IV SA/Gl 913/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Starszy referent Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję [....] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją [...] r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.), art. 235¹ ustawy z 29 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tj. Dz. U. z 2016 r., poz.1666 ze zm., dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej: rozporządzenie wykonawcze), po rozpatrzeniu odwołania H.G. (G.), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z [...] r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ k.p. Rozstrzygniecie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. odmówił stwierdzenia u H.G. choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzję wydano w oparciu o zainicjowane przez H.G. postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...]. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że H.G. pracował w latach 1964-1999 w "A" S.A. Sekcja [...] w W. Zamiejscowy Wydział w B. (zakład zlikwidowany) na stanowisku rzemieślnik, rewident wagonów dojazdowych, pomocnik maszynisty I kl kd., maszynista pojazdu trakcyjno-spalinowego I kl kd., starszy maszynista poj. trakcyjnego, w latach 2004 - 2015 w "B" Sp. z o.o. w B. na stanowisku maszynista lokomotyw spalinowych, hakowy. Zdaniem organu H.G. pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy tj. hałas. H.G. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię progową tonalną, audiometrię nadprogową i audiometrię impedancyjną wykazała obustronny niedosłuch odbiorczy. Trwałe podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla 1, 2, 3 kHz wynoszą: w UP -32dB; w UL - 40dB - co nie spełnia kryterium orzeczniczego podwyższenia progu słuchu o co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym. Wobec powyższego lekarze specjaliści uznali, iż nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie H.G. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści, na podstawie obserwacji klinicznej w dniach [...] r. – [...] r., w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Specjaliści tego Instytutu podczas hospitalizacji badaniem otoskopowym stwierdzili obustronnie matowe błony bębenkowe. W oparciu o przeprowadzone badanie lekarskie, analizę dokumentacji medycznej oraz diagnostykę audiologiczną ustalono rozpoznanie obustronnego niedosłuchu odbiorczego o cechach lokalizacji ślimakowej. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz wynosi w kolejnych badaniach: UP - 31dB, 32dB, 34dB; UL - 43dB, 44dB, 45dB. Uzyskano dobrą powtarzalność wyników. W audiometrii impedancyjnej obustronnie tympanogramy są w granicach normy, odruchy strzemiączkowe obustronnie obecne. Wynik badania nie wskazuje na obecność patologii w obrębie ucha środkowego obustronnie. Przeprowadzone próby lokalizacyjne: próba SISI obustronnie o cechach lokalizacji ślimakowej, objaw Metza obustronnie potwierdza ślimakową lokalizację uszkodzenia narządu. Test zanikania odruchu z mięśnia strzemiączkowego obustronnie w granicach normy. W opinii specjalistów IMP i ZŚ w S. stwierdzony na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu u H.G. nie spełnia jednoznacznie określonych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych zawodowego uszkodzenia słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu ucha lepiej słyszącego (prawego) - poniżej 45 dB (rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poz. 21 wykazu chorób zawodowych). Brak jest zatem zdaniem lekarzy podstaw do rozpoznania u ww. choroby zawodowej narządu słuchu H.G. wniósł odwołanie od ww. decyzji podnosząc, że przez wiele lat pracował w hałasie co jest powodem jego problemów ze słuchem.. Zaskarżoną decyzją [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił podniesionych przez H.G. zarzutów i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u H.G., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy Kodeks pracy, która stanowi, że "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym." H.G. pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy tj. hałas. Dalej, organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie postępowań diagnostycznych w obu jednostkach orzeczniczych uzyskano merytoryczną zgodność co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ze względu na wielkość ubytku słuchu nie spełniającego określonego w wykazie chorób zawodowych (rozp. RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) kryterium wynoszącego co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym. Organ przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym utrwalony jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, H.G. nie zgodził się z treścią zaskarżonej decyzji i zarzucił, że nie był przebadany przez niezależnego biegłego z dziedziny laryngologii, a aktualne wyniki badań pokazują postępujący ubytek słuchu. W odpowiedzi na skargę, organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w trakcie postępowań diagnostycznych w obu jednostkach orzeczniczych uzyskano merytoryczną zgodność co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ze względu na nie spełnienie kryterium wielkości ubytku słuchu wynoszącego co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym. Podkreślił, że wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22.11.2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 129/16). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 O.p.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.). Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy prawidłowo organ odmówił stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego z racji braku spełnienia kryterium wielkości stwierdzonego niedosłuchu (poniżej 45dB) mimo wieloletniej pracy w warunkach nadmiernego hałasu. Organ wyjaśnił, że muszą być spełnione obie te przesłanki, a brak jednego z elementów uzasadnia decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania. Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na postawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie jednoczesne dwóch ustawowych przesłanek: • rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia; • stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, co wprost wynika z ww. orzeczeń lekarskich u H.G.- byłego pracownika "A" S.A., a następnie "B" Sp. z o.o. w B. stwierdzono brak podstaw do stwierdzenia obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego w podwyższeniu progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W kolejnych próbach przeprowadzonych podczas hospitalizacji stwierdzono podwyższenie progu słuchu dla ucho prawe – 31 dB, 32 dB, 34 dB, ucho lewe – 43 dB; 44 dB, 45 dB. Uzyskano dobrą powtarzalność wyników. W audiometrii impedancyjnej obustronnie tympanogramy są w granicach normy, odruchy strzemiączkowe obustronnie obecne. Wynik badania nie wskazuje na obecność patologii w obrębie ucha środkowego obustronnie. Przeprowadzone próby lokalizacyjne: próba SISI obustronnie o cechach lokalizacji ślimakowej, objaw Metza obustronnie potwierdza ślimakową lokalizację uszkodzenia narządu. Test zanikania odruchu z mięśnia strzemiączkowego obustronnie w granicach normy. W opinii specjalistów Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzony na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej stan narządu słuchu u ww. nie spełnia jednoznacznie określonych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych zawodowego uszkodzenia słuchu ze względu na wielkość ubytku słuchu ucha lepiej słyszącego (prawego) - poniżej 45 dB (rozp. RM z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Brak jest zatem zdaniem lekarzy podstaw do rozpoznania u ww. choroby zawodowej narządu słuchu. Poza sporem pozostawała kwestia, czy H.G. w okresie zatrudnienia był narażony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu. Organy uznały, że H.G. pracował w latach 2004-2015 w hałasie o natężeniu o poziomie od 75 dB do 84,4 dB. Tym samym ta przesłanka niezbędna dla stwierdzenia choroby zawodowej została spełniona. Należy też podkreślić, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenia lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14). W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę H.G. w okresie od [...] do [...] r. w Spółce "B" związaną z narażeniem zawodowym na hałas oraz dysponował jednoznacznymi orzeczeniami lekarskimi placówki diagnostycznej i jednostki orzeczniczej zawierającymi jednoznaczne wnioski i wyczerpujące uzasadnienie. Organu stwierdziły u skarżącego niedosłuch, ale w wielkości nie uprawniającej do uznania go za chorobę zawodową. Innymi słowy nie każda choroba narządu słuchu może być uznana za chorobę zawodową nawet jeżeli cierpi na nią osoba, która była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, ale tylko taka, która odpowiada opisowi choroby ujętej w poz. 21 wykazu. Zdaniem Sądu dokonana przez ograny inspekcji sanitarnej ocena zgromadzonych środków dowodowych nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, a wydane rozstrzygnięcia zasługują na akceptację. Z powyższych względów Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.