IV SA/Gl 900/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-07-29

Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Beata Kozicka, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie zajmującej lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, wpisanej na listę oczekujących na mieszkanie komunalne, przysługuje dodatek mieszkaniowy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeśli nie posiada prawomocnego orzeczenia lub decyzji administracyjnej o przyznaniu lokalu zamiennego lub socjalnego?
Ratio decidendi
Wpis na listę oczekujących na mieszkanie komunalne nie jest równoznaczny z posiadaniem prawa do lokalu zamiennego lub socjalnego, które jest warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego osobie zajmującej lokal bez tytułu prawnego. Dodatek mieszkaniowy przysługuje jedynie osobom, którym już przysługuje prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego, a oczekują na jego realizację.
Stan faktyczny
Skarżący A.R. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, twierdząc, że oczekuje na lokal z zasobów miasta. Organ administracji odmówił przyznania dodatku, wskazując na brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz brak statusu osoby oczekującej na lokal zamienny lub socjalny w rozumieniu ustawy. Skarżący podniósł, że jego konkubina została wpisana na listę oczekujących na mieszkanie komunalne, co jego zdaniem powinno być podstawą do przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925) oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm., dalej: "Kpa") oraz art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 966 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania A.R. od decyzji Kierownika Referatu Działu Dodatków Mieszkaniowych w Urzędzie Miasta Z. – Wydział Zarządzania Nieruchomościami działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r., Nr [...] odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego, decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – na wstępie – odnotował, że zagadnienia związane przyznawaniem dodatków mieszkaniowych uregulowane są w ustawie z o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1, dodatek mieszkaniowy przysługuje jedynie osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których mają tytuł prawny lub nie posiadającym takiego tytułu ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Informacja na temat tego czy strona posiada tytuł prawny do lokalu objętego wnioskiem o dodatek mieszkaniowy lub z innego powodu kwalifikuje się do otrzymania dodatku mieszkaniowego zawarta jest we wniosku o przyznanie tego świadczenia, przy czym tę część wniosku potwierdza zarządca domu, w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny. Za organem pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. strona, po raz kolejny, złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z deklaracją o wysokości dochodów. Tymczasem, na co zwrócił uwagę, na mocy uchwały [...] Spółdzielni Mieszkaniowej nr [...] A.R. został wykluczony ze Spółdzielni. W wyniku zaskarżenia tej uchwały przez stronę Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo. W wyniku wywiedzionej od niego apelacji Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt [...] stwierdził nieważność uchwały w przedmiocie wykluczenia A.R. z ZSM. Od tego wyroku Spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną, po rozpatrzeniu której sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny w K., który następnie wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt [...] oddalił apelację. Od tego wyroku strona wniosła skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia jej do rozpoznania. W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że mając na uwadze twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu, że "oczekuje on na lokal z zasobów miasta", pismem z dnia 11 października 2012 r. wystąpił do Naczelnika Wydziału Zarządzania Nieruchomościami w Referacie Dodatków Mieszkaniowych w Urzędzie Miasta Z. o wyjaśnienie, czy A.R. posiada tytuł prawny do lokalu zamiennego lub socjalnego zatwierdzony wyrokiem sądowym lub decyzją administracyjną. Ponadto, pismem z tego samego, zwrócił się do strony o wykazanie, że posiada ona tytuł prawny do lokalu zamiennego lub socjalnego zatwierdzony wyrokiem sądowym lub decyzją administracyjną. W odpowiedzi – jak zauważyło Kolegium – A.R. przedłożył pismo Naczelnika Wydziału Zarządzania Nieruchomościami w Referacie Dodatków Mieszkaniowych w Urzędzie Miasta Z. z dnia [...]r. z którego wynika, że w związku z jego wnioskiem o spisanie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Z. został on wpisany na listę osób oczekujących na mieszkanie komunalne. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że w odpowiedzi na jego wezwanie Naczelnik Wydziału Zarządzania Nieruchomościami w Referacie Dodatków Mieszkaniowych w Urzędzie Miasta Z. (załączając pismo adresowane do strony z dnia 14 sierpnia 2009 r.) wyjaśnił, że "wpisanie na listą oczekujących na mieszkanie komunalne nie jest równoznaczne z przyznaniem konkretnego lokalu mieszkalnego. Stwierdzono, iż strona i jego rodzina nie należą do grona osób zajmujących lokal mieszkalny bez tytułu prawnego oczekujących na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, którym miałby przysługiwać dodatek mieszkaniowy na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych". Odnoszac się do prawnych regulacji przedmiotu organ drugoinstancyjny wskazał, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwości organów w tych sprawach. Przewidziany w niej dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Nie oznacza to jednak, że o przysługiwaniu tego świadczenia decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Ustawodawca określił warunki i kryteria jakie muszą być spełnione, aby wniosek mógł być uwzględniony. Do warunków tych – jak zaakcentował – należą: po pierwsze – tytuł prawny do lokalu rozumiany w sposób określony w art. 2 ustawy; po drugie – spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w przepisach art. 3 ustawy; po trzecie – odpowiednia wielkość lokalu określona z uwzględnieniem tzw. normatywnej powierzchni lokalu w art. 5 ustawy. Po czym skonstatował, że wszystkie te warunki i kryteria muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było przyznanie dodatku mieszkaniowego w wysokości ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Do obowiązków organu administracyjnego rozstrzygającego kwestię uprawnień strony do dodatku mieszkaniowego, w pierwszej kolejności należeć będzie zatem ustalenie, czy strona występująca o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie. W rozpoznawanej sprawie, jak dalej argumentował, powodem odmowy przyznania stronie dodatku mieszkaniowego jest, w pierwszej kolejności – brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a w drugiej kolejności – to, że nie oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Konstatując organ odwoławczy stwierdził, że ustalony stan faktyczny wskazuje na wykluczenie A.R. z [...] Spółdzielni Mieszkaniowej uchwałą tegoż organu, co nota bene znalazło potwierdzenie, ostatecznie, w wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt [...] oddalającym jego powództwo na tę uchwałę. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że A.R. w dniu składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie posiadał tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Ponadto zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, że zarówno strona jak i jej konkubina M.W. nie są osobami oczekującymi na przysługujące im lokal zamienny albo socjalny. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, że z umieszczenia M.W. na liście oczekujących na mieszkanie komunalne nie można wyprowadzić wniosku, jakoby ona i strona należeli do grona osób zajmujących lokal bez tytułu prawnego i oczekujących na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, którym miałby przysługiwać dodatek mieszkaniowy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt.5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Tym samym zaakceptował w pełni pogląd organu pierwszej instancji i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.R. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Podniósł, że składając wniosek o zasiłek rodzinny złożył również pismo informujące o przyznaniu prawa do mieszkania komunalnego przez Prezydenta Miasta Z. Podał, że "Prezydent w tym zakresie nie wydaje Decyzji. Stosowny dokument jest od 4 lat aktualizowany. Na wniosku o przydzielenie mieszkania z puli mieszkań komunalnych, który złożyła M.W. zostały umieszczone: M.W., A.R. oraz A.R. We wniosku zaznaczono, że wyżej wymienione osoby utraciły prawo do mieszkania spółdzielczego". W jego ocenie wskazuje to, że powinno być mu przyznane wnioskowane świadczenie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Stwierdził także, że zaprezentowana przez Kolegium interpretacja tego przepisu nie może być stronnicza oraz powinna zawierać uzasadnienie prawne odnoszące się do wykładni dokonanej przez skarżącego. Do skargi dołączył pismo Prezydenta Miasta Z. informujące M.W. o pozytywnym zakwalifikowaniu wniosku w sprawie spisania umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy, poprzez wpisanie na listę oczekujących na mieszkanie komunalne. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może jedynie z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakreślonych powyżej ramach wykazała, że odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór koncentruje się wokół uznania czy zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych strona spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej dodatku mieszkaniowego, czy też wprost przeciwnie. Na wstępie wskazać należy, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził także WSA w Gliwicach w wyrokach z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 1035/12, z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 27/13 czy też z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 693/13 zapadłych także w sprawie A.R. Punktem wyjścia dla uznania zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego sprawy, który organ drugiej instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w stanowiły przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, regulujące zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1). Ustawa nabycie prawa do dodatku mieszkaniowego uzależnia od spełnienia określonych w niej kryteriów. Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 stanowiącym taksatywne wyliczenie podmiotów uprawnionych – prawo do dodatku mieszkaniowego przysługuje wyłącznie: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Przedstawiony katalog tytułów do dodatku mieszkaniowego jest bezsprzecznie katalogiem zamkniętym, co nie pozwala na przyznanie tego uprawnienia z innych, niż wymienione wyżej, przyczyn. Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że A.R. nie spełnia wymogów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z akt sprawy wynika, że A.R., zamieszkujący w Z. przy ul. [...], wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego ponownie złożył w dniu 16 kwietnia 2013 r. W tym czasie – co wymaga podkreślenia – na mocy uchwały Zebrania Przedstawicieli Członków [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 21 kwietnia 2007 r. nr [...] A.R. został wykluczony ze Spółdzielni. Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo strony o uchylenie tejże uchwały. A.R. wniósł apelację od tego wyroku, a Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt [...] stwierdził nieważność uchwały. Jednakże po wniesieniu skargi kasacyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt [...] oddalił apelację skarżącego. Nadto Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt [...] odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez A.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt [...]. W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, uprawnione jest twierdzenie orzekających w sprawie organów, że w chwili składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżący nie posiadał tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że dodatek mieszkaniowy jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (por.: uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r., sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3118/95, niepubl.). Z art. 2 ustawy wynika, że dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom posiadającym tytuł prawny do lokalu mieszkalnego wskazany w jego pkt od 1) do 4). Dodatek mieszkaniowy przysługuje także osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny, co wynika z pkt 5) art. 2 ustawy. Dalszą przesłanką, od której spełnienia ustawa uzależnia przyznanie dodatku mieszkaniowego, jest poziom dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, liczonego według zasad przyjętych w art. 3 ustawy. Kolejną jest kryterium normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego, o czym stanowi art. 5 ustawy. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 779/12, że "jeżeli osoba nie spełnia podstawowego warunku do otrzymania dodatku mieszkaniowego z art. 2 ust. 1 ustawy z 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, jakim jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego i nie należy do osób oczekujących na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny, to jest oczywiste, iż w tym stanie rzeczy odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego jest prawnie uzasadniona. Bez znaczenia pozostaje fakt długości zamieszkiwania w tym lokalu". Skarżący powoływał się na prawo do dodatku mieszkaniowego wywodząc je z treści art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy. Tymczasem, na co zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych sformułowanie "osobom (...) oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny" oznacza przede wszystkim, że strona będzie spełniała przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o przyznaniu prawa do lokalu zamiennego albo socjalnego. Wpis na listę oczekujących uprawnia do ewentualnego zawarcia, dopiero w przyszłości, umowy najmu lokalu z zasobów gminnych na czas nieoznaczony. Jest nadto oczywiste, że oczekiwanie na lokal mieszkalny wchodzący w skład mieszkaniowego zasobu gminy przyznawany na podstawie uchwał rady gminy wydawanej w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych nie może być traktowane w sposób tożsamy, co oczekiwanie na "lokal zamienny", jak i "lokal socjalny" – tak też WSA w Gliwicach w wyrokach z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 1035/12, 10 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 27/13 czy też z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 693/13 zapadłych także w sprawie A.R. Wyrażone w nich poglądy Sąd meriti w pełni akceptuje i popiera. Tym samym, co – z uwagi na stanowisko strony skarżącej – wymaga podkreślenia, warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego osobie bez tytułu prawnego do lokalu jest to, że przysługuje jej prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego. Ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku mieszkaniowego dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres. Podstawę dla przyznania lokalu socjalnego czy zamiennego oraz określenia zasad najmu lokalu socjalnego stanowi ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.). Prawo do lokalu socjalnego może zostać przyznane w drodze zawarcia przez gminę umowy najmu lokalu socjalnego z wnioskodawcą lub poprzez orzeczenie sądu. Prawo to staje się skuteczne od dnia oznaczonego w umowie najmu lub od dnia uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego. Ponadto prawo do lokalu socjalnego, orzeczone wyrokiem sądu, powoduje, że wykonanie orzeczenia sądu nakazującego opróżnienie lokalu zostaje wstrzymane do dnia złożenia przez gminę oferty najmu lokalu socjalnego. Uprawniony traci zawsze prawo do lokalu socjalnego, o ile nabędzie tytuł prawny do innego lokalu, który może używać. Wówczas gmina ma prawo wypowiedzieć umowę najmu lokalu socjalnego bez zachowania terminów wypowiedzenia. Przyznanie lokalu socjalnego w drodze zawarcie umowy najmu poprzedza pisemne powiadomienie o przyznaniu lokalu socjalnego. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego – co de facto nie jest kwestionowane. Niemniej jednak skarżącemu nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia, również na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W przepisie tym ustawodawca wskazał na osoby nie posiadające tytułu prawnego do zajmowanego lokalu lecz "oczekujące na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny". Osobie ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy musi zatem już przysługiwać prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego, na którego realizację oczekuje w lokalu, co do którego nie ma tytułu prawnego. Takie stanowisko prezentuje również Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 214/06, Sąd ten stwierdził, że "art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dotyczy osób, które posiadają już prawo do lokalu socjalnego, ale prawo to nie zostało jeszcze zrealizowane. Przy czym prawa tego nie można wywodzić z umieszczenia konkubiny skarżącego na liście oczekujących na mieszkanie komunalne, albowiem czynność ta nie jest równoznaczna z oczekiwaniem na przyznany lokal zamienny lub socjalny. Wpis na listę oczekujących uprawnia podmiot tam zamieszczony do ewentualnego zawarcia, jednakże dopiero w przyszłości, umowy najmu lokalu z zasobów gminnych na czas nieoznaczony. Jest nadto oczywiste, że oczekiwanie na lokal mieszkalny wchodzący w skład mieszkaniowy zasobu gminy przyznawany na podstawie uchwał rady gminy wydawanej w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych nie może być traktowane w sposób tożsamy, co oczekiwanie na "lokal zamienny", jak i "lokal socjalny". O uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których dotyczy nakaz opróżnienia lokalu mieszkalnego orzeka sąd w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu, a obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, o stanowi art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. O uprawnieniu najemcy do lokalu zamiennego stanowi natomiast w art. 10 i art. 11 przywołanego aktu prawnego. Lokal taki powinien być dostarczony najemcy przez właściciela, ze względu na brak możliwości zamieszkiwania w dotychczasowo zajmowanym przez najemcę lokalu z powodu awarii wywołującej szkodę lub zagrażającej bezpośrednio powstaniem szkody, gdy rodzaj koniecznej naprawy tego wymaga, a lokator jest obowiązany opróżnić w związku z tym lokal. Nadto ustawodawca przewidział prawo do lokalu zamiennego dla lokatora, któremu wypowiedziano umowę z przyczyn określonych w art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, a więc zajmowany dotychczas lokal wymaga opróżnienia w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku, a także wtedy, gdy właściciel lokalu wypowiedział lokatorowi stosunek prawny, o ile zamierza zamieszkać w należącym do niego lokalu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 6 przywołanej ustawy, lokal zamienny to – lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni. Z lokalu zamiennego korzysta się wówczas, gdy dotychczas zajmowany lokal lub budynek wymaga naprawy, a awaria lub szkoda powstała z jej przyczyny zagraża bezpieczeństwu lokatora. Jeżeli rodzaj robót tego wymaga, lokator jest obowiązany opróżnić mieszkanie i przenieść się na koszt właściciela (gminy) do lokalu zamiennego, jednak na czas nie dłuższy niż rok. Prawo do lokalu zamiennego przysługuje też lokatorowi, który jest zmuszony opuścić lokal w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku. Czynsz za lokal zamienny, niezależnie od jego standardu i wyposażenia technicznego, nie może być wyższy niż czynsz za lokal dotychczasowy. Zdaniem składu orzekającego sytuacja skarżącego nie odpowiada stanom faktycznym i prawnym, jakie zostały unormowane w przytoczonych przepisach, a nadanie definicji legalnej terminom "lokal zamienny" i "lokal socjalny" uniemożliwia traktowanie tych pojęć w inny, niż dokonał tego ustawodawca, sposób. Wobec powyższego należy uznać, że organy administracji procedujące w sprawie prawidłowo zinterpretowały art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uznając, iż skarżący jest osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, jednak nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny w sposób stanowiący o ziszczeniu się przesłanki wymienionej w przytoczonym przepisie. W przedmiotowej sprawie nie zachodziły również podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt [...] jest prawomocny i wydanie decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego nie było zależne od jakiegokolwiek innego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu. Reasumując należy stwierdzić, że toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a, należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło