I SA/Go 17/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu do skargi w sprawie ze skargi M.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność zabezpieczającą postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący M.A., reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł skargę do tut. Sądu na postanowienie wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2019 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Ostatecznym postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 32/19, tut. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2019 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 maja 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do wykonania, w terminie 7 dni, prawomocnego zarządzenia z 7 stycznia 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 10 czerwca 2019 r. (k. 20 akt sądowych). Skarżący nie uiścił wpisu. Postanowieniem z 23 lipca 2019 r. tut. Sąd odrzucił skargę. Na skutek wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II FZ 616/19 oddalił ww. zażalenie. Niniejsze orzeczenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 27 stycznia 2020 r. Pismem z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchybienie terminu do zapłaty wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez winy skarżącego ze względu na brak środków pieniężnych, którymi skarżący mógł dysponować. Z powodu zajęcia rachunków bankowych przez skarbowe organy egzekucyjne, wystąpiła czasowa przeszkoda w uiszczeniu wpisu. Po jej usunięciu, skarżący uiścił wpis sądowy. Dodał, że 19 lipca 2019 r. wniósł skargi na czynności zabezpieczające NUS. Wskazał, że nie posiadał środków płatniczych na jednoczesną zapłatę wielu wpisów sądowych. Argumentując dalej podał, że Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego decyzją z [...] maja 2018 r. dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika na poczet przyszłych zobowiązań w podatku VAT za miesiące od lipca 2016 r. do stycznia 2017 r. oraz określił przybliżona kwotę zobowiązania za ww. miesiące. Z kolei WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargi na decyzje zabezpieczające oraz określające przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku VAT za październik, listopad i grudzień 2015 r. (sprawa o sygn. akt I SA/Go 414/19) oraz poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2016 r. (sprawa o sygn. akt I SA/Go 415/19). Podniósł ponadto, że nie są rozpatrzone przez DIAS odwołania od decyzji wydanych w postępowaniach kontrolnych. Organy przedłużyły również skarżącemu terminy zwrotów VAT za niektóre miesiące, w związku z czym trwają także postępowania w tym przedmiocie. Wraz z wnioskiem skarżący nadesłał dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych w dniu 31 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325– powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do postanowień art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Instytucja ta ma jednak charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona zgodnie z treścią art. 87 § 2 ww. ustawy uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zanim Sąd przystąpi do badania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, w pierwszej kolejności zobowiązany jest poddać terminowość złożonego wniosku, a więc czy został złożony w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Zaznaczyć jednak należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się że jeżeli z okoliczności sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, należy rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt II OZ 661/06, wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl.). W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu zaznaczył, iż składa ten wniosek w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu postanowienia NSA oddalającego zażalenie strony na postanowienie tut. Sąd z dnia 23 lipca 2019 r. odrzucającego skargę M.A. z uwagi na brak wpisu. W owym zażaleniu skarżący twierdził, iż Sąd przedwcześnie odrzucił skargę bowiem, przed rozpoznaniem złożonego przez niego wniosku w przedmiocie prawa pomocy. Z kolei w dalszej części uzasadnienia wniosku pełnomocnik skarżącego podaje, że po ustąpieniu czasowej przeszkody, uiścił w sprawie wpis sądowy w dniu 28 czerwca 2019 r. Okoliczność ta wskazywałaby zatem, że czasem właściwym dla wystąpienia z wnioskiem mógłby być czerwiec 2019 r. Twierdząc to, skarżący mija się jednak z prawdą. Z akt sprawy wynika bowiem, że wpis został uiszczony dopiero z wnioskiem o przywrócenie terminu. Mając zatem na uwadze powyższą argumentację strony wskazującą de facto dwie odmienne daty ustania przyczyny uchybienia terminu oraz fakt, że druga z podanych okoliczności nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy Sąd przyjął, że początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wyznaczać będzie data doręczenia pełnomocnikowi skarżącego orzeczenia NSA rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia. W niniejszej sprawie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II FZ 616/19 oddalające zażalenie na postanowienie o odrzucenie skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 27 stycznia 2020 r. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego został złożony 31 stycznia 2020 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym), zatem w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Poddając zatem kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, należy wskazać, że wiąże się ono z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z 2.10.2002 r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. To z treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Co więcej, w przypadku, gdy strona reprezentowana jest profesjonalnego pełnomocnika, jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11). Z treści poddawanego analizie wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pełnomocnik skarżącego jako przyczynę niedochowania terminu wskazał brak środków pieniężnych, którymi tenże mógłby dysponować w celu zapłaty wpisu. Organy egzekucyjne zajęły mu bowiem rachunki bankowe, w związku z czym wystąpiła czasowa przeszkoda w uiszczeniu wpisu. Sytuacja finansowa oraz stan zadłużenia uniemożliwiły zapłatę wpisu. Ponadto wskazał na postępowania trwające przed organami w zakresie zabezpieczenia podatku VAT oraz przedłużenia terminu jego zwrotu. Oceniając argumentację zawartą we wniosku Sąd stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Samo twierdzenie o braku środków finansowych, nie może bowiem przemawiać za przywróceniem terminu. Należy bowiem wpierw zaakcentować, że trudna sytuacja majątkowa nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Brak środków finansowych nie usprawiedliwia opóźnienia w uiszczeniu należnej opłaty. Skoro ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to nie może podlegać wątpliwości, iż brak środków finansowych wskazany we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, będący przyczyną uchybienia terminu przewidzianego do wykonania obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, może stanowić podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 18 lipca 2011r, sygn. akt I SA/Gl 990/10 oraz NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 886/10). Taki wniosek został przez stronę w sprawie złożony, a Sąd w ostatecznym postanowieniu z 14 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 32/19 uznał, że skarżący nie znajduje się w sytuacji, która przemawiałaby za przyznaniem mu prawa pomocy. Trzeba również dostrzec, że skarżący od dnia 10 czerwca 2019 r. tj. od dnia doręczenia wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni, miał świadomość, że niewykonanie tego zobowiązania, będzie skutkowało odrzuceniem skargi, co nastąpiło 23 lipca 2019 r. Mimo to, z akt sprawy nie wynika, by skarżący podjął w tym okresie jakiekolwiek działania w celu wykonania wezwania do uiszczenia wpisu np. poprzez próbę pozyskania środków ze zewnątrz, jeżeli twierdzi, że stan finansów własnych nie pozwalał mu na zapłatę wpisu. Skarżący nie tylko pozostał bierny, nie uiszczając wpisu, ale w żaden sposób nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Natomiast to, że pozostaje z organami w sporach podatkowych – jak wskazał we wniosku o przywrócenie terminu - nie przemawia za brakiem winy w niedochowaniu terminu. Z kolei okoliczność zabezpieczenia środków na rachunku bankowym skarżącego nie oznacza, że skarżący został całkowicie pozbawiony możności rozporządzania zgromadzonymi na nich środkami. Braku winy nie uprawdopodabnia także powoływana przez skarżącego okoliczność złożenia w dniu w dniu 19 lipca 2019 r. skarg na czynności zabezpieczające Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Nie można nie zauważyć, że zarządzenia zabezpieczenia zostały wydane w grudnia 2018 r. Z kolei wezwanie do wykonanie prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia zostano doręczone pełnomocnikowi strony 10 czerwca 2019 r. Był to – zdaniem Sądu - wystarczający czas na to, by strona skarżąca, która zobowiązana jest do należytego dbania o swoje interesy, mogła zgromadzić środki na opłacenie wpisu z innych źródeł, na wypadek, gdyby jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został pozytywnie rozpatrzony przez Sąd. W konsekwencji, Sąd stwierdza, że niedochowanie przez stronę terminu w uiszczeniu wpisu sądowego nie jest następstwem okoliczności od niej niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy bowiem brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Z tego też względu, Sąd działając na postawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.