IV SA/Gl 990/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 1 pkt 2 i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) a także w oparciu o §1, §7 i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz o §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u D. P. choroby zawodowej - [...], wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do przywołanego wyżej rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. W motywach rozstrzygnięcia organ administracyjny podniósł, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez specjalistyczną jednostkę służby zdrowia, przy równoczesnym wykazaniu istnienia związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowanym schorzeniem a warunkami środowiska pracy. Zważywszy powyższe Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przyznał, iż w wyniku dochodzenia epidemiologicznego oraz na podstawie protokołu przesłuchania skarżącej z dnia [...] r. ustalono, że wyżej wymieniona była zatrudniona w latach od [...] do [...] oraz od [...] do [...] w Hucie "A" S.A. w S. oraz w latach od [...] do [...] w Zakładzie B Spółka z o.o. w Likwidacji w S. na stanowisku [...] zaś w okresie od [...] do [...] a także w roku [...] pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Podkreślił jednak, iż w toku przeprowadzonego postępowania, stronę poddano badaniom [...] w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. Na ich podstawie w dniu [...] r. wymieniona placówka wydała orzeczenie lekarskie nr [...], które w sposób jednoznaczny wykluczyło, aby rozpoznana choroba [...] spowodowana była przyczynami zawodowymi. W odwołaniu do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. D. P. oświadczyła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem zapadłym w I instancji podnosząc, że przełożone przez nią świadectwa pracy i wyniki badań okresowych potwierdzają wyraźnie fakt pracy w warunkach szkodliwych. Równocześnie strona wywiodła, iż nie złożyła niniejszego odwołania w terminie z uwagi na problemy zdrowotne oraz w związku z wyjazdem w pilnej sprawie rodzinnej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając w oparciu o art. 59 §2 w związku z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że doręczenie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. stronie nastąpiło [...] r. Tymczasem wyżej wymieniona nadała swe odwołanie listem poleconym w dniu [...] r. a zatem po upływie czternastodniowego terminu do dokonania rzeczonej czynności, wynikającego z art. 129 §2 K.p.a., o którym została prawidłowo pouczona w treści kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. okoliczności sprawy nie uzasadniają przy tym uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania omawianej czynności. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że przekroczenie rzeczonego terminu nastąpiło bez jej winy. Jej wyjaśnienia w tym zakresie należało uznać za niewystarczające, gdyż podane przez nią przyczyny opóźnienia nie stanowiły przeszkód, których nie mogła przezwyciężyć. Tymczasem zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, kryterium braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu wiąże się z nałożeniem na stronę obowiązku zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i wyklucza dopuszczenie choćby lekkiego niedbalstwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D. P. dała wyraz swemu niezadowoleniu z postanowienia wydanego przez organ II instancji oraz wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca podkreśliła, iż jest osobą cierpiącą na liczne schorzenia a stan jej zdrowia stale się pogarsza. Powołała się nadto na problemy rodzinne oraz trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ II instancji powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślając, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem 14-dniowego terminu określonego w art. 129 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin ten upłynął bowiem z dniem [...] r., natomiast strona nadała odwołanie pocztą w dniu [...] r. Równocześnie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności gdyż skarżąca nie spełniła określonego w art. 58 §1 wymogu polegającego na uprawdopodobnieniu braku winy w niezachowaniu rzeczonego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W myśl art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt wydany został z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego nie może on pozostać w obrocie prawnym. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem zaskarżenia jest w niniejszej sprawie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zapadłej w I instancji i stwierdzające uchybienie tego terminu. Stąd merytoryczne kwestie związane z odmową stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej nie mogły podlegać ocenie Sądu ani wywrzeć wpływu na treść wydanego wyroku. Sąd uprawniony był bowiem jedynie do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. Zaprezentowany wyżej pogląd znajduje oparcie w utrwalonym stanowisku orzecznictwa sądowego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 618/06, publ.: LEX nr 221959 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 2352/02, publ.: OSP 2007/3/25). Problematyka związana z wnoszeniem środków odwoławczych od rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej uregulowana została w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej K.p.a. Stosownie zatem do treści art. 129 §1 i 2 K.p.a., odwołanie od decyzji wydanej w I instancji wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał tą decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie. W sprawie jest poza sporem, że doręczenie D. P. decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] nastąpiło w dniu [...] r. a w konsekwencji termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] r. Tymczasem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że odwołanie od przywołanego rozstrzygnięcia nadane zostało przez skarżącą pocztą dopiero w dniu [...] r. Zgodnie jednak z brzmieniem art. 58 §1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy przy tym wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu zaś jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2 cytowanego przepisu). Oznacza to, że przywrócenie terminu uwarunkowane jest łącznym spełnieniem trzech przesłanek, a mianowicie: złożeniem wniosku w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu oraz jednoczesnym dokonaniem czynności, dla której rzeczony termin był określony. Analiza okoliczności niniejszej sprawy doprowadziła do konkluzji, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wydając zaskarżone postanowienie naruszył zasady procesowe sformułowane w art. 7 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba bowiem podkreślić, iż przywołany art. 7 K.p.a. obliguje organ administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Z art. 9 wskazanego aktu wynika natomiast, że organ administracji czuwa nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udziela jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Także sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosowne postanowienie, z konieczności podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05, publ.: Lex nr 289259). W niniejszej sprawie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została uzasadniona przez organ II instancji wyłącznie lakonicznym stwierdzeniem, że okoliczności podane przez skarżącą nie uprawdopodabniają braku winy w jego uchybieniu a w konsekwencji nie mogą przemawiać za uwzględnieniem zgłoszonego wniosku. Z treści pisma zawierającego rzeczony wniosek wynika natomiast, że strona powoływała się na zły stan zdrowia ([...]) a także na konieczność wyjazdu w pilnej sprawie rodzinnej. Pomimo to, organ odwoławczy nie podjął niezbędnych czynności mających na celu dokładne zbadanie kwestii zachowania przez skarżącą przesłanek z art. 58 §1 i 2 K.p.a. Nie ustalił bowiem w jakim dokładnie okresie i na jakie konkretne schorzenie uskarżała się wyżej wymieniona, ani nie zwrócił się do niej o sprecyzowanie dlaczego objawy omawianej dolegliwości miały uniemożliwiać złożenie odwołania w terminie, czy też o przedłożenie ewentualnych zaświadczeń lekarskich, które mogłyby wskazany fakt uwiarygodnić. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie wyjaśnił również celu wyjazdu strony w "pilnej sprawie rodzinnej" ani nie wezwał jej o podanie, w jakim okresie wyjazd ten miał miejsce. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że przeprowadzone przezeń postępowanie nie czyni zadość zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 §1 K.p.a.) i zasadzie informowania stron (art. 9 K.p.a.). Rzeczona nieprawidłowość mogła mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż brak ustaleń w przedstawionym wyżej zakresie uniemożliwiała dostatecznie wnikliwą ocenę co do tego, czy skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyn uchybienia a równocześnie nie pozwala na formułowanie twierdzeń, iż przyczyny te nie stanowią okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu omawianego terminu. W rezultacie Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu było przedwczesne. Dodatkowo należy też zwrócić uwagę z urzędu na inny błąd popełniony w sprawie przez organ odwoławczy. Otóż mocą zaskarżonego postanowienia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. rozstrzygnął równocześnie dwie samoistne kwestie, a mianowicie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu do dokonania wskazanej czynności. Tymczasem praktykę taką nie sposób uznać za prawidłową, gdyż koliduje ona z unormowaniami zawartymi w art. 59 i art. 134 K.p.a. a nadto czyni rzeczony akt nieczytelnym (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1078/06, publ.: LEX nr 256681 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 807/06, niepubl.). Trzeba bowiem podkreślić, że stosownie do postanowień art. 58 i art. 59 wskazanego Kodeksu, w ramach postępowania organ administracji w pierwszej kolejności zobowiązany jest orzekać o przywróceniu bądź o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tym zakresie jest ostateczne i przysługuje na nie jedynie skarga do sądu administracyjnego. Dopiero zaś po podjęciu tego rozstrzygnięcia otwiera się podstawa do wydania kolejnego postanowienia, orzekającego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Omawiane rozstrzygnięcie podejmowane jest w oparciu o treść art. 134 cytowanego aktu i kończy postępowanie w sprawie. Dlatego ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ II instancji uwzględni wskazania wynikające z zaprezentowanych wyżej wywodów i podejmie czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności mogących mieć wpływ na ocenę przesłanek wynikających z art. 58 §1 i 2 K.p.a., a następnie wyda postanowienie rozstrzygające wniosek złożony przez stronę. O ile natomiast wniosek ten po raz kolejny nie zostanie uwzględniony, ewentualne rozstrzygnięcie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania powinno zostać podjęte odrębnie, późniejszym postanowieniem. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 §1 a także art. 59 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, działając na podstawie art. 132 oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Nadto Sąd, działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.