwalifikowany pod ziemią, w latach 1978-1980 w KWK "B" jako robotnik i górnik pod ziemią, w latach 1973-74 i 1980- 2001 w KWK "C" jako początkowo robotnik niewykwalifikowany, później jako górnik pod ziemią. Stąd też trafnie organ odwoławczy uznał, że skarżący pracował w wymienionym okresie zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego, w tym pylicy płuc. Podstawą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej w pozycji tylno-przedniej zagęszczeń ogniskowych w płucach odpowiadającym efektom oddziaływania pyłów zwłókniających. Z treści sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich wynika, że rozstrzygnięcia zostały wydane na podstawie aktualnych obrazów radiologicznych płuc, które nie ujawniły obecności zagęszczeń ogniskowych odpowiadających efektom oddziaływania pyłów zwłókniających. Nadto w wykonanym badaniu spirometrycznym nie stwierdzono zaburzeń wentylacji. Badanie gazów krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku, nie wykazało cech niewydolności oddechowej. Tym samym wyniki te nie pozwalają na rozpoznanie u skarżącego choroby zawodowej -pylicy płuc. Należy też zauważyć, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 05 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 05 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby przez upoważnioną placówkę diagnostyczną uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. W tej sytuacji dla wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący pracował kiedykolwiek w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, skoro występującemu schorzeniu – w chwili obecnej - nie można przypisać cech choroby zawodowej. Co do kwestii nie oparcia się na opinii lekarzy przychodni przyzakładowej, wskazać należy , iż § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych zawęża krąg podmiotów diagnostycznych upoważnionych do wypowiadania się w kwestii rozpoznania (lub nie) schorzeń zawodowych. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W ust. 2 przewiduje natomiast, że jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. W ust. 3 wskazuje zaś, że jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2, są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Stąd też tylko i wyłącznie w/wym. placówki upoważnione są do wypowiadania się w kwestiach związanych z rozpoznaniem chorób zawodowych. Takimi jednostkami są również orzekające w niniejszej sprawie Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Zatem zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawierają trafne rozstrzygnięcia - z uwagi na dokonane przez uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznanie – nie występowanie u skarżącego choroby zawodowej - pylicy płuc. Brak przesłanki w postaci rozpoznania pylicy płuc przez upoważnioną placówkę lekarską uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).