IV SA/Gl 894/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzki Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 poz. 1412), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu Pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.), dalej k.p. stwierdził u J. T. przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy – przewlekłe okołostawowe zapalenie barku - wymienioną w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Organ inspekcji sanitarnej ustalił, że J. T. była zatrudniona w A w S. (obecnie A Sp. z o.o. w S.) w okresie od kwietnia 1996 r. do września 1999 r. na stanowisku montera zestawów wskaźników. W okresie od września 1999 r. do kwietnia 2013 r. na stanowisku montera aparatury oświetleniowej oraz operatora linii w B Sp. z o.o. w S. (obecnie A Sp. z o.o. w S.) oraz w C Sp. z o.o. w S. od maja 2013 r. do grudnia 2015 r. Ponadto była zatrudniona (z przerwami na świadczenia rehabilitacyjne) w charakterze operatora linii. W ramach ustaleń dotyczących sposobu wykonywania pracy stwierdzono, że na stanowiskach - montera zestawów wskaźników od kwietnia 1996r do września 1999r., montera aparatury oświetleniowej od września 1999 r. do września 2003 r., operatora linii części zamiennych na Hali B od października 2003 r. do sierpnia 2012 r. oraz operatora napylarki i prasera tworzyw sztucznych na hali B w okresie od stycznia 2013 r. do nadal pracownik wykonywał prace powodujące obciążanie obu kończyn górnych w sposób statyczny i dynamiczny poprzez wykonywanie ruchów powtarzalnych o cechach monotypowości (podnoszenia w płaszczyźnie pionowej, przenoszenia w płaszczyźnie poziomej z okresowym utrzymywaniem kończyn w pozycji wymuszonej – ramion uniesionych ku górze) oraz zginania, prostowania i skręcania stawów z koniecznością użycia siły w pozycji siedzącej przy stole lub taśmie montażowej, bez konieczności stałego podpierania łokci o twarde podłoże podczas wykonywania prac o zmiennym charakterze. Były to przykładowo prace polegające na ręcznym montażu drobnych elementów, precyzyjnym nakładaniu ich na korpus silnika, wkręcaniu śrubek za pomocą wkrętaka pneumatycznego, układaniu uzbrojonej płytki na taśmę produkcyjną automatycznie przesuwającą się, ręcznym pobraniu płytki z ramką i szereg innych wymagających o podobnym charakterze i obciążeniu obu kończyn górnych. Organ opisał wynik badania i diagnozę postawioną przez jednostkę orzeczniczą Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie nr[...]). Stwierdzono, że badany pracownik w wywiadzie podał występujące od prawie 10 lat bóle w obrębie kończyny górnej prawej, zwłaszcza barku i stawu łokciowego po stronie prawej. Natomiast w badaniu MR w 2011r. stwierdzano cechy zapalenia okołostawowego barku prawego, potwierdzone następnie w czasie zabiegu artroskopii - rozpoznano wówczas przewlekłe zapalenie ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego stawu ramiennego prawego i kaletki podbarkowej barku prawego. W trakcie zabiegu wykonano plastykę ścięgien i dekompresję podbarkową. Po okresie poprawy pracownik wrócił do pracy, a od lutego 2015r. nastąpił nawrót dolegliwości. Od 2 - 3 lat dołączyły się drętwienia palca IV i V ręki prawej. Rozpoznano zespół rowka nerwu łokciowego, w związku z czym w maju 2015 r. wykonano zabieg operacyjny. Obecnie pracownik jest pod stałą kontrolą poradni urazowo - ortopedycznej. W badaniu ortopedycznym stwierdzono bolesność palpacyjną prawej obręczy barkowej i ograniczenie ruchomości stawu ramienno - barkowego we wszystkich kierunkach oraz dodatni objaw Hawkinsa oraz Jergassona. W badaniu USG z dnia 9 listopada 2015 r. wykazano zmiany zwyrodnieniowe i pooperacyjne, aktualnie bez cech aktywnego procesu zapalnego. Odnosząc się do orzeczenia wydanego przez placówkę diagnostyczną organ wskazał, że wzięto w nim pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy, dane z dokumentacji medycznej, wyniki badań i aktualny stan kliniczny. Na tej podstawie lekarze orzecznicy przyjęli, że istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego między schorzeniem wymienionym w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych, a wykonywaną pracą. W konsekwencji rozpoznano chorobę zawodową - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku prawego, w okresie remisji. Oceniając przedstawiony materiał dowodowy zebrany w sprawie organ inspekcji sanitarnej stwierdził, że spełnione zostały warunki do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. W odwołaniu od powyższej decyzji pracodawca reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji pierwszego stopnia zarzucił: 1. Naruszenie prawa materialnego: a) art. 2351 k.p. poprzez jego niezastosowanie "z jednoczesnym stwierdzeniem związku przyczynowo - skutkowego między narażeniem zawodowym a rozpoznaną u J. T. chorobą"; b) § 8 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2019 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie, w konsekwencji czego organ nie zażądał od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie nr [...] dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, nie wystąpił także do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, choć miał wiedzę, że w przypadku innego schorzenia J. T. opisanego w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego (zespół rowka nerwu łokciowego) zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik: a) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez: • nierozpatrzenie w sposób wnikliwy całego zebranego materiału dowodowego w sprawie, jak też poprzez nieuzasadnione pominięcie istotnych okoliczności dotyczących warunków, w jakich pracownik świadczył pracę na rzecz odwołującego, odzwierciedlonych w kartach oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk, na których pracował - montera aparatury oświetleniowej, operatora napylarki, ustawiacza napylarki oraz operatora linii instrukcjach pracy; • brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (w tym dowodu ze świadków i kart oceny ryzyka zawodowego) przy jednoczesnym oparciu decyzji na twierdzeniach J. T. co do sposobu wykonywania przez nią obowiązków pracowniczych; • nieuzyskanie ponownego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego całokształt materiału dowodowego sprawy oraz wyjaśniającego istnienie zawodowej etiologii schorzenia wykrytego u pracownika w sytuacji, gdy pomiędzy wnioskami wydanego już orzeczenia nr [...] a pozostałymi dowodami istnieją zasadnicze sprzeczności, które wymagają wyjaśnienia i usunięcia; b) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się: • bezpodstawnym nieuwzględnieniem w ocenie stanu faktycznego wszystkich elementów zebranego materiału dowodowego, w szczególności faktu, iż zgodnie z przedstawionymi przez odwołującego dokumentami praca świadczona przez J. T. nie miała charakteru powodującego obciążenie kończyny górnej, m.in. w stawach barkowych - praca z lekkim uniesieniem ramion ku górze, nie była ciężką pracą fizyczną związaną z podnoszeniem czy też przenoszeniem ciężarów, • braku wykazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy pracownika i ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że występuje związek przyczynowo - skutkowy między schorzeniem, a wykonywaną pracą. 3. Błędy w poczynionych ustaleniach faktycznych, poprzez: a) nieuwzględnienie faktu, iż praca J. T. nie ma charakteru powodującego przeciążenie kończyny górnej oraz że jej stanowisko pracy spełnia wymogi pod względem ergonomii i nie wykonywała ona ciężkiej pracy fizycznej związanej z podnoszeniem czy też przenoszeniem ciężarów, b) przyjęcie, że istnieją podstawy do ustalenia zawodowej etiologii schorzenia pracownika, podczas gdy ze zgromadzonego materiału wynika, że na jego stanowisku pracy nie występowały warunki mogące spowodować lub pogłębić schorzenie w postaci przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Uzasadniając postawione w odwołaniu zarzuty stwierdzono, że obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej wynikającym z art. 7 K.p.a., a także stosownie do definicji choroby zawodowej, jest ustalić czy rozpoznana dolegliwość jest wpisana na listę chorób zawodowych, oraz czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zdiagnozowanym schorzeniem, a warunkami pracy. Ustalenia takie organ powinien poczynić na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych oraz dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, gdyż kluczowym elementem postępowania dotyczącego choroby zawodowej jest ocena narażenia zawodowego. Zdaniem pracodawcy podstawowym źródłem wiedzy o warunkach zatrudnienia, jak również sposobie wykonywania pracy przez pracownika, są informacje uzyskane od jego aktualnych oraz byłych pracodawców, jak również osób pracujących na tym samym stanowisku pracy. Z danych zawartych w kartach oceny ryzyka zawodowego dla operatora napylarki, ustawiacza napylarek, montera aparatury oświetleniowej oraz operatora linii nie wynika, aby praca wykonywana przez J. T. miała charakter ciężkiej pracy fizycznej związanej z podnoszeniem lub przenoszeniem ciężarów czy też charakter powodujący przeciążenie kończyny górnej m.in. w stawach barkowych. Organ nie wyjaśnił zatem należycie okoliczności związanych z czynnościami wykonywanymi przez pracownika w ramach zatrudnienia w odwołującej Spółce oraz wpływu warunków w środowisku pracy na wykształcenie się zdiagnozowanej u pracownika choroby. Podniesiono ponadto, że organ nie wziął pod uwagę dokumentów, z których wynika, że J. T. podlegała rotacji na stanowisku pracy, miała zapewnione przerwy i zmiany miejsca pracy oraz miała kontakt z lekarzem medycyny pracy, przeprowadzane były badania warunków środowiska pracy tak, aby zapobiec istnieniu zagrożeń. Odwołująca Spółka przedstawiła własne stanowisko w zakresie etiologii przewlekłego okołostawowego zapalenia barku wskazując, że przyczyną tego schorzenia mogą być ciężkie prace fizyczne, które powodują przedwczesne zużycie tkanek miękkich okolicy barku z powodu zmian przeciążeniowo - zapalnych w strukturach obręczy barkowej i są powodem wystąpienia tzw. zespołu bolesnego barku. Przewlekłe okołostawowe zapalenie barku powodowane jest najczęściej uszkodzeniem mięśnia nadgrzebieniowego, który łączy górną część łopatki z bliższym końcem kości ramiennej i uczestniczy w ruchu odwodzenia, czyli unoszenia kończyny górnej do boku. Możliwą przyczyną jest także uszkodzenie mięśni uczestniczących w ruchach barku tworzących tzw. pas rotatorów i/lub ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. W ocenie odwołującej Spółki powyższe przyczyny choroby mają znaczenie dla ustalenia czy w sprawie istnieje związek przyczynowy pomiędzy warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę na rzecz odwołującego, a wykształceniem się u niego schorzenia - przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Odnosząc się powtórnie do definicji choroby zawodowej odwołujący pracodawca stwierdził, że schorzenie może zostać zaklasyfikowane jako choroba zawodowa, jeżeli w wyniku oceny całości warunków pracy ("narażenia zawodowego") można stwierdzić w sposób bezsporny bądź z wysokim prawdopodobieństwem, że powstał on w wyniku działania określonych czynników w środowisku pracy. Tkwiąca w warunkach pracy przyczyna musi być bezsporna, co oznacza, że wszystkie strony postępowania winny uznać ją bezkrytycznie, nie przytaczając zarzutów ani nie zgłaszając obiekcji, lub - wysoce prawdopodobna - na tyle, by kontrargumentacja była bezprzedmiotowa. Zdaniem pracodawcy organ nie tylko nie odniósł się do definicji choroby zawodowej ale także w żaden sposób nie uzasadnił swojego stwierdzenia związku przyczynowo - skutkowego między narażeniem zawodowym, a rozpoznaną chorobą. W decyzji stwierdzono jedynie, że "istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego między wyżej wymienionym schorzeniem, a wykonywaną pracą i rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku prawego w fazie remisji". Jednakże w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazano, co stanowi podstawę takiego stanowiska ograniczając się jedynie do przytoczenia opisu czynności wykonywanych przez pracownika orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia [...] Odnosząc się do orzeczenia lekarskiego nr [...] odwołująca Spółka zauważyła, że nie rozważono w nim innych możliwych przyczyn wywołujących rozpoznane schorzenie biorąc jedynie pod uwagę, że czynności wykonywane w ramach świadczenia pracy na rzecz odwołującego i jego poprzedników prawnych obciążały kończyny górne m.in. stawach barkowych, a to z uwagi na prace wykonywaną z lekkim uniesieniem ramion ku górze. Powtórzono, że schorzenie w postaci przewlekłego okołostawowego zapalenia barku może powstać przede wszystkim z uwagi na ciężkie prace fizyczne związane z podnoszeniem ciężarów, a także z pozazawodowych przyczyny. U badanej rozpoznano bowiem również zespół rowka nerwu łokciowego, drętwienie palca IV i V ręki prawej oraz zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Skoro zatem w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego będącego podstawą wydania decyzji powołano się na zmiany zwyrodnieniowe czy też schorzenie pozostające w związku z przewlekłym okołostawowym zapaleniem barku, które następnie uznano za niezwiązane z warunkami pracy podczas zatrudnienia u odwołującego, to organ winien był powziąć wątpliwości i na podstawie § 8 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2019 r. w sprawie chorób zawodowych powinien był zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W konkluzji stwierdzono, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy pracą u odwołującego i schorzeniem, gdyż źródła choroby znajdują się poza sferą życia zawodowego pracownika. Do odwołania dołączono sporządzone przez pracodawcę karty oceny ryzyka zawodowego. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy poddał ocenie warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę art. 2351 Kodeksu pracy. Inspektor wskazał, że J. T. pracowała w latach 1996 – 2015 w odwołującej spółce na stanowiskach: montera zestawów wskaźników, aparatury oświetleniowej oraz operatora linii wykonując pracę związaną z przeciążeniem stawów kończyn górnych, co wynika to zarówno z materiału zebranego przez organ I instancji, jak też z kart oceny ryzyka zawodowego dołączonych do odwołania. Organ odwoławczy dokonał analizy treści orzeczenia placówki diagnostycznej, w której pracownica była badana. Wskazał, że lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] orzekli o rozpoznaniu u badanej choroby zawodowej pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. W badaniu ortopedycznym stwierdzono obecnie bolesność palpacyjną prawej obręczy barkowej i ograniczenie ruchomości prawego stawu ramienno-barkowego we wszystkich kierunkach oraz dodatni objaw Hawkinsa oraz Jergassona. W badaniu USG z listopada 2015 r. wykazano zmiany zwyrodnieniowe i pooperacyjne, aktualnie bez cech aktywnego procesu zapalnego. Biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy, dane z dokumentacji medycznej, wyniki badań i aktualny stan kliniczny - lekarze orzecznicy uznali, iż istnieją podstawy do przyjęcia z przeważającym prawdopodobieństwem, związku przyczynowo - skutkowego między w/wym. schorzeniem, a wykonywaną pracą i do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśniono, że związek przyczynowy pomiędzy warunkami i sposobem wykonywania pracy, a rozpoznanym schorzeniem wykazany został w sposób wyczerpujący. Narażenie zawodowe J.T. w środowisku pracy zostało dostatecznie wyjaśnione i udokumentowane. Oprócz tego lekarze orzecznicy PChZ WOMP w S. w orzeczeniu lekarskim (wraz z oceną narażenia zawodowego i opisem sposobu wykonywania pracy wskazującym na przeciążenie kończyn górnych, m.in. w stawach barkowych) rozpoznali u pracownika chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku wym. w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Ponadto zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu został zachowany. Inspektor po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego jak też orzeczenia lekarskiego PChZ WOMP w Sosnowcu nie uwzględnił odwołania zakładu pracy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A Sp. z o.o. w S. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie obydwu decyzji organów inspekcji sanitarnej. Tak jak w odwołaniu, zarzucono organowi naruszenie art. 2351 K.p., które miało wpływ na wynik postępowania oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik – art. 7 i art. 77 K.p.a. Podniesiono brak podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia i usunięcia wątpliwości oraz zaniechanie zażądania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego nr [...] oraz brak przeprowadzenia dodatkowej konsultacji przez jednostkę orzeczniczą II stopnia w sytuacji, gdy w przypadku innego schorzenia zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zespołu rowka nerwu łokciowego. Zarzucono, że świadczona praca nie obciążała kończyny górnej m.in. stawów barkowych poprzez wykonywanie pracy z lekkim uniesieniem ramion ku górze lub ciężkiej pracy fizycznej związanej z podnoszeniem lub przenoszeniem ciężarów, zatem wbrew twierdzeniu organów praca ta nie stwarzała warunków narażających na wykształcenie lub pogłębienie schorzenia. Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 136 w zw. z art. 7 i 77 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu wyjaśnienia i usunięcia wątpliwości i sprzeczności dotyczących orzeczenia lekarskiego nr [...] i pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności orzeczeń nr [...] i [...] które zostały wykazane w odwołaniu. Dodatkowo wskazano na uchybienie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedotrzymanie rygorów przewidzianych dla uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej, w szczególności brak wskazania przyczyn, z powodu których organ nie przychylił się do zarzutów skarżącej ograniczając się do wskazania, że orzeczenie lekarskie ma charakter opinii biegłego. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zasadniczo powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, które w jej ocenie zostały zignorowane w zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w sprawie o ustalenie choroby zawodowej materiał dowodowy powinien wskazywać na to, że stwierdzone schorzenie znajduje się w wykazie chorób zawodowych. Ponadto ocena warunków pracy musi wskazywać, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy oraz musi istnieć ścisły związek przyczynowy pomiędzy działaniem tych czynników, a zachorowaniem. Powyższy związek przyczynowy powinien wynikać z dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy, przebiegu pracy zawodowej oraz orzeczeń lekarskich. Wszystkie te dokumenty powinny być zgromadzone w materiale dowodowym sprawy i należycie ocenione, co zdaniem skarżącej nie nastąpiło w przedmiotowej sprawie. Kluczowym elementem postępowania stanowi ocena narażenia zawodowego. Tymczasem organy nie wyjaśniły okoliczności związanych z czynnościami wykonywanymi przez J.T. i związanych z nimi zagrożeniami dla zdrowia oraz wpływu tych warunków w środowisku pracy na wykształcenie się choroby. Organ odwoławczy błędnie przyjął, że praca J. T. wiązała się z przeciążeniem stawów barkowych. Tymczasem z zebranej dokumentacji nie wynika, aby praca wykonywana przez pracownika miała charakter ciężkiej pracy fizycznej związanej z podnoszeniem lub przenoszeniem ciężarów czy też powodowała przeciążenie kończyny górnej np. w stawach barkowych. Ponadto pracownik podlegał rotacji na stanowisku pracy oraz miał kontakt z lekarzem medycyny pracy. Ponownie stwierdzono, że do powstania przewlekłego okołostawowego zapalenia barku może dochodzić w wyniku ciężkich prac fizycznych, które powodują przedwczesne zużycia tkanek miękkich okolicy barku zawodu zmian przeciążeniowo - zapalnych w strukturach obręczy barkowej i są powodem wystąpienia tzw. zespołu bolesnego barku. Przewlekłe okołostawowe zapalenie barku powodowane jest najczęściej uszkodzeniem mięśnia nadgrzebieniowego, który łączy górną część łopatki z bliższym końcem kości ramiennej i uczestniczy w ruchu odwodzenia, czyli unoszenia kończyny górnej do boku. Możliwą przyczyną jest także uszkodzenie mięśni uczestniczących w ruchach barku tworzących tzw. pas rotatorów i/lub ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. W ocenie Spółki powyższe okoliczności wpływają na ocenę, czy w sprawie istnieje związek przyczynowy pomiędzy warunkami w jakich J. T. świadczyła pracę na rzecz pracodawcy, a wykształceniem się u niej schorzenia - przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Organ nie rozważył powyższych okoliczności i uchybił w ten sposób rażąco przepisom postępowania oraz naruszył prawo materialne. Organ administracji jest związany orzeczeniem lekarskim, jednak nie jest to tożsame z bezkrytyczną akceptacją informacji zawartych w orzeczeniu, które podlega ocenie jak każdy dowód w postępowaniu. Inspektor dysponował innymi dowodami dającymi podstawę do zakwestionowania istnienia choroby zawodowej i dopełniając swoich obowiązków doszedłby do wniosku, że przyczyny choroby są pozazawodowe. Strona skarżąca zwróciła także uwagę na rozbieżności pomiędzy treścią orzeczenia lekarskiego nr [...] a orzeczeniami [...] oraz [...] i dokumentami przedstawionymi przez skarżącego. Wobec tych sprzeczności organ powinien ponownie domagać się badania lekarskiego pracownika. Zdaniem strony skarżącej w postępowaniu w sprawie stwierdzenia innej choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej organ uznał, że czynności wykonywane w pracy wskazują na przeciążenie kończyn górnych. Dlatego stały się one czynnikiem nie tylko zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, ale także barku, czego przyczyną według organu było przeciążenie stawów łokciowych oraz barkowych. Strona skarżąca podniosła, że w trzecim postępowaniu – zespół rowka nerwu czuciowego – zostało wydane negatywne orzeczenie lekarskie [...] ze względu na "brak potwierdzenia wykonywania czynności w pozycji stwarzającej ryzyka powstania zespołu rowka nerwu łokciowego". Wobec tego organy wydając decyzje oparły się na orzeczeniu nr [...] mając równocześnie wiedzę, że w innym orzeczeniu nr [.] nie wskazano, aby narażenie na obciążenie kończyn górnych mogło stanowić przyczynę powstałego u J. T. zespołu rowka nerwu łokciowego. W konkluzji strona skarżąca podniosła, że w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy powstaniem schorzenia u J. T., a warunkami oraz czynnikami występującymi w pracy. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze podniósł, że w sposób wyczerpujący wykazano związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem. Narażenie zawodowe w środowisku pracy J. T. zostało dostatecznie wyjaśnione i udokumentowane. Dodatkowo lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową w postaci przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. W odpowiedzi na zarzuty dotyczące braku uwzględnienia orzeczenia w sprawie występowania u pracownika zespołu rowka nerwu łokciowego wyjaśniono, że podstawą przyznania narażenia w takiej sprawie jest praca wykonywana w pozycji wymagającej podparcia łokci o podłoże. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej P.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Zarzuty przedstawione przez stronę skarżącą sprowadzają się w istocie do zakwestionowania zawodowej etiologii schorzenia rozpoznanego u pracownika zatrudnionego w skarżącej Spółce. Zdaniem strony skarżącej warunki w jakich pracownik ten wykonywał pracę, nie stwarzały zagrożenia zawodowego ze względu na brak przeciążenia kończyn górnych w stawach barkowych, a także ze względu na zastosowane przez pracodawcę środki przeciwdziałające zagrożeniu zawodowemu. Pracodawca sugerował natomiast inne podłoże choroby, min. przedwczesne zużycie tkanek miękkich okolicy barku z powodu zmian przeciążeniowo- zapalnych w strukturach obręczy barkowej. Przypomnieć należy, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Co prawda, kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn, zaś o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje organ inspekcji sanitarnej jednak, jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 1567/13 – CBOSA; z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., I SA 225/98, LEX nr 45827). Dla zachowania norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych istotne jest min., by jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając dogłębną wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy, a także na podstawie dokumentacji medycznej i wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych. Zdaniem Sądu, orzeczenie lekarskie nr [...] wydane zostało na podstawie wyczerpująco zebranych, niezbędnych do jego wydania, danych. Orzeczenie to odnosi się do treści karty oceny narażenia zawodowego z 13 października 2015 r. podpisanej przez dwóch przedstawicieli Działu BHP oraz Starszego Inspektora Higieny pracodawcy Sporządzona ocena narażenia zawodowego spełnia wymagania wynikające z treści § 6 ust. 2 pkt 5 ust. 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W dokumencie tym bowiem wymieniono stanowiska zajmowane przez badaną wraz z zakresem wykonywanych czynności (waga pobieranych i przenoszonych elementów, ilość wykonywanych na zmianie elementów, rodzaj i sposób wykonywania poszczególnych ruchów z uwzględnieniem charakterystyki siły niezbędnej do ich wykonywania). Określono, że czynności te wykonywane były ręcznie, zasadniczo w pozycji stojącej, polegały na wykonywaniu ruchów powtarzalnych o cechach monotypowości oraz zginania, prostowania i skręcania. Przykładowo, w okresie od stycznia 2013 r. na stanowisku pracownika pakowni, praca polegała na pakowaniu od 180 do 500 sztuk gotowych lamp i reflektorów w ciągu zmiany roboczej (czynności manulane – załadunek i sklejanie pudełek przy użyciu taśmy klejącej) osobno każda sztuka (waga wyrobów gotowych od 1500 g do 3100 g sztuka) i odkładaniu ich na paletę do transportu. W ciągu zmiany roboczej pakowano od 180 do 500 sztuk gotowych wyrobów. Trudno zgodzić się z zarzutem braku uwzględnienia przy ocenie narażenia zawodowego danych przedstawianych przez pracodawcę w toku postępowania. Załączone do odwołania "karty oceny ryzyka zawodowego" nie wniosły bowiem w istocie nic nowego do sprawy. Dotyczyły jedynie ogólnej oceny warunków pracy na stanowiskach w niej wymienionych, potwierdzając występowanie ryzyka zawodowego i działań podjętych przez pracodawcę w celu obniżenia czynników środowiska pracy stwarzających zagrożenie, opisanych w szczególności jako "przestrzeganie instrukcji BHP i SOP, szkolenia" czy też "stosowanie się do instrukcji, stosowanie systemu umożliwiającego dużą uniwersalność pracownika, okresowe zmiany miejsca pracy, stosowanie przerw w pracy". Karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona z uwzględnieniem dokładnych warunków wykonywania pracy przez zainteresowaną w czasie jej zatrudnienia. Przedstawiono w niej szczegółowo stopień obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogły powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów pracownika. Trudno zgodzić się z zarzutem braku uwzględnienia przy ocenie narażenia zawodowego danych przedstawianych przez pracodawcę w toku postępowania. Załączone do odwołania "karty oceny ryzyka zawodowego" nie wniosły bowiem w istocie nic nowego do sprawy. Dotyczyły jedynie ogólnej oceny warunków pracy na stanowiskach w niej wymienionych, potwierdzając występowanie ryzyka zawodowego i działań podjętych przez pracodawcę w celu obniżenia czynników środowiska pracy stwarzających zagrożenie, opisanych w szczególności jako "przestrzeganie instrukcji BHP i SOP, szkolenia" jak też "stosowanie się do instrukcji, stosowanie systemu umożliwiającego dużą uniwersalność pracownika, okresowe zmiany miejsca pracy, stosowanie przerw w pracy". Zastosowanie przez pracodawcę procedur mających na celu zapobieganie schorzeniom wywoływanym przez czynniki stwarzające zagrożenie, takich jak przerwy czy rotacje na stanowiskach pracy nie likwiduje samo w sobie skutków opisanych w karcie narażenia zawodowego. W karcie tej opisano poszczególne czynności jakie wykonywał pracownik oraz czas i ilość ich wykonywania z uwzględnieniem środków profilaktycznych podejmowanych przez pracodawcę. Te fakty były oceniane z punktu widzenia zagrożenia zawodowego (por. pkt 15, 16, 17 i 18 karty narażenia zawodowego). Dodatkowo zaznaczyć można, że szkodliwe warunki pracy nie muszą oddziaływać na wszystkich pracowników w jednakowym stopniu. Niektórzy z nich, ze względu na osobnicze uwarunkowania, mogą być podatni w większym stopniu na czynniki stanowiące zagrożenie wywołania danego schorzenia. Zatem określenie czynników zagrażających środowisku pracy w dokumencie załączonym do odwołania jako "istotne", nawet przy zastosowaniu wymienionych środków prewencyjnych nie może stanowić o całkowitym wyeliminowaniu tych czynników. Orzeczenie uprawnionej placówki diagnostycznej oparto nie tylko na należycie przygotowanych danych w zakresie oceny narażenia zawodowego lecz także z uwzględnieniem § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wydanie orzeczenia poprzedził bowiem wywiad z badaną, a także uzyskane w czasie prowadzonego rozpoznania wyniki specjalistycznych badań oraz analiza dokumentacji medycznej. Za nietrafny uznać należy zatem zarzut skargi o braku skorzystania przez organ inspekcji sanitarnej z możliwości, o której mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Po myśli wskazanej regulacji w przypadku, gdy właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może – stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Zdaniem składu orzekającego, w przedmiotowej sprawie organ nie miał żadnych podstaw do występowania o uzupełnienie orzeczenia placówki diagnostycznej, bowiem jego treść była jasna, a wbrew twierdzeniom skargi brak jest w nim sprzeczności. Fakt wydania orzeczenia [...] stwierdzającego brak występowania u J. T. innej choroby zawodowej - zespołu rowka nerwu łokciowego, nie może podważać wiarygodności diagnozy innego schorzenia. Orzeczenie nr [...] zostało wydane w oparciu o odmienne przesłanki, bowiem nie są tożsame warunki wystąpienia zespołu rowka nerwu łokciowego oraz przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Są to różne choroby zawodowe, o odmiennej etiologii, dla których sporządzane są odmienne orzeczenia lekarskie. Jak wynika z treści orzeczenia nr [...] przyczyną stwierdzenia choroby zawodowej był brak potwierdzenia konieczności utrzymywania w czasie wykonywania pracy kończyn górnych długotrwale zgiętych w stawach łokciowych z równoczesnym ich podparciem o twarde podłoże co stwarzałoby ryzyko rozwoju neuropatii z ucisku. Również nieuzasadniony jest zarzut sprzeczności zaskarżonych decyzji z treścią orzeczenia nr [...] ze względu na wskazanie w jego treści informacji o prowadzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Informacja ta nie ma bowiem żadnego wpływu na ocenę schorzenia pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 cytowanego rozporządzenia, lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym wystarczającym do wydania rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania powołanych w skardze, które miałoby wpływ na wynik postępowania, gdyż organy zgromadziły pełny materiał dowodowy przestrzegając zasad wynikających z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a także zasad wynikających z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Ponownie podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek: pierwszej – rozpoznania choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz drugiej – stwierdzenia związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie łączne ich wystąpienie nie powinno budzić wątpliwości, czego dowodzi wyczerpujące postępowanie przeprowadzone przez organy inspekcji sanitarnej i logiczne wnioskowanie z dowodów przywołanych w obu decyzjach. Opinia pracodawcy, który nie udokumentował posiadania wymaganej w sprawach chorób zawodowych wiedzy specjalistycznej, nie może być przez organ traktowana jako istotny kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów, zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych, upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. W ocenie składu orzekającego także nie mogą ostać się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 107 § 3 Kpa przez brak właściwego uzasadnienia decyzji. Sąd uznał, że w uzasadnieniach objętych skargą decyzji przedstawiono zastosowane w sprawie przepisy prawa, ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia wynikające z formularza oceny narażenia zawodowego pracownika oraz ustalenia wynikające z orzeczenia lekarskiego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawach chorób zawodowych). Organ drugoinstancyjny dokonał powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i odniósł się także do zarzutów odwołania. Odpowiadając natomiast na zarzut naruszenia art. 2351 K.p ze względu na brak analizy innych niż zawodowe przyczyn schorzenia w postaci przewlekłego okołostawowego zapalenia barku Sąd przypomina, że stosownie do brzmienia tego uregulowania, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w bezspornym lub stwierdzonym z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowym z pracą. Ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wskazał bowiem na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Wyjaśnić tu trzeba, że pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w powyższej normie prawnej, odnosi się do zakładu pracy, jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na nabawienie się choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, iż chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy. Istotne dla oceny zarzutów skarżącej Spółki jest, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - CBOSA), gdyż na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia (:narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Z powyżej przedstawionych przyczyn pozbawione zasadności są twierdzenia skarżącej Spółki o konieczności rozważania hipotetycznych, poza zawodowych przyczyn schorzenia rozpoznanego u jej pracownika. Jeżeli bowiem określony czynnik (wbrew twierdzeniem strony skarżącej bezspornie występujący w środowisku pracy) może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie, co jest poza sporem, stwierdzono, że J. T. jest zatrudniona od 1996 r. do chwili obecnej w A Sp. z o.o. w S. na stanowiskach monter zestawów wskaźników, monter zegarków, monter aparatury oświetleniowej oraz operator linii. Od 26 lutego 2015 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i pobiera zasiłek chorobowy. O etiologii zawodowej świadczy wieloletni okres pracy związany z monotypią ruchów i przeciążeniem kończy górnych oraz zgłaszane od prawie 10 lat bóle w obrębie kończyny górnej prawej, zwłaszcza barku. Jak wynika z treści orzeczenia placówki medycznej, lekarze orzecznicy mieli na względzie kartę oceny narażenia zawodowego, z której wynika, że w okresie zatrudnienia od 1996 r. pracownik wykonywał czynności, które obciążały kończyny górne m.in. w stawach barkowych na stanowiskach monterskich – praca wykonywana z lekkim uniesieniem ramion ku górze. Twierdzenia strony skarżącej o braku angażowania przez pracownika takiego rodzaju wysiłku fizycznego, który uznany być może z wysokim prawdopodobieństwem za czynnik wywołujący rozpoznane schorzenie potraktować należy jedynie jako gołosłowną polemikę z wnioskami uprawnionych lekarzy orzeczników zawartymi w orzeczeniu lekarskim nr[...] , które nota bene jest prawidłowe pod względem formalnym i zawiera wyczerpujące uzasadnienie. Wbrew zatem zarzutom skargi, organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji nie dopuściły się także naruszenia prawa materialnego stosując zasadnie art. 2351 Kp, w kontrolowanej sprawie i interpretując przy tym właściwie niezbędną dla stwierdzenia choroby zawodowej przesłankę w postaci wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownika, a stwierdzoną u niego chorobą zawodową. Wobec tego, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.