IV SA/Gl 867/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana; 2) zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę: 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] [...] Komendant Wojewódzki Policji, po rozpoznaniu odwołania M.W., utrzymał w mocy decyzję – rozkaz personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia [...] o zwolnieniu M.W. ze służby w Policji z dniem [...]. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę zwolnienia policjanta ze służby stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, według którego, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie. Następnie podniósł, że w oparciu o zgromadzone dowody i poczynione ustalenia można w sposób oczywisty i bezsporny stwierdzić fakt popełnienia przez M.W. czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 kk. Podkreślił, że decydujące znaczenie dowodowe należało przypisać wyjaśnieniom M.W. złożonym w toku postępowania karnego, zeznaniom złożonym przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w B., dokumentacji służbowej sporządzonej przez interweniujących funkcjonariuszy Policji oraz opinii toksykologiczno - sądowej. W tym zakresie wskazał, że przesłuchany w charakterze podejrzanego M.W. przyznał się do stawianego zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § kk i złożył wyjaśnienia składające się w logiczną całość z zeznaniami świadka M.Ż. - policjantki Komendy Powiatowej Policji w B. Organ stwierdził, że w dniu [...] M.W. spożywał alkohol w postaci około 5 piw, w zaparkowanym w B. swoim samochodzie marki [...] o nr rej. [...]. Po wypiciu alkoholu pojechał samochodem do koleżanki M.Ż. Na skrzyżowaniu ulic [...] i [...] w B. uderzył w słup sygnalizacji świetlnej, po czym kontynuował jazdę uszkodzonym pojazdem do ulicy [...] w B., gdzie jego auto zatrzymało się i zaczęło płonąć. Widząc to wysiadł z samochodu i zaczął wzywać znajdujących się w niewielkiej odległości funkcjonariuszy. Przybyli następnie funkcjonariusze Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w B. przeprowadzili badanie skarżącego na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Wynik : [...] mg/l oraz [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Organ podkreślił, że przesłuchana w charakterze świadka M.Ż. zeznała, iż w dniu [...], w godzinach nocnych M.W. kilkakrotnie kontaktował się z nią telefonicznie w wyniku czego umówili się u M.Ż. W trakcie rozmowy telefonicznej wyżej wymieniona zorientowała się, że M.W. jest pijany. Jej rozmówca temu nie zaprzeczył i dodał, że przywiezie go jego brat. W trakcie kolejnej rozmowy telefonicznej skarżący poinformował ją, że uderzył samochodem w latarnię. Przesłuchany w charakterze świadka brat skarżącego – A.W. zeznał, że w dniu [...] w ogóle nie widział się ze swoim bratem M. Organ podniósł, że wskazane okoliczności w sposób jednoznaczny i bezdyskusyjny potwierdzają fakt popełnienia przez M.W. czynu o znamionach przestępstwa kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Wskazał, że mając to na uwadze należało uznać, iż przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, której niewykazanie pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi I instancji, została ponad wszelką wątpliwość udowodniona w toku postępowania administracyjnego. Dodał, że spełniona została również druga przesłanka, niezbędna do zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, tj. stwierdzenie, iż popełniony czyn uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie. W tym zakresie wskazał, że z uwagi na charakter popełnionego czynu o znamionach przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego oraz okoliczności jego popełnienia, zasadne jest uznanie, iż skarżący nie może korzystać z nieposzlakowanej opinii, a wobec tego utracił wymagany przepisami prawa przymiot, niezbędny do pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Policji. W podsumowaniu wskazał, że w związku z tym należało uznać, iż w toku postępowania administracyjnego stwierdzone zostały przesłanki uzasadniające zwolnienie M.W. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W ramach ustosunkowania się do zarzutu odwołania, że organ I instancji oceniając materiał dowodowy nie odniósł się do informacji przekazanych przez skarżącego funkcjonariuszom Policji tuż po ich przyjeździe na miejsce zdarzenia, organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe postępowanie miało za zadanie zbadanie, czy zachodzą przesłanki do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Podniósł, że cel ten został osiągnięty, między innymi poprzez ustalenie, kto kierował pojazdem, a następnie zbadanie zawartości alkoholu we krwi. Dodał, że ustne oświadczenie M.W. złożone przybyłym na miejsce policjantom, należy uznać za przyjętą w chwili zdarzenia linię obrony, która w świetle późniejszych wyjaśnień podejrzanego oraz zeznań świadków – M.Ż. oraz jego brata – A.W., nie została potwierdzona. Organ odwoławczy podniósł, że poddając analizie materiały przedmiotowego postępowania ustalił, iż organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 79 kodeksu postępowania administracyjnego, nie zawiadamiając strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków. Stwierdził jednak, że uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż do ustalenia okoliczności zdarzenia, jako kluczowe uznać należało wyjaśnienia M.W. złożone w dniu [...] w Prokuraturze Rejonowej w T., które uznano prawidłowo jako dowód w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organ podkreślił, że w złożonych wyjaśnieniach policjant przyznał się do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa - kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości oraz podał okoliczności popełnienia czynu. Natomiast pozostałe zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają tylko okoliczności zdarzenia podane przez M.W., które w sposób oczywisty wskazują na popełnienie przez niego czynu o znamionach przestępstwa. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M.W. – reprezentowany przez pełnomocnika - podniósł zarzut naruszenia przy jej wydaniu, art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jednolity Dz.U. z 2011 roku, Nr 287, poz. 1687 z późn.zm.) w zw. z art. 7 kpa oraz 107 kpa poprzez błędne uznanie, że w świetle zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, oczywistość popełnienia przez M.W. zarzucanego mu czynu nie budzi wątpliwości pomimo, iż organ, oceniając materiał dowodowy, nie odniósł się do informacji przekazanych przez stronę postępowania funkcjonariuszom Policji tuż po ich przyjeździe na miejsce zdarzenia (notatka urzędowa). Ponadto skarżący zarzucił, że organ nie odniósł się do tego, w jakich warunkach strona skarżąca złożyła wyjaśnienia w charakterze podejrzanego (pierwszy raz będąc osobą zatrzymaną) i z jakich powodów nie były one zbyt obszerne i ograniczyły się do przedstawienia tylko kilku faktów, a także nie odniósł się do faktu, iż oprócz wyjaśnień podejrzanego nie ma innych dowodów wskazujących niezbicie na fakt, iż M.W. w dniu [...] spożywał alkohol oraz prowadził pojazd mechaniczny marki [...] w ruchu lądowym będąc pod wpływem alkoholu. Wskazując powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy trudno uznać, aby organ administracji w sposób właściwy dokonał jego weryfikacji, głównie pod kątem "oczywistości popełnienia przestępstwa". Dodał, że oczywistość popełnienia przestępstwa nie może tylko wynikać z przekonania organu prowadzącego postępowanie, ale także z toku postępowania karnego, które na chwilę obecną nie zostało zakończone wyrokiem skazującym. Podniósł, że nie bez znaczenia jest, na jakim etapie postępowania karnego doszło do przyznania się podejrzanego - a miało to miejsce "z zaskoczenia", po zatrzymaniu, kiedy to podejrzany nie miał możliwości przemyślenia sprawy, a tym bardziej nie miał ustanowionego obrońcy. Podkreślił, że ocena przyznania się do winy powinna nastąpić po konfrontacji z całym zgromadzonym materiałem dowodowym. Dodał, że orzecznictwo Sądu Najwyższego, do dowodu z wyjaśnień przyznającego się do winy, odnosi się z pewnym krytycyzmem i nakazuje je sprawdzać, albowiem tego rodzaju wyjaśnienia stanowią tylko jeden z dowodów (por. wyr. SN z 29 stycznia 1974 roku V KRN 8/74, OSNKW 1974, Nr 7-8, poz. 145; wyr. SN z 17 września 1980 r. V KRN 240/80, OSNPG 1981, nr 5, poz. 56). W podsumowaniu skarżący podniósł, że do przyznania się do winy, trzeba odnosić się z dużą ostrożnością i nieufnością, a zwłaszcza podjąć próbę ustalenia motywów tego rodzaju wyjaśnień przy próbie konfrontowania ich z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Oczywistość popełnienia przestępstwa, o którym mowa w rozważanym przepisie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach indywidualnej sprawy i nie można pojmować jej tylko w świetle celów postępowania służbowego. Musi być ona zarazem tak samo rozumiana w postępowaniu służbowym, jak w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., I OSK 1077/06; wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., I OSK 1206/11; wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 marca 2010 r., III SA/Kr 668/09; WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r., III SA/Łd 1078/11, WSA w Kielcach z dnia 14 listopada 2007 r" II SA/Ke 568/07; WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2007 r., II SA/Wa 2326/06). Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. Na rozprawie pełnomocnik organu podtrzymał wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę. Ponadto oświadczył, że postępowanie karne prowadzone przeciwko skarżącemu, nie zostało zakończone, a rozprawa w tej sprawie została odroczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie, stwierdzić należało, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania dowodowego, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia M.W. ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Obowiązkiem organu jest zatem bezsprzeczne ustalenie, czy funkcjonariusz Policji popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa, czy popełnienie tego czynu jest oczywiste (a więc nie budzące najmniejszych wątpliwości) i czy fakt jego popełnienia uniemożliwia pozostawanie funkcjonariusza w służbie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że "oczywistość popełnienia czynu" organ może ustalić samodzielnie, na podstawie analizy materiału dowodowego dotyczącego okoliczności konkretnego zdarzenia, a więc nie jest zobligowany do oczekiwania na prawomocne zakończenie sprawy karnej. Wtedy zresztą istnieją odrębne podstawy zwolnienia ze służby – obligatoryjna, określona w przepisie art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, według którego policjanta zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego oraz fakultatywna – przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, zgodnie z którym, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Jak zatem podkreśla się w orzecznictwie – skoro zasadą jest, że fakt złamania przez policjanta norm prawa karnego stwierdza się prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej, to wszelkie dopuszczalne w tym zakresie wyjątki muszą być ściśle przestrzegane (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2089/13). Wobec tego, zwolnienie policjanta ze służby w Policji poprzez zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, wymaga wykazania – ponad wszelką wątpliwość, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w tym przepisie. Ustalenie, że wystąpiła przesłanka oczywistości popełnienia przez policjanta czynu noszącego znamiona przestępstwa, musi zatem wynikać ze stwierdzeń nie budzących najmniejszych nawet wątpliwości. Sytuacja taka zachodzi przede wszystkim wówczas, gdy sprawca został "złapany na gorącym uczynku" lub przyznał się do popełnienia tego czynu i złożył wyjaśnienia dotyczące wszystkich okoliczności czynu, a ponadto jego przyznanie się, znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Natomiast w postępowaniu, w którym policjant przedstawił dwie różniące się w istotny sposób wersje zdarzeń, uznanie, że występuje przesłanka oczywistości, wymaga dokonania przez organ wnikliwych ustaleń i ocen. W takiej sytuacji - w zasadzie - wykluczone jest przyjęcie, że zaistniała wyżej wymieniona przesłanka, bez dokładnego ustalenia przyczyn tych rozbieżności. W przedmiotowej sprawie skarżący przedstawił funkcjonariuszom Policji, bezpośrednio po ich przyjeździe na miejsce zdarzenia, diametralnie różny opis tego zdarzenia od tego, który został przedstawiony podczas późniejszego przesłuchania w charakterze podejrzanego. Zostało to utrwalone w formie notatki urzędowej znajdującej się w aktach postępowania administracyjnego. Pomimo tego, organ prowadzący postępowanie zaniechał przesłuchania skarżącego co do przyczyn wystąpienia powyższych rozbieżności, chociaż dotyczyły najbardziej istotnego zagadnienia, bo pierwszym razem skarżący nie przyznał się do kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, a w drugim przypadku – przesłuchiwany w charakterze podejrzanego – przyznał się i złożył zupełnie inne wyjaśnienia od wersji przedstawionej w oświadczeniu złożonym bezpośrednio po przybyciu Policji na miejsce zdarzenia. Pomimo, że w odwołaniu został zawarty zarzut w powyższym zakresie, organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie skarżącego co do przyczyn tych rozbieżności. Stanowi to szczególnie rażące pominięcie, skoro obowiązkiem organu w tym postępowaniu jest stwierdzenie, czy wystąpiła przesłanka oczywistości popełnienia czynu noszącego znamiona przestępstwa, a organ – jak wskazał w decyzji – kluczowe znaczenie w tej kwestii przyznał właśnie wyjaśnieniom skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga, że nie może zastąpić podjęcia przez organ czynności zmierzających do ustalenia przyczyn wspomnianych rozbieżności - zawarta w zaskarżonej decyzji ocena organu, według której "ustne oświadczenie M.W. złożone przybyłym na miejsce policjantom, należy uznać za przyjętą w chwili zdarzenia linię obrony". Nie ulega bowiem wątpliwości, że taka ocena może mieć miejsce dopiero po dokonaniu przez organ wymienionych czynności, gdyż w obecnej sytuacji jest ona przedwczesna. W wyniku rozpoznania skargi, stwierdzić zatem należało, że nie ulega wątpliwości, iż naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ stwierdzenia i oceny, dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Wobec tego, skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie zatem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ orzekający wykona powyższe wskazania i w konsekwencji tego, wyda rozstrzygnięcie uwzględniające istotne oceny i ustalenia, które zostały pominięte w dotychczasowym postępowaniu. Podstawę orzeczenia w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji, stanowił art. 152 P.p.s.a. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, tj. kosztów zastępstwa prawnego, ustalonych według stawki opłat określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).