I SA/Go 218/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-10-29
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Damian Bronowicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działania polegające na sztucznym podziale potencjału gruntów rolnych i zwierząt hodowlanych pomiędzy powiązane rodzinnie i kapitałowo podmioty, w celu uzyskania wyższych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, stanowią podstawę do odmowy przyznania tych płatności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżąca wraz z powiązanymi podmiotami stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w wyższej wysokości niż przysługująca. Działania te, polegające na multiplikowaniu podmiotów ubiegających się o płatności, które faktycznie tworzyły jedno, centralnie zarządzane gospodarstwo rolne, były sprzeczne z celami wspólnej polityki rolnej i stanowiły obejście przepisów ograniczających wysokość wsparcia dla pojedynczego gospodarstwa.Stan faktyczny
Skarżąca O. M. wniosła skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022. Organy administracji uznały, że skarżąca, wraz z członkami rodziny i powiązanymi podmiotami, stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności, poprzez multiplikowanie podmiotów ubiegających się o dopłaty, które faktycznie stanowiły jedno, centralnie zarządzane gospodarstwo rolne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zaniechanie przeprowadzenia dowodów i dowolną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Damian Bronowicki Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję [...] w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 oddala skargę w całości.
O. M. (dalej: skarżąca, strona) wniosła skargę na decyzję II SA/Go 610/25 Odpowiedź na wezwanie[...] w [...] (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor) z [...] marca 2025 nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] w [...] (dalej: organ I instancji, Kierownik) z dnia [...] czerwca 2024 r. odmawiającej przyznania skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022.
W sprawie został przez organy ustalony następujący stan faktyczny.
W dniu [...] maja 2022 r. do organu I instancji złożony został, przez skarżącą, wniosek o przyznanie płatności na rok 2022 płatności rolno - środowiskowo - klimatyczne (zwanych dalej płatnościami RSK). Obszar do jakiego strona ubiega się
o płatności wyniósł łącznie 1 084,00 ha i został zlokalizowany na następujących działkach rolnych: - "A" - 5,06 ha - trwały użytek zielony (dalej: TUZ), "B" - 3,45 ha
- TUZ, "C" - 137,90 ha - TUZ, "D" - 0,34 ha - TUZ, "E" - 24,00 ha - TUZ, "F" - 0,16 ha
- TUZ, "G" - 235,21 ha - TUZ, - "H" - 275,59 ha - TUZ, - "I" - 8,69 ha - TUZ, - "J" - 147,06 ha - TUZ, - "K" - 80,32 ha - kukurydza, - "L" - 4,42 ha - groch, - "M" - 32,88 ha
- kukurydza, - "N" - 16,07 ha - kukurydza, - "O" - 31,36 ha - TUZ, - "P" -1,42 ha - TUZ,
- "Q" - 33,74 ha - kukurydza (6,51 ha), żyto (27,23 ha), - "R" - 0,90 ha - TUZ, - "S" - 0,16 ha - TUZ, - "T" - 11,39 ha - TUZ, - "V" - 32,80 ha - TUZ.
Organ I instancji pismem z [...] kwietnia 2024 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących prowadzenia działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, a w szczególności do przedłożenia:-/ dokumentów potwierdzających prawo do posiadania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa, -/ dokumentów potwierdzających posiadane zaplecze techniczne w tym maszyn i urządzeń rolniczych, -/ dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów umów dzierżawy i/lub zapłaty podatku rolnego za rok 2022 do gruntów deklarowanych do płatności, -/ faktur i potwierdzeń zapłaty za materiał siewny, nawozy, paliwo itp.,-/ faktur, umów, rachunków dotyczących sprzedaży płodów rolnych, -/ innych dokumentów potwierdzających niezależność i samodzielność funkcjonowania.
W odpowiedzi strona w piśmie z [...] lipca 2023 r. wyjaśniła, że kukurydza i groch są przeznaczone na paszę dla bydła, a do siewu wykorzystuje materiał siewny z lat poprzednich. Dodała, że prace w gospodarstwie wykonywane są w zakresie własnym w związku z faktem, że zatrudnia pracowników oraz posiada sprzęt. Dodała, że część działek użytkuje na podstawie umowy ustnej z osobami prywatnymi. Do pisma dołączyła: umowy (2 szt.) na wykonywanie zadań ochronnych w [...], ewidencję środków trwałych, akt notarialny rep. [...] (zakup działki nr [...]), deklarację ZUS potwierdzające zatrudnianie pracowników, decyzje o podatku rolnym, przykładowe faktury potwierdzającej sprzedaż wyprodukowanych dóbr, przykładowe faktury związane z ponoszeniem kosztów w zakresie produkcji.
Następnie wezwaniem z [...] lipca 2023 r. Kierownik zobowiązał skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających zgodę współposiadaczy działek na ubieganie się o przyznanie płatności przez stronę.
Odpowiadając na ww. wezwanie [...] lipca 2023 r. strona przekazała oświadczenia (datowane na [...] lipca 2023 r.) współposiadaczy (17 szt.) stanowiące wyrażenie zgody na ubieganie się o płatności przez skarżącą. Ponadto dołączyła: akt notarialny rep. [...] (pełnomocnictwo udzielone przez P. M. na rzecz B. M. do reprezentowania mocodawcy) oraz akt notarialny rep. [...] (pełnomocnictwo udzielone przez P. M. na rzecz B. M. do reprezentowania mocodawcy).
Kolejnym wezwaniem z [...] marca 2024 r. Kierownik zobowiązał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących prowadzenia działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022.
W odpowiedzi [...] kwietnia 2024 r. skarżąca przekazała ewidencję środków trwałych, faktury za zakup zwierząt gospodarskich, faktury za unieszkodliwienie bydła, faktury za ocenę wartości użytkowej krów mięsnych, fakturę za zakup nasion żyta i kukurydzy, faktury za zakup paliwa, faktury za zakup środków ochrony roślin i nawozów, faktury za: zakup paszy, taśmy ogrodzeniowej, grodzenie łąk, zakup złomy, usługi weterynaryjne, wycinkę drzew, części i materiały eksploatacyjne.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r. organ I instancji włączył dowód do sprawy, tj.: kopie wniosków o przyznanie płatności obszarowych na rok 2022 wraz ze zgromadzonym w trakcie postępowania administracyjnego materiałem dowodowym złożonych przez Be. M., D. M., P. M., D. sp. z o. o. oraz M. M., K. M.
W piśmie z [...] kwietnia 2024 r. skarżąca oświadczyła, że działkę nr [...] użytkuje na podstawie ustnej umowy zawartej z A. I., materiał siewny (żyto) posiadała od ojca tj. D. M., a groch z plonów własnych. Wskazała, że siew oraz zbiór prowadzony był własnym sprzętem rolniczym, który posiada po dziadkach. Do przygotowania kiszonki używa sieczkami użyczonej od ojca (w załączeniu umowa z [...] lutego 2020 r.). Dodała, że nasiona zbóż przechowuje w części magazynowej obory, paliwo przechowywane jest w dwupłaszczowym zbiorniku, który znajduje się na działce nr [...] (obręb [...]). Siano przechowywane jest w stogach na terenie gospodarstwa, a zwierzęta przetrzymywane są na pastwiskach w okresie ich wypasu, a poza nim na części działki nr [...] ([...]) zgodnie z danymi wynikającymi z bazy identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Organ I instancji poddał wniosek skarżącej o przyznanie płatności RSK na rok 2022 kontroli administracyjnej. W wyniku przedmiotowej kontroli administracyjnej Kierownik uznał, że zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji w działaniach pomiędzy stroną niniejszego postępowania, B. M., D.M., P. M., K. M., M. M. oraz "D." sp. z o.o. Analiza przeprowadzona przez organ I instancji doprowadziła do konkluzji, że wymienione osoby - w aspekcie prowadzenia działalności rolniczej - cechuje wzajemna zależność funkcjonalna od infrastruktury będącej formalnie w posiadaniu każdej z ww. osób. Aspekty te przekładają się na uznanie, że każda z ww. osób, w kontekście całości deklaracji, nie jest w stanie funkcjonować jako samodzielny producent rolny. Kwestia ta stanowi przesłankę uznania, że stworzono sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy wspólnotowych i krajowych. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił istnienie ścisłych powiązań (m.in. rodzinnych) pomiędzy ww. osobami fizycznymi. Jednocześnie ustalił ścisłe powiązania występujące na kanwie właścicielskiej pomiędzy ww. osobami fizycznymi (rodzina M.), a ww. osobą prawną, jak również innymi spółkami kapitałowymi gdzie funkcje właścicielskie pełnią członkowie rodziny M.. Bazując na tychże powiązaniach osobowych oraz potencjale gruntów rolnych stanowiących de facto jedno gospodarstwo rolne, skarżąca - wraz rodziną - dokonała multiplikacji podmiotów, które następnie z osobna ubiegają się o przyznanie płatności obszarowych, z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługującego jednemu gospodarstwu rolnemu.
Organ I instancji ustalił, że w okresie od 2004 do 2022 r. doszło do licznych przekazań działek i ich podziału pomiędzy ww. osobami oraz podmiotami zewnętrznymi, co dodatkowo potwierdza porozumienie stron w celu osiągnięcia maksymalnych korzyści w zakresie pozyskiwania płatności dystrybuowanych przez ARiMR. Jednocześnie ustalił, że ww. osoby wspólnie (jako jeden podmiot) dzierżawiły grunty będące własnością Skarbu Państwa (państwowa osoba prawna, tj. [...] - zwany dalej Parkiem), a wnioski o przyznanie płatności składane były w sposób dowolny pod względem powierzchniowym i doboru konkretnego beneficjenta. Z treści umów zawieranych z Parkiem wynika w ocenie organu I instancji, że wszystkie ze stron wskazują na spełnianie wymogów ich realizacji w sposób wspólny (dzierżawcy ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie obowiązków). Jednakże deklaracje do płatności w każdym z przypadków obejmują osoby wyodrębnione z jego grona, co w ocenie organu I instancji wymagało zawarcia nieformalnego porozumienia między współdzierżawcami. Ustalono ponadto, że osoby będące stronami zawieranych z Parkiem umów porozumiewały się w zakresie ponoszenia kosztów dzierżawy.
Dodatkowo organ I instancji ustalił, że wnioskowanie przez skarżącą (podobnie jak B. M. oraz P. M.) o przyznanie płatności zwierzęcych (do krów i do bydła) stanowi konsekwencję pozornego wyodrębnienia zwierząt gospodarskich posiadanych przez D.M. na rzecz innych podmiotów wnioskujących. Jednocześnie zwierzęta przemieszczane formalnie do ww. osób fizycznych i prawnych cały czas przebywają na działce, której właścicielem jest D.M. Kontrola przeprowadzona przez upoważnionych inspektorów potwierdziła przebywanie zwierząt na działce D.M. Brak jest na niej jakichkolwiek elementów ogrodzeń świadczących o tym, że poszczególne zwierzęta - należące formalnie do poszczególnych producentów rolnych - posiadają do dyspozycji własne powierzchnie bytowe. Na wspomnianej działce w dniach kontroli [...].03.2024 r., oprócz zwierząt skarżącej przebywały zwierzęta B. M., P. M. oraz D. sp. z o. o. Ponadto Kierownik ustalił, że zdecydowana większość dokumentów potwierdzających sprzedaż bydła zawierana jest pomiędzy ww. osobami fizycznymi a M. sp. z o. o., w której prezesem zarządu jest B. M., a członkiem zarządu D.M.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził, że multiplikując wnioski o płatności bezpośrednie skarżąca pozbawiona przymiotu samodzielnej funkcjonalności w prowadzeniu działalności, przy czynnym udziale i świadomości innych ww. osób fizycznych, dążyła do uzyskania wyższych płatności niż wynikające z przepisów prawa.
Wyjaśniając powyższe organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 14 ust. 2 Ustawy płatność RDST przysługuje maksymalnie do 27 ha (art. 14 ust. 2 Ustawy). Jednocześnie art. 16 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 i ust. 4 Ustawy ograniczają możliwość przyznania pomocy finansowej na podmiot do 20 szt. rodzajów zwierząt (krowy i bydło). Tymczasem jak wynika z zamieszczonych w skarżonej decyzji tabelarycznych zestawień poprzez ubieganie się o przedmiotową płatność w ramach kilku zmultiplikowanych podmiotów, skarżąca oraz jej rodzina uzyskali zwielokrotnienie tych limitów, czyli możliwość uzyskania zwielokrotnionej płatności każdego z w/w jej rodzajów.
Ponadto organ I instancji stwierdził, że prowadząc działalność w powyżej opisany sposób skarżąca - wraz z w/w osobami - mieli na celu również obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego producenta nie tylko w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ale również w ramach płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej jako płatność ONW. Oceniając całokształt zgromadzonego materiału organ I instancji stwierdził, iż w przypadku niniejszej sprawy, że skarżąca nie udowodniła odrębności w funkcjonowaniu jako indywidulany rolnik.
Mając na uwadze strukturę osobową ww. grupy osób fizycznych, powiązania organizacyjne oraz rodzinne, jak również tożsamy sposób funkcjonowania na kanwie prowadzenia działalności rolniczej, w ocenie Kierownika działalność strony nie stanowi odrębnej działalności prowadzonej na własny rachunek i ryzyko. Powyższe działania wyczerpały przesłanki obiektywne i subiektywne obligujące organ I instancji do zastosowania art. 60 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.; dalej rozporządzeniem nr 1306/2013), zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Tym samym w ocenie Kierownika brak możliwości samodzielnego funkcjonowania pozornie odrębnych i niezależnych podmiotów wraz ze wzajemną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo i osobowo z D. M. stanowi przesłankę do uznania, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy krajowych oraz wspólnotowych.
W związku z powyższym, decyzją z [...] czerwca 2024 r. Kierownik odmówił stronie przyznania płatności na rok 2022. W uzasadnieniu wskazał, że w świetle okoliczności sprawy działki zgłoszone do płatności tworzą fikcyjne gospodarstwo, które zostało wykreowane w celu obejścia przepisów ustanawiających limity płatności dla pojedynczego producenta rolnego. Tym samym, przyznanie wnioskowanych płatności byłoby sprzeczne z przepisami art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM)
nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
(Dz. U. UE. L 1995,312.1; dalej: rozporządzenie nr 2988/95). Zastosował więc konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013.
W postępowaniu odwoławczym, organ w pierwszej kolejności zobowiązał stronę do uzupełnienia materiału dowodowego. W tym celu [...] września 2024 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień poprzez przedłożenie dokumentów finansowych potwierdzających dokonanie opłat dzierżawnych za użytkowanie gruntów stanowiących własność [...]". W odpowiedzi na wezwanie, pismem z [...] października 2024 r. strona - reprezentowana przez pełnomocnika – przedłożyła potwierdzenia zapłaty czynszu dzierżawnego za rok 2022 z tytułu umowy nr [...]. Pełnomocnik dołączył również potwierdzenie opłaty czynszu dzierżawnego na kwotę 120 093 zł oraz dodał, że praktyką [...] jest wystawianie faktury na jednego z dzierżawców. Jest to niezależne od wewnętrznych ustaleń rozliczeniowych.
W związku z faktem przedłożeniem potwierdzeń dokonania (w dniu [...] maja 2022 r.) transakcji z rachunku należącego do D.M., [...] grudnia 2024 r. Dyrektor wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie przedłożenia dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie rozliczenia (dokonanych płatności) dokonanego pomiędzy Gospodarstwem O. M., a płatnikiem ww. faktur, tj. D.M..
W piśmie z [...] grudnia 2024 r. pełnomocnik strony wskazał, że rozliczenie płatności dokonane zostało w formie gotówkowej. Do wskazywanego pisma pełnomocnik dołączył oświadczenie z [...] grudnia 2024 r. D.M., który potwierdził, że otrzymał od skarżącej środki pieniężne w formie gotówki za rozliczenia wynikające z faktur nr [...].
Dyrektor utrzymał w mocy orzeczenia organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że skarżąca nie jest samodzielnym producentem rolnym lecz funkcjonuje jako zasadnicza część szerszej struktury, powiązanej personalnie i kapitałowo. Ponadto działki zgłoszone przez nią do płatności na rok 2022 nie stanowią pojedynczego gospodarstwa rolnego, ale część większej całości nastawionej na pozyskanie płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące. Sednem tego mechanizmu jest multiplikowanie podmiotów (osób fizycznych i prawnych) mogących formalnie ubiegać się o płatności, a pozbawionych przymiotu samodzielności w funkcjonowaniu. Organ- na potwierdzenie tezy dotyczącej faktu sztucznego podziału potencjału gruntów rolnych oraz zwierząt hodowlanych znajdujących się de facto pod kontrolą nie strony,a jej ojca, tj. D.M., jak również faktu, że skarżąca (oraz inne podmioty pozostające de facto pod kontrolą ww.) nie jest wyodrębnionym, samodzielnym producentem rolnym - przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskania płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia limitów powierzchniowych i kwotowych obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.
Organ w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie dokonał oceny całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skarżącej o przyznanie płatności na rok 2022. W wyniku tej oceny uznał, że strona, przy asyście bardzo zawężonej grupy osób (przede wszystkim powiązanych rodzinnie), dokonała rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz powiązanych osób fizycznych oraz kapitałowo osoby prawnej, w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż możliwe do uzyskania w przypadku wnioskowania o dopłaty w ramach jednego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Dyrektor podkreślił, że punktem wyjścia do rozważań stojących u podstaw odmówienia stronie przyznania płatności na rok 2022 jest okoliczność związana z będącym pod kontrolą D.M. i jego najbliższej rodziny potencjałem gruntów rolnych. Potencjał ten na przestrzeni lat był konsekwentnie rozdrabniany i przekazywany celem ubiegania się o płatności do gruntów rolnych przez powiązane rodzinnie osoby fizyczne (P. M., O. M., B. M.), powiązane kapitałowo osoby prawne (D. sp. z o. o. oraz inne spółki) oraz osoby trzecie (K. M. oraz M. M.).
Organ na stronie 17 w formie tabelarycznej przedstawił dane - w zakresie deklaracji złożonych przez ww. osoby - zawarte w systemie, o którym mowa w art. 2 Ustawy EP (w tym m.in. ewidencji wniosków o przyznanie płatności).
Analizując dane zawarte w niniejszej tabeli Dyrektor wywiódł, że potencjał obszarowy gruntów deklarowanych rokrocznie i sukcesywnie do płatności przez D.M. oraz jego małżonkę B. M. ulega zmniejszeniu. Jednocześnie w kolejnych latach o płatności zaczęli występować kolejni powiązani rodzinnie beneficjenci: O. M. oraz P. M., jak również inne niepowiązane rodzinne osoby (Państwo M.), które w omawianym zakresie korzystają z gruntów należących formalnie do rodziny M.. Za rozdrobnieniem potencjału obszarowego nie poszły inne działania, które mogłyby uwiarygodnić, że osoby, którym przekazano grunty (m.in. skarżąca) stały się indywidualnymi, niezależnymi rolnikami, działającymi na własną rzecz, ryzyko i rachunek.
Dyrektor podkreślił, że zdecydowana większość działek zadeklarowana do płatności na rok 2022 przez stronę była na przestrzeni lat przedmiotem użytkowania i deklaracji przez rodzinę M. albo też osoby prawne (spółki kapitałowe), których udziałowcami są osoby fizyczne stanowiące rodzinę M..
Organ dalej wskazał, że przedmiotem deklaracji ze strony skarżącej we wniosku
o przyznanie płatności na rok 2022 jest 19 działek ewidencyjnych. Analizując akta sprawy organ na podstawie danych zawartych w systemie, o którym mowa w art. 2 Ustawy EP ustalił, że o płatności do zasadniczej części działek, które są przedmiotem deklaracji ze strony skarżącej w roku 2022, wcześniej występowały podmioty ściśle powiązane z rodziną M.. I tak: -/ działki w obrębie [...] (nr [...]) w roku 2004 deklarowane była przez D.M., w latach 2005-2014 deklarowane były przez B. M., a od 2015 r. O. M., -/ działki w obrębie [...] (nr [...]) w latach 2006-2014 deklarowane były przez B. M., a od 2015 r. O. M., -/ działka nr [...] w latach 2005-2017 deklarowana była przez D.M., a w latach 2005-2021 część deklarowana była przez D.M., a część przez O. M..
Dyrektor podkreślił, że charakter opisanych wyżej przeniesień posiadania gruntów (będący zasadniczą częścią całego spektrum działań rodziny M.) – o ile jest dozwolony w sensie uwarunkowań gospodarczych czy przekazywaniu posiadanej własności - to jednak utwierdził organ w przekonaniu o pozorności działań wymienionych wyżej osób kreujących się na odrębnych producentów rolnych. W ocenie organu zasadniczym celem przyświecającym tego typu działaniom jest uzyskanie dopłat dystrybuowanych przez ARiMR przez podmioty, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby fizyczne i prawne powiązane w różnym zakresie z D.M. oraz B. M.. Organ stanął na stanowisku, że przeniesienia posiadania ww. działek, mimo że w pełni uprawnione z prawnego punktu widzenia, mają charakter sztuczny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez osoby fizyczne stanowiące rodzinę M. (bądź z nimi powiązane), ewentualnie bądź spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby. Zaznaczył, że nie kwestionuje prawa obywatela do decydowania o swojej własności np. jak to ma miejsce w przypadku gruntów rolnych, prawa do ich przekazywania na linii rodzice-dziecko (organ akceptuje w tej materii przedstawione w toku postępowania tytuły prawne i nie kwestionuje własności deklarowanych działek z formalnego punktu widzenia). Jednak w ocenie Dyrektora w odniesieniu do tytułowania się mianem indywidualnego rolnika, za formalnym wejściem w posiadanie gruntów winny iść również inne działania, które staną u podstaw możliwości uznania danego wnioskodawcy za posiadacza gospodarstwa rolnego prowadzonego na rachunek własny. W przypadku skarżącej w tej materii istnieje natomiast szereg wątpliwości, których suma nie pozwala uznać jej za indywidualnego rolnika, prowadzącego gospodarstwo rolne wyłącznie na własny rachunek.
Organ zaakcentował, że aspekt wydzielania działek z potencjału należącego do rodziny M. i przekazywania ich celem wnioskowania w ARiMR jest dużo szerszy oraz powiązany nawet z osobami trzecimi pozbawionymi jakichkolwiek argumentów technicznych umożliwiających prowadzenie indywidualnej działalności rolniczej.
Organ dla poparcia swoich twierdzeń dla przykładu wskazał, że:
1. Działka nr [...] (obręb ewidencyjny [...]) należąca formalnie do B. M. była - do momentu jej geodezyjnego podziału i wyodrębnienia z działki nr [...] dwóch działek, tj. nr [...] - na przestrzeni lat była przedmiotem deklarowania przez rodzinę M., tj.: -/ w 2005 r. działka nr [...] deklarowana (90,26 ha) była przez D.M., -/ w latach 2006-2014 działka nr [...] deklarowana (od 95 ha do 112 ha) przez B. M., -/ w latach 2015-2017 działka nr [...] deklarowana (112 ha) była przez skarżącą, -/ od 2018 r. - po podziale geodezyjnym - obszar 64,62 ha (działka nr [...]) zgłasza m.in. M. M. (pozostały obszar 50,26 ha - po podziale działka nr [...] - zgłasza A. J.). 2. Działka nr [...] (obręb ewidencyjny [...]) należąca formalnie do D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D.M.), do momentu jej geodezyjnego podziału i wyodrębnienia z działki nr [...] trzech działek, tj. nr [...] na przestrzeni lat była przedmiotem deklaracji przez rodzinę M. i podmioty prawa handlowego należące do D.M., tj.: -/ w latach 2005-2007 przez D.M., -/ w 2008 r. przez A. M., -/ w 2009 r. przez D.M., -/ w latach 2010-2011 przez D.M. oraz L. sp. z o. o. (ówczesny wspólnik D. M.), -/ w latach 2013-2016 przez M. sp. z o. o. (wspólnicy oraz członkowie zarządu: D.M. oraz B. M.), -/ w 2017 r. - obszar 50 ha K. M., obszar 36 ha P. M. oraz obszar 50 ha P. G., po czym następuje formalny podział działki, -/ w latach 2018-2020 P. G., P. M. oraz K. M. zgłaszają na już odrębnych działkach geodezyjnych ([...]) obszary odpowiadające deklaracji z roku 2017, -/ w 2021 r. część działki nr [...] (34,91 ha) zgłasza B. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D.M.), a część (50 ha) zgłasza K. M., część działki nr [...] (50 ha) zgłasza K. M., a część (1,11 ha) P. M., działkę nr [...] (50 ha) zgłasza P. G., -/ w 2022 r. część działki nr [...] (35,02 ha) zgłasza B. M., a część (50 ha) zgłasza K. M., część działki nr [...] (50 ha) zgłasza K. M., a część (1,11 ha) P. M., działkę nr [...] (50,43 ha) zgłasza P. G..
W kontekście powyższego Dyrektor wskazał, że - jak ustalono w odrębnie prowadzonych postępowaniach – M. M. oraz K. M. w latach 2017 i 2018 uzyskali w ARiMR nr producenta, by móc wnioskować o płatności, a następnie podpisali z B. M. oraz D. sp. z o. o. tożsame umowy dzierżawy gruntów rolnych deklarowanych wcześniej przez rodzinę M.. Potem udostępnili formalnie dzierżawione działki dla wypasu zwierzętom należącym do rodziny M. (w celu spełnienia odpowiednich warunków prawnych w zakresie wnioskowania o płatności RSK), na każdej z działek zabiegi agrotechniczne realizowane były wyłącznie przez pracowników zatrudnionych przez D.M., a zebrane plony zbyte zostały w tym samym czasie do jednego miejsca (formalnie bezumownie, więc nie wiadomo na jakich zasadach). W ocenie organu jest skrajnie nierealne, by dwoje indywidualnych producentów rolnych, działających stricte na rachunek własny, prowadziło działalność, jak przez "kalkę", w tożsamy sposób (pełen podobnych wątpliwości), w oparciu o identyczne dokumenty. Taka sytuacja wynika wyłącznie z kreowania rzeczywistości mającej uprawdopodobnić fakt prowadzenia działalności rolniczej przez osoby upozorowane na indywidualnych rolników (M. M. oraz K. M.). W proceder ten w pełni zaangażowana jest cała rodzina M. dysponująca niezbędną infrastrukturą techniczną oraz potencjałem gruntów rolnych (własnych i dzierżawionych). Celem takich działań (kreowanie osób trzecich na rolników) jest wyłącznie uzyskanie korzyści w postaci, zwiększonych płatności do gruntów rolnych, których D.M. oraz jego najbliższa rodzina nie mogliby otrzymać ze względu na występujące w przypisach prawa ograniczenia powierzchniowe.
Opisane wyżej aspekty związane z dowolnością w przekazywaniu gruntów
do deklaracji w poszczególnych latach przez rodzinę M. oraz powiązane
z nimi osoby prawne i fizyczne stanowią de facto punkt wyjścia do dalszych rozważań
w zakresie tego, że D.M. wraz z grupą powiązanych rodzinnie i kapitałowo osób fizycznych i prawnych (w tym skarżącą) stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania płatności. Organ zauważył, że ww. podmioty (osoby fizyczne i prawne) pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej oraz ekonomicznej, a zarządzane (w przypadku osób prawnych) są przez tę samą grupę osób fizycznych. W ocenie organu D.M., przy udziale najbliższej rodziny, w sposób sztuczny dokonał multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
Dyrektor wskazał, że część działek deklarowanych do płatności na rok 2022 przez osoby ściśle powiązane z D.M. (w tym skarżącą) stanowi własność państwowej osoby prawnej, tj. Parku. By otrzymać płatność do tego typu gruntów niezbędnym jest posiadanie tytułu prawnego do deklarowanej działki, a związane jest to z obowiązującą regulacją prawną, tj. art. 20 ust. 4 Ustawy PROW. Przepis ten stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny. W związku z tym w tabeli na stronach 22-24 zaskarżonej decyzji wyodrębniono umowy (włączone do akt sprawy), których stroną jest zarówno skarżąca, jak też inne osoby fizyczne, w tym osoby bezpośrednio ze skarżącą powiązane.
Dalej organ zwrócił uwagę, że analizując zawartość każdej z ww. umów, jako dzierżawca w zdecydowanej większości z nich występuje D.M.. Charakterystyczne jest jednak to, że nie występuje indywidualnie jako strona umowy, lecz czyni to z innymi osobami fizycznymi. Co więcej, część ww. umów obejmuje wyłącznie rodzinę M. (D., B., P., O.) określając grupę osób zawierających umowę z Parkiem każdorazowo dzierżawcą, który jest zobowiązany m.in. do wykonywania zabiegów ochronnych na gruntach objętych umową, utrzymywać na swój koszt drogi dojazdowe, czy też konserwować urządzenia melioracyjne. Dyrektor podkreślił, że nie istnieje korelacja pomiędzy stronami umów zawieranych z Parkiem, a osobami wnioskującymi później o przyznanie płatności do dzierżawionych gruntów. Innymi słowy, dana osoba zawiera umowę dzierżawy (w tym skarżąca), zobowiązuje się do wykonywania na deklarowanej działce zadań ochronnych, ale określone działki do płatności zgłasza jedynie część z dzierżawców. Innymi słowy część ze stron poszczególnych umów nie realizuje swoich obowiązków z tychże umów wynikających.
Dla przykładu organ wskazał, że na podstawie umowy nr [...] dzierżawcami działek: nr [...] o powierzchni łącznej 661,60 ha są: B. M., P. M. oraz skarżąca, jak również czternaście innych osób fizycznych. Jednocześnie zauważył, że skarżąca- mimo, że jest formalnym dzierżawcą - nie zgłosiła do płatności na rok 2022 gruntów położonych na ww. działkach ewidencyjnych. Uczynił to (z rodziny) jedynie P. M..
Z kolei na mocy umowy nr [...] działki nr: [...] (ponad 259 ha), część [...] (277 ha), część [...] (17,18 ha) oraz [...] (ponad 147 ha) zostały wydzierżawione grupie piętnastu osób fizycznych, w tym: B. M., jej małżonkowi oraz dzieciom. Jednocześnie ani B. M. ani też jej mąż D.M., będąc jedną ze stron umowy nr [...], nie zgłosili do płatności na rok 2022 gruntów w tej umowie określonych. Nie zrobiły tego również inne wymienione w umowie osoby poza: skarżącą (łącznie 692,13 ha) oraz P. M. (13,89 ha).
W świetle opisanych wyżej okoliczności organ wskazał, że w identyczny sposób rodzina M. postąpiła w przypadku umów: -/ nr [...] (strony umowy: D., P., O. oraz B. M. – wnioskodawca P. M.), nr [...] oraz nr [...] (strony umowy m.in. P., O. oraz B. M., jak również szereg innych osób – wnioskodawca B. M. oraz inne osoby trzecie); -/ nr [...] oraz nr [...] (strony umowy: P. M. oraz B. M., wnioskodawca – P. M.).
W organu tego typu wykreowanie konkretnych osób jako użytkowników opisywanych gruntów oraz beneficjentów zgłaszających je do płatności wymaga koordynacji i działania w daleko idącym w porozumieniu. Ma to bowiem zasadniczy związek z koniecznością uniknięcia zdublowanego deklarowania w ARiMR określonych w w/w umowach działek. Jedną ze stron tego typu nieformalnych ustaleń - w świetle zapisów wskazujących strony umów - musiała być skarżąca. Nie sposób jednak ustalić wg jakiego klucza, na jakich zasadach, w związku z jakimi okolicznościami D.M. oraz pozostali wymienieniu na ww. umowach decydowali, że to akurat P. M., B. M. oraz skarżąca zostali wnioskującymi o płatności w ARiMR do ww. działek w roku 2022. Jednocześnie w kontekście opisanych okoliczności zasadną jest teza, że D.M. (występujący jako strona w większości ww. umów, ale nie jako użytkownik działek) wraz z innymi osobami, w tym swoją najbliższą rodziną, w sposób dowolny, po wypracowaniu porozumienia, przekazywał do użytkowania grunty objęte mocą ww. umów na rzecz swoich dzieci czy małżonki.
Dyrektor nadmienił, że na mocy umów zawieranych z Parkiem na wykonywanie zadań ochronnych każdy z dzierżawców - w tym skarżąca - zobowiązany był uiścić kwotę czynszu dzierżawnego. W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, skarżąca (w odpowiedzi na wezwanie z [...] września 2024 r.) przedłożyła: -/ fakturę VAT nr [...] r. wystawioną na rzecz Gospodarstwa D. M. tytułem płatności w wysokości łącznej 120 093 zł za dzierżawę wynikającą z umowy [...] (21 200 zł); -/ - potwierdzenie zapłaty faktury VAT nr [...] zrealizowane z konta należącego do Gospodarstwa D. M. w kwocie 120 093 zł.
Nadto w toku postępowania strona przedłożyła potwierdzenie transakcji przeprowadzonej [...] lutego 2022 r. na kwotę 200 000 zł tytułem częściowego czynszu dzierżawnego za rok 2022 (dot. umowy nr [...]).
W piśmie przewodnim z [...] października 2024 r. (w aktach sprawy) pełnomocnik strony wyjaśnił, że cyt. "praktyką parku jest wystawianie faktury na jednego z podmiotów wskazanych w umowie dzierżawy. Jest to niezależne od wewnętrznych ustaleń rozliczeniowych".
Analiza wskazywanej wyżej dokumentacji - w odniesieniu do treści umów zawartych z Parkiem m.in. przez skarżącą, jak również inne osoby - nakazuje zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] z Parkiem, gdzie kwota do uiszczenia wynikająca z umowy wyniosła 457 000 zł, co w odniesieniu do łącznej powierzchni dzierżawionych łąk (631,99 ha) wynikających z przedmiotowej umowy daje koszt dzierżawy około 723,11 zł/ha. W toku prowadzonego postępowania strona przedłożyła dokumentację potwierdzającą ponoszenie kosztów opłat (uregulowane z własnego konta) dzierżawnych za rok 2022 (transakcja przeprowadzona [...] lutego 2022 r. tytułem częściowego czynszu dzierżawnego za rok 2022, dot. umowy nr [...]). Wynika z niej, że strona zapłaciła - w ramach umowy [...] - kwotę 200 000 zł, co daje średnio 316 zł/ha. Jest to zatem kwota znacznie niższa niż średni koszt dzierżawy 1 ha łąk w ramach danej umowy. Dyrektor zauważył również, że B. M. udokumentowała dokonanie [...] lipca 2022 r. płatności z własnego konta za użytkowanie 57,08 ha gruntów stanowiących formalną własność Parku wynikających z umowy nr [...]. Łączna kwota do uiszczenia na rzecz Parku wynikająca z ww. umowy wyniosła 349 200 zł, co w odniesieniu do łącznej powierzchni dzierżawionych łąk (243,65 ha) wynikających z umowy daje koszt dzierżawy około 1433 zł/ha. Tymczasem kwota płatności dokonanej przez B. M. wyniosła 124 414,00 zł, co daje koszt dzierżawy w odniesieniu do użytkowanej powierzchni (57,08 ha) około 2180 zł/ha. Organ ocenił, że jest to kwota znacznie przewyższająca średnią cenę dzierżawy 1 ha w ramach przedmiotowej umowy z Parkiem. Z kolei P. M. udokumentował dokonanie [...] lipca 2022 r. płatności za użytkowanie: 19,02 ha gruntów wynikających z umowy nr [...] oraz 7,14 ha gruntów wynikających z umowy nr [...]. Kwota dokonanej płatności winna wynieść (zgodnie z wystawioną fakturą) 35 480 zł, a przelew który dokonany został z konta P. M. wyniósł 32 064 zł. Nie wiadomo zatem kto, na jakiej podstawie i z jakiego tytułu dokonał płatności reszty należnej kwoty, tj. 3416 zł. Organ zauważył przy tym, że kwota dokonanej płatności (32 064 zł) wskazuje, że koszt dzierżawy w odniesieniu do powierzchni użytkowanej w ramach poszczególnych umów (19,02 ha w ramach umowy [...] oraz 7,14 ha w ramach umowy [...]) wynosi odpowiednio: 1114 zł/ha oraz 2000 zł/ha.
Organ w zgromadzonym materiale dowodowym nie znalazł jakiegokolwiek uzasadnienia dla tak rażącej dysproporcji w ponoszeniu kosztów dzierżawy gruntów należących formalnie do Parku. W świetle powyższego podkreślił, że - przy uwzględnieniu ekonomicznej strony działania producentów rolnych - żaden funkcjonujący niezależnie rolnik nie pozwoliłby sobie na tak daleko idącą obojętność w ponoszeniu kosztów za każdy hektar w porównaniu do innych rolników. Zależność taka nie dotyczy jednak rodziny M., albowiem w ocenie organu nie mamy tu do czynienia z odrębnymi i niezależnymi gospodarstwami, a z jednym organizmem gospodarczym, w którym ponoszenie kosztów dzierżawy nie ma większego znaczenia. Personą zarządzającą jest de facto D.M. (praktycznie w każdym przypadku formalny dzierżawca gruntów należących do Parku, ale nigdy ich użytkownik), a potencjale korzyści (większe niż faktycznie należne dopłaty realizowane przez ARiMR) z tak opisanej formy podziału jednego gospodarstwa stanowią wartość dodaną dla jednego, spójnego gospodarstwa będącego pod kontrolą D.M.
Dyrektor wskazał, że w aktach sprawy, jak również aktach spraw podmiotów powiązanych, brak jest jakichkolwiek wskazań wyjaśniających fakt regulowania płatności czynszu dzierżawnego (nie korelujących zresztą z cenami rynkowymi) akurat przez D.M. Aspekt ten ukazuje natomiast w ocenie organu skrajnie silną pozycję D.M. jako osoby stojącej u podstaw wykreowania szeregu gospodarstw rolnych działających w sposób pozorny. Co istotne, sam D.M. nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu wpłaty, który potwierdzałby, że realizował określony w umowach z Parkiem (których jest stroną) obowiązek w zakresie uiszczenia czynszu dzierżawnego. Z jednej strony jest to zrozumiałe skoro zdecydował (nie wiadomo w jakim trybie), by być formalnym współdzierżawcą, ale nie użytkownikiem gruntów dzierżawionych od Parku na mocy zawieranych umów. Z drugiej natomiast strony regulowanie czynszu dzierżawnego za inne osoby ukazuje jedynie bardzo wysokie miejsce jakie D.M. zajmował w hierarchii osób decyzyjnych w zakresie swobodnego rozdysponowywania gruntów. Sednem takiej postawy jest w ocenie organu zwielokrotnienie możliwych do uzyskania płatności w ARiMR.
Dalej organ wskazał, że pismem z [...] grudnia 2024 r. zobowiązał skarżącą
do przedstawienia dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie rozliczenia kwoty 120 093 zł za dzierżawę wynikającą z umowy nr [...] (faktura VAT z [...]). W odpowiedzi pełnomocnik strony [...] grudnia 2024 r. przekazał pismo (datowane na [...] grudnia 2024 r.), do którego dołączył oświadczenie z [...] grudnia 2024 r. D.M., z treści którego wynika, że wskazana wyżej transakcja została rozliczona poprzez przekazanie środków pieniężnych w formie gotówki. Jednakże Dyrektor uznał takie wyjaśnienie za niewiarygodne, bowiem jak zauważył, D.M. od [...] lipca 2003 r. jest czynnym podatnikiem podatku VAT (zob. dokument potwierdzający ten fakt - w aktach sprawy). Zatem w przypadku wystawienia na niego przez Park ww. faktury VAT i użytkowania gruntów stanowiących przedmiot dzierżawy przez skarżącą, obowiązkiem D.M. było wystawienie refaktury na rzecz skarżącej (również czynny podatnik VAT od [...] kwietnia 2016 r.). Organ w tym miejscu wyjaśnił, że umowy dzierżawy na gruncie podatku VAT stanowią formę odpłatnego świadczenia usług, a zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r., poz. 361), fakturę wystawia podatnik, który dokonał sprzedaży na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem. Innymi słowy fakturę ma obowiązek wystawić każdy przedsiębiorca, który dokonuje sprzedaży na rzecz innego podmiotu posiadającego status podatnika. Tymczasem w sprawie Park wystawił ww. fakturę VAT na rzecz Gospodarstwa D.M., ale ten nie refakturował kosztów dalej, a w ocenie organu powinien to zrobić. Jest to tym bardziej uzasadnione, gdyż użytkownikami gruntów objętych umową nr [...], nie był D.M., a skarżąca. Tym samym organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej jakoby rozliczyła w sposób rzeczowy, a przede wszystkim zgodny z prawem, fakt użytkowania gruntów objętych ww. umową z Parkiem. W ocenie organu to nie skarżąca (jako indywidualny rolnik prowadzący odrębne gospodarstwo rolne) poniosła koszty wynikające z obowiązku zapłaty faktury VAT [...]. Koszt ten poniósł D.M. jako siła sprawcza działania polegającego na wykreowaniu pozornie niezależnych podmiotów stanowiących de facto zasadniczą część jednego gospodarstwa.
Dyrektor podkreślił, że identyczny mechanizm jak w przypadku korelacji ze stroną, D.M. zastosował w przypadku relacji z P. M.. Wyjaśnił, że P. M. [...] grudnia 2024 r. przekazał pismo (datowaną na [...] grudnia 2024 r.), w którym wskazał, że transakcje (rozliczenie kwoty 13 945,50 zł za dzierżawę wynikającą z umowy nr [...] faktura VAT z [...] oraz kwoty 19 627,00 zł za dzierżawę wynikającą z umowy nr [...] faktura VAT z [...] zostały rozliczone w formie gotówkowej, a jako dowód potwierdzający tę okoliczność dołączone zostało oświadczenie D.M. z [...] grudnia 2024 r. W przedmiotowym oświadczeniu D.M. wskazał również, że skarżąca przekazała gotówkę tytułem rozliczenia za fakturę nr [...], która wystawiona została za poczet opłat czynszu dzierżawnego za rok 2022 określonego w umowie nr [...], gdzie znajduje się działka, którą do płatności nie deklarowała strona, lecz P. M.. W ocenie organu aspekt ten ukazuje jedynie chaos jaki panuje w kreowaniu dokumentacji mającej potwierdzić niezależność każdej z ww. osób od D.M.. W rzeczywistości opisana wyżej dokumentacja oraz forma w jakiej zostały złożone wyjaśnienia i ich treść w żaden sposób nie są w stanie wykazać, że grunty rolne zgłaszane do płatności na rok 2022 przez skarżącą (ale również P. M., B. M., D. sp. z o. o, M. M., K. M.) stanowią gospodarstwo niezależne, działające na rachunek własny i odrębne od gospodarstwa D.M.. Organ dodał, że treść składanych wyjaśnień jest bardzo ogólna i nieprecyzyjna, nie wynika przede wszystkim jakie konkretnie kwoty przekazali w formie gotówkowej D.M. członkowie jego najbliższej rodziny tytułem dokonywanych wzajemnie rozliczeń. Aspekt ten ma szczególne znaczenie w wypadku umów dzierżawy podpisanych przez kilka podmiotów, a ponadto forma rozliczeń musi budzić wątpliwości, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że wszystkie ww. osoby są czynnymi podatnikami VAT.
Zdaniem Dyrektora wyszczególnionym powyżej osobom (fizycznym i prawnej), w tym skarżącej nie można przypisać statusu posiadacza gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym jak
i ekonomicznym. Nie można ponadto stwierdzić, że ww. podmioty posiadają własne
i odrębne kierownictwo, bowiem dominujący wpływ na ich działalność zawsze posiada D.M., a wszystkie ww. osoby są powiązane fundamentalnie na płaszczyźnie właścicielskiej bądź funkcjonalnej poprzez osobę D.M.
Organ podkreślił, że kwestia rzeczywistego, a nie jedynie formalnoprawnego bytu danego wnioskodawcy jako beneficjenta płatności powinna być oceniana w powiązaniu z ustaleniami co do ekonomicznego zakresu jego działalności, co obrazować mogą np. dokumentacja finansowo-księgowa obrazująca zakres funkcjonowania czy dokumentacja określająca zakres posiadanego sprzętu używanego do prowadzenia gospodarstwa. W tej materii skarżąca w toku prowadzonego postępowania przedstawiła szereg dokumentów, których ogólny obraz doprowadził organ do konkluzji, że grunty zgłaszane przez nią do płatności na rok 2022 nie stanowią odrębnego gospodarstwa rolnego.
Skarżąca złożyła do akt sprawy m.in. "ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych za rok 2022". Wynika z niej, że w zakresie sprzętu rolniczego jest posiadaczem: przyczepy do przewozu mleka, ciągnika rolniczego, dwóch kosiarek, przetrząsacza, ładowacza czołowego, prasy rolującej, wozu do bel siana, ładowarki teleskopowej, opryskiwacza zawieszanego. W ocenie organu w kontekście deklarowanych na rok 2022 upraw (oprócz trwałych użytków zielonych: kukurydza, groch, żyto) sprzęt wykazany w ww. ewidencji jest niewystarczający, by dokonać uprawy, siewu, pielęgnacji, zbioru itd. Ww. rodzajów roślin. Tym samym sugestie strony, jakoby samodzielnie w oparciu o posiadany sprzęt, miała prowadzić działalność rolniczą organ uznał za niewiarygodne. W ocenie Dyrektora uprawa wymienionych roślin (kukurydza na obszarze 102,90 ha plus dodatkowo na tej powierzchni międzyplony w postaci: rzepaku, owsa oraz jęczmienia; żyto na obszarze 27,23 ha oraz groch na obszarze 4,42 ha) wymaga przygotowania gruntu np. poprzez orkę, jego nawożenie, siew nasion, opryski przeciwko chwastom, w końcu zbiór oraz transportu plonów. Ewidencja środków trwałych przedstawiona przez skarżącą ewidentnie nie koreluje z wymogami technicznymi w zakresie posiadania sprzętu rolniczego niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej w opisywanym zakresie w odniesieniu do deklaracji we wniosku. Dyrektor zaznaczył, że skarżąca w toku postępowania udokumentowała wyłącznie usługę siewu kukurydzy na obszarze 125 ha (zob. faktura nr [...]. wystawiona przez P. sp. z o. o.). Natomiast niewiadomym jest, jakim sprzętem strona dokonywała siewu żyta, grochu oraz międzyplonów (rzepak, owiec, jęczmień), skoro w ewidencji nie posiada jakiegokolwiek siewnika, a także za pomocą jakiego sprzętu i do kogo należącego dokonany został zbiór zbóż z tak dużych obszarów jak deklarowane, skoro nie jest posiadaczem kombajnu.
Skarżąca (tak jak w przypadku siewu kukurydzy) nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji (podpisane umowy, wystawione faktury, potwierdzenia rozliczenia itd.),
z której wynikałoby, że zlecała dokonanie usług podmiotom zewnętrznym zajmującym się profesjonalnie wykonywaniem usług rolniczych, która mogłaby uwiarygodnić działania zarządcze. W ocenie Dyrektora wszelkie zabiegi agrotechniczne
w opisywanym zakresie (przecież czymś dokonywano siewu oraz zbioru plonów
z gruntów deklarowanych przez stronę) musiały być wykonywane sprzętem rolniczym należącym do D.M. oraz D. sp. z o. o., bowiem jak wynika z ewidencji środków trwałych podmioty te dysponują pełną gamą sprzętu i pracowników niezbędnych do prowadzenia prac w zakresie działalności rolniczej. Tym samym gruntów deklarowanych do płatności ONW na rok 2022 przez skarżącą w żadnym wypadku nie można uznać za odrębne i niezależne gospodarstwo rolne prowadzone na własną rzecz, ryzyko i rachunek.
Organ zwrócił również uwagę na okoliczności ukierunkowane z istnieniem daleko idącej korelacji (odnosi się to również do reszty rodziny M.) w zakresie doboru kontrahentów, a kwestia ta przekłada się zarówno na zakup środków produkcji, jak i obrotów związanych z produkcją zwierzęcą.
Dyrektor wskazał, że zasadnicza część transakcji handlowych stanowiących clou prowadzenia zarobkowej i profesjonalnej działalności rolniczej odbywa się w pomiędzy skarżącą a podmiotami prawa handlowego (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), w których funkcje właścicielskie pełnią rodzice strony. W toku postępowania skarżąca wniosła dokumentację potwierdzającą zakup środków ochrony roślin (zob. faktury nr: [...]), a sprzedawcą była spółka Ł.sp. z o.o., w której funkcję prezesa zarządu pełni B. M., a wspólnikami są m.in.: D.M., D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D.M.), R. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D.M.). Jednocześnie skarżąca obrót płodami rolnymi (żyto) prowadziła w stronę odwrotną tzn. sprzedawała je do Ł.sp. z o. o. (zob. faktura nr [...]). Ponadto obrót zwierzętami hodowlanymi (byki, buhaje, jałówki, krowy) prowadziła (zob. faktury nr: [...]) w zasadzie wyłącznie z podmiotem M. sp. z o. o., w którym wspólnikami są m.in. D.M. oraz B. M., będący jednocześnie członkami zarządu przedmiotowej spółki.
Na podstawie przedłożonego materiału dowodowego Dyrektor uznał, że sprzedaż produktów odbywa się w zasadzie wyłącznie pomiędzy podmiotami powiązanymi, w których rolę kluczową pełni B. M., bądź też jej mąż D.M., tj. rodzice strony. Organ wśród zgromadzonego materiału dowodowego (sprzedaż) zauważył również fakt występowania innych niż ww. kontrahenci [np. [...] D. J. (sprzedaż krowy), rolnicy ryczałtowi (W. D., J. K., B. W. (kupno cieląt), PHU W. (kupno środków ochrony roślin), S. sp. z o. o. (kupno tlenku magnezu), S. sp. z o. o. (kupno nawozu)]. Jednakże udział przedmiotowych kontrahentów w działalności strony w odniesieniu do udziału podmiotów powiązanych (Ł.sp. z o. o. oraz M. sp. z o. o.) uznał za marginalny.
Dyrektor zwrócił też uwagę na przedłożoną przez stronę fakturę nr [...] z której wynika, że sprzedawcą jest Gospodarstwo O. M., nabywcą M. sp. z o. o., a w miejscu osoby upoważnionej do wystawienia faktury widnieje pieczęć Gospodarstwa D M. Zdaniem organu jest to sztandarowy wręcz przykład nieporządku księgowego panującego w próbach wykazania odrębności każdego z pozornie działających jako niezależne, a de facto silnie powiązanych podmiotów stanowiących w istocie rzeczy jeden organizm gospodarczy.
Organ zaakcentował, że w ten sam sposób (przeważająca część transakcji w zakresie obrotu płodami rolnymi i efektem produkcji zwierzęcej oraz obrotu środkami ochrony roślin) działalność prowadzili zarówno B. M., jak i P. M. Jest to zatem kolejny aspekt utwierdzający organ w przekonaniu, że grunty rolne zgłaszane do płatności przez ww. osoby, w tym skarżącą, na płaszczyźnie zarządczej tworzą jednolity organizm, a podstawowy obrót w zakresie towarów i płodów rolnych odbywa się w zamkniętym gronie osób fizycznych i prawnych, prowadzących de facto wspólne gospodarstwo rolne, z nadrzędną rolą D.M.
W odniesieniu do M. sp. z o. o. organ wskazał, że - jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym – wspólnikami tej spółki są m.in. D.M. oraz B. M., będący jednocześnie odpowiednio prezesem oraz członkiem zarządu przedmiotowej spółki. Z kolei w Ł.sp. z o. o. B. M. pełni funkcję prezesa zarządu, a wspólnikami są m.in. D.M., D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D.M.) oraz R. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D.M.). Dyrektor stwierdził, że D.M., ale również B. M. (rodzice skarżącej), posiadają dominujący wpływ na działalność ww. podmiotów prawa handlowego, posiadając jednocześnie względem ww. spółek status "beneficjenta rzeczywistego", o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r., poz. 1124)
Pozycja jaką w ww. spółkach zajmują B. M. oraz jej małżonek D. M.pozwoliła w swobodny sposób kreować ekonomiczną stronę działań wszystkich opisanych wyżej wnioskodawców z rodziny M. (również P. i O.), jak też K. M. oraz M. M. (formalni dzierżawcy gruntów od B. M. oraz D. sp. z o.o.). Więzi rodzinne pomiędzy osobami fizycznymi pozostającymi beneficjentami rzeczywistymi poszczególnych podmiotów, które to więzi w przedmiotowej sprawie stanowiły istotny element powiązań osobowych, ze swojej istoty ułatwiały w znaczącym stopniu porozumienie pomiędzy osobami fizycznymi, a także pomiędzy osobami fizycznymi i spółkami, w których strukturach te same osoby fizyczne dominowały. Cel takich działań jest w ocenie organu jednoznaczny i skupia się na pozyskaniu płatności z ARiMR dla kilku rzekomo odrębnych gospodarstw w kwotach finalnie dużo wyższych niż przysługujące jednemu, spójnemu gospodarstwu rolnemu.
Ukazując pozorność w odrębności każdego z opisanych wyżej podmiotów wnioskujących odrębnie o przyznanie płatności na rok 2022 organ wskazał na okoliczność zakupu materiału siewnego. Wyjaśnił, że skarżąca w strukturze upraw na rok 2022 deklarowała: trwałe użytki zielone, kukurydzę, groch siewny oraz żyto. W toku postępowania strona wskazała, że materiał siewny użyty w strukturze zasiewu pochodzi z własnej produkcji z lat poprzednich (zob. pismo z [...] lipca 2022 r.). Strona całkowicie pomija fakt, że zasadnicza część materiału siewnego została przez stronę zakupiona podmiotu powiązanego, tj. Ł.sp. z o. o. (kukurydza, 206 JS, faktura[...] oraz 9 JS, faktura nr [...]). Ten sam podmiot dla skarżącej wykonał usługę zaprawiania nasion (zabieg polegający na pokrywaniu nasion cienką warstwą substancji ochronnych w celu zabezpieczenia ich przed chorobami i szkodnikami). W tożsamy sposób kwestię części niezbędnego materiału siewnego zorganizowali: B. M. (kukurydza, 9JS, faktura nr [...]), D.M. (faktura nr [...], kukurydza, 30JS, faktura nr [...], kukurydza, 25 JS) oraz P.M. [rzepak ozimy, 15 jednostek siewnych (JS), faktura nr [...], kukurydza, 25JS, faktura nr [...]]. Tym samym organ uznał, że obrót towarowy odbywa się w zamkniętym gronie podmiotów należących de facto do rodziny M.. Jednocześnie dodał, że strona nie dowiodła, w jaki sposób pozyskała materiał siewny do wysiewu międzyplonów (jęczmień, rzepak). Przeprowadzona w tym zakresie analiza wykazała, że nie mógł on pochodzić ze zbiorów dokonanych w latach wcześniejszych albowiem strona w strukturze zasiewów nie deklarowała wskazywanych roślin.
Jednocześnie organ zauważył, że w piśmie z [...] kwietnia 2024 r. skarżąca wskazała, że "materiał siewny tj. żyto posiadałam od ojca (...)", tj. D.M.. Jednakże Dyrektor ocenił, że przedmiotowe sformułowania strony są całkowicie niezrozumiałe w odniesieniu do funkcjonowania jako niezależny rolnik. Brak jest w tym zakresie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających rozliczenie kosztów przedmiotowego materiału pomiędzy ww. osobami. Zarówno D.M., jak i skarżąca twierdzą, że prowadzą odrębne gospodarstwa, są czynnymi podatnikami VAT. Dyrektor argumentował, że uwzględniając ekonomiczną stronę działania rolników z jednej strony jest niedopuszczalnym przekazywanie własnych materiałów siewnych podmiotowi zewnętrznemu, bowiem generuje to stratę po stronie przekazującego. Okoliczność ta również jaskrawo ukazuje sposób funkcjonowania rodziny M. jako jednego organizmu gospodarczego, w którym dochodzi do swobodnego transferu dóbr. Wynika to w ocenie organu wyłącznie z faktu pozorowanej odrębności poszczególnych beneficjentów płatności należących do rodziny M.. Owe pozornie odrębne gospodarstwa rolne wykreowane zostały wyłącznie na potrzeby wnioskowania o płatności, by pozyskiwać kwoty większe niż faktycznie należne jednemu, spójnemu gospodarstwu.
Organ zauważył również, że [...] kwietnia 2024 r. skarżąca, uzupełniając wcześniejsze wyjaśnienia, wniosła do akt sprawy pismo, w którym wskazała, że do przygotowania kiszonki używa sieczkarni użyczonej od D.M.. Do przedmiotowego pisma dołączyła "umowę użyczenia maszyn rolniczych, urządzeń, środków transportu" zawartą [...] lutego 2020 r., z której treści wynika, że przedmiotem użyczenia jest sieczkarnia [...]. Organ przy tym podkreślił, że dokładnie w tym samym dniu, taką samą umowę i w tym samym zakresie z D. M. zawarła B. M.. Aspekt ten dobitnie ukazuje formę w jakiej funkcjonują, określane przez poszczególne osoby jak odrębne gospodarstwa należące do każdego z rodziny M.. Finalnie infrastruktura będąca de facto pod kontrolą D.M. jest materią, bez której nie jest w stanie funkcjonować m.in. skarżąca. Przedmiotowy aspekt (bezkosztowe udostępnianie sprzętu w zależności od potrzeb) również utwierdził organ w przekonaniu, że nie może być mowy o niezależności w funkcjonowaniu poszczególnych osób.
Organ przeanalizował również koncepcję opisywanych w decyzji podmiotów powiązanych, w tym skarżącej, w kontekście kierunków prowadzenia działalności rolniczej. Aspekt ten zestawiono szczegółowo w tabeli na s. 38-39 zaskarżonej decyzji.
Analizując powyższe zestawienie organ stwierdził, że koncepcja prowadzenia działalności rolniczej przez rodzinę M. i podmioty z nią powiązane opiera się na bardzo podobnym dla każdego podmiotu zestawie upraw. Tak przedstawiony stan rzeczy, dotyczący realizowania przez poszczególne deklarujące grunty podmioty łącznie tyko kilku kierunków produkcji roślinnej (nawet w przypadku braku posiadania niezbędnego sprzętu i braku zlecania usług w tej materii) jest naturalną konsekwencją tego, że decyzje w tym zakresie podejmowane są kolegialnie i przy uwzględnieniu posiadanego wspólnie potencjału infrastrukturalnego. Jest również konsekwencją tego, że opisywane podmioty posiadają podobne kanały dystrybucji płodów rolnych oraz dostępu do środków produkcji (głównie podmiot powiązany Ł.sp. z o. o.), czy kanał dystrybucji w produkcji zwierzęcej (głównie podmiot powiązany M. sp. z o. o.). Dyrektor stwierdził, że grupa ww. podmiotów, w których nadrzędną rolę pełni D.M., stanowi w istocie jeden organizm gospodarczy posiadający jednolitą strategię działania w zakresie kierunków produkcji oraz zasad prowadzenia działalności w strefie stricte produkcyjnej. To nie indywidualny rolnik (w niniejszym przypadku skarżąca) kieruje ww. gospodarstwami, dlatego że łącznie nad wszystkimi spółkami władzę sprawuje de facto D.M..
Organ na etapie postępowania odwoławczego dokonał również analizy siedzib (na rok 2022) podmiotów oraz osób fizycznych składających wnioski o płatności na rok 2022, a powiązanych z osobą D.M., jak również adresów do korespondencji jakie podane zostały w ARiMR przez opisywane w decyzji osoby fizyczne i prawne. Przedmiotowe adresy zestawiono w tabeli na s. 40 zaskarżonej decyzji.
Organ zauważył, że te same adresy przewijają się we wszystkich podmiotach, które zgłosiły się do płatności na rok 2022. O ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach sprawy musi budzić wątpliwości. I tak, formalne siedziby gospodarstw: B. M., O. M. oraz P. M. w roku 2022 mieściły się dokładnie w tym samym miejscu. Z kolei siedziba D. sp. sp. z o. o, koreluje np.: (wg danych wynikających z KRS) z formalną siedzibą B. sp. z o. o. (również ubiega się w ARiMR o przyznanie płatności, wspólnik i prezes zarządu D.M.), formalną siedzibą C. sp. z o. o.(również ubiega się w AriMR o przyznanie płatności, prezes zarządu P. M., prokurent B. M.) formalną siedzibą RSP M. sp. z o. o. (również ubiega się w ARiMR o przyznanie płatności, członek zarządu P. M., członek Rady Nadzorczej O. M.) lub (wg wykazu podatników VAT) z adresem stałego miejsca prowadzenia działalności przez D.M.. Z kolei adres [...] - wskazywany jako siedziba M. M. oraz K. M. - jest adresem, gdzie wg danych KRS znajduje się siedziba podmiotu O.sp. z o. o., w którym 95% udziałów posiada skarżąca, a pozostałe 5% P. M.. Organ zauważył też, że zdarzyło się nawet, że korespondencja kierowana ze strony ARiMR do B. M. (na adres [...]) opatrzona została pieczęcią O.sp. z o. o., co również wskazuje , że skala zawiłości w kreowaniu rzeczywistości jest na tyle duża, że nawet pod względem formalnym rodzina M. ma problem, by zapanować nad procederem, którego są uczestnikiem.
Organ wskazał przy tym, że adresy podane przez ww. osoby w ARiMR częstokroć nie korelują z adresami podawanymi w przedkładanych w toku postępowań dokumentach dotyczących tychże osób. Dla przykładu podał, że w przypadku D.M. dokumentacja finansowo-księgowa (faktury) wystawiana jest częstokroć na adres: [...] (formalna siedziba spółek: C., D., R., B.). Z kolei w przypadku skarżącej oprócz wskazanego w tabeli zasadniczego adresu gospodarstwa w korespondencji finansowo-księgowej pojawia się adres: [...], a więc adres formalnej siedziby gospodarstwa D.M.. Tożsama sytuacja przejawia się w dokumentacji zarówno B. M., gdzie oprócz wskazanego w tabeli zasadniczego adresu gospodarstwa w korespondencji finansowo-księgowej pojawia się adres: [...], jak i P. M..
Dalej Dyrektor podniósł, że każda z ww. osób fizycznych i prawnych powiązanych z rodziną M. tytułuje się mianem odrębnego hodowcy bydła.
W związku z tym na mocy obowiązujących przepisów prawa (zob. art. 10, art. 15 ust. 1
i ust. 3 pkt 6, 7, 8 Ustawy IRZ) winna m.in. posiadać nr siedziby stada, jak również zgłosić do komputerowej bazy danych prowadzonej przez ARiMR dane teleadresowe
i współrzędne geograficzne miejsca położenia siedziby stada, dane działki ewidencyjnej, na której owa siedziba jest zlokalizowana oraz określić miejsce przebywania stada. Przeprowadzona w tym zakresie przez organ analiza dowodzi, że siedziba stada skarżącej zlokalizowana jest w miejscowości [...], na działkach przyległych do [...], gdzie rodzina M. umiejscowiła siedziby stad w jednym kompleksie budynków gospodarczych położonych na odrębnych działkach ewidencyjnych, wydzielonych z (nieistniejącej aktualnie) działki [...]. Siedziba stada skarżącej zlokalizowana jest formalnie na działce nr [...] (wg danych ARiMR 505 szt. zwierząt). W tym samym kompleksie jedną z siedzib stada (62 szt.) wykazuje P. M. (formalna lokalizacja na działce nr [...] oraz D.M. - działka nr [...] (414 szt. zwierząt). Na działce nr [...] swoje siedziby stada zlokalizowały również: R. sp. z o. o, (440 szt. zwierząt), Ł.
sp. z o. o. (45 szt. zwierząt) oraz M. sp. z o. o. (137 szt. zwierząt). Dodatkowo działkę nr [...] (czyli przed podziałem geodezyjnym) jako siedzibę stada podają: D. sp. z o. o. (51 szt. zwierząt), R. sp. z o. o. (91 szt. zwierząt) oraz C. sp. z o. o. ( 20 szt. zwierząt). Organ podkreślił, że we wszystkich ww. spółkach udziałowcami są D.M. oraz B. M.. Analiza ortofotomap - zarówno tych będących w zasobach ARiMR, jak i tych występujących w powszechnie dostępnych źródłach (np. google earth) pozwala zauważyć, że pomimo geodezyjnego wydzielenia działek nr [...] (skarżąca), [...] (D.M.i oraz ww. spółki) czy nr [...] (P. M.) zabudowania gospodarcze zlokalizowane
w granicach byłej (przed podziałem) działki nr [...], to jeden kompleks infrastrukturalny ze wspólnym dostępem do dróg wewnętrznych oraz istniejącej bazy technicznej.
W identyczny sposób rodzina M. postąpiła w przypadku siedzib stad umiejscowionych w miejscowości [...], tzn. wszystkie siedziby stada zlokalizowane są de facto w jednym kompleksie budynków gospodarczych położonych na odrębnych działkach ewidencyjnych. To tam zlokalizowana jest siedziba stada (wg danych ARiMR 167 szt. zwierząt) B. M., gdzie w wyniku podziału działki nr [...] wyodrębniono geodezyjnie dwie działki ewidencyjne: nr [...] (na tej działce zlokalizowana jest jedna z siedzib stad - 44 szt. zwierząt – D.M.) oraz nr [...], która jest "wpisana" w działkę nr [...]. Co istotne, właścicielem (Księga Wieczysta [...]) działki nr [...] jest D.M., a pozostali członkowie jego rodziny, jak również strona bez jakichkolwiek konstruktywnych ustaleń wykorzystują zasoby gruntowe oraz infrastrukturalne do przetrzymywania zwierząt zarejestrowanych w ARiMR na każdego z osobna. Organ zauważył też, że na działce nr [...] zlokalizowana jest jedna z siedzib stad - 44 szt. zwierząt – D.M.. Z kolei mimo formalnego wydzielenia działki nr [...] (granice działki ewidencyjnej w dużym stopniu korelują z umiejscowieniem obory) pod miejsce siedziby stada B. M. jej bydło przebywa na wybiegu zlokalizowanym na sąsiedniej działce nr [...] (zob. Plan Pani B. M. wraz ze szkicem wskazującym umiejscowienie wybiegu). Co istotne, na działce nr [...],
w tym samym budynku gospodarczym, wg urzędowych danych posiadanych przez ARiMR zlokalizowana jest także jedna z siedzib stad (wg aktualnych danych 221 szt. zwierząt) P. M., który w załączniku do Planu określił umiejscowienie wybiegu dla zwierząt na części działki nr [...]. Dyrektor podał, że tożsame okoliczności jak w przypadku D. sp. z o. o. występują w odniesieniu do skarżącej, tzn. wykazuje ona w rejestrach prowadzonych przez ARiMR dwa zasadnicze miejsca przybywania zwierząt, czyli obora na działce nr [...][...] oraz łąka na działce nr [...] Tymczasem z Planu strony wynika wprost, że wybieg dla zwierząt zlokalizowany jest na działce nr [...]czyli tam gdzie pozostali członkowie rodziny M. przetrzymują swoje bydło. Organ uszczegółowił w dołączonym do akt sprawy szkicu sytuacyjnym umiejscowienie - dosłownie w jednym miejscu - wybiegów dla zwierząt należących formalnie z osobna do każdej z ww. osób. Podsumowując przedmiotowy wątek organ raz jeszcze wskazał, że na działce nr [...] oraz [...] w miejscowości [...] umiejscowiony jest jeden kompleks infrastrukturalny ze wspólnym dojazdem i bazą techniczną, a korzystają z niego wszystkie zwierzęta stanowiące formalnie odrębną własność każdego z członków rodziny M.. Opisane wyżej aspekty potwierdzają jedynie, że na potrzeby płatności wnioskowania w ARiMR o przyznanie płatności rodzina M. (osoby fizyczne) oraz spółki, których poszczególne osoby są właścicielem, kreują się na odrębnych producentów rolnych. Natomiast w rzeczywistości grunty i inwentarz - posiadany formalnie odrębnie - tworzą jedną spójną całość, a strona nie przedstawiła wyjaśnień czy też dokumentów mogących zanegować opisywane okoliczności.
Dyrektor wskazał również, że skarżąca oraz D. sp. z o. o., B. M. i P. M., jako wnioskujący o płatności z tytułu poprawy dobrostanu zwierząt, podlegali kontroli doraźnej weryfikującej realizację założeń określonych w ww. Planach. W odniesieniu do każdego z ww. wnioskujących o płatności inspektorzy terenowi przeprowadzili czynności kontrolne (zob. protokoły z oględzin w aktach sprawy). Stwierdzono, że wybiegi, które na szkicach dołączonych do Planów poszczególne osoby wskazywały jako wydzielone w rzeczywistości nie są wygrodzone. Ponadto fakt przebywania zwierząt innych rolników na działce nr [...] potwierdziły również w oświadczeniach (dołączone do protokołów z kontroli) ww. osoby, w tym skarżąca. Wskazywane okoliczności również jaskrawo ukazują obraz w jakim funkcjonują pozornie odrębne gospodarstwa powiązane z rodziną M. wykreowane - w ocenie organu - wyłącznie w celu rozdziału będącego pod kontrolą D.M. potencjału produkcyjnego. Celem przyświecającym tego typu działaniom jest w ocenie Dyrektora chęć uzyskania zwielokrotnienia płatności dystrybuowanych przez ARiMR. W konsekwencji korzystanie ze wspólnej infrastruktury, de facto w tym samym miejscu, nakazuje stwierdzić, że każdy z opisywanych wyżej podmiotów jest niewydolny funkcjonalnie bez pozostałych, a wynika to wprost z faktu, że tworzą one wspólne gospodarstwo, ze wspólną infrastrukturą oraz zasobami personalnymi do jej obsługi.
Organ odniósł się również do kwestii zatrudniania pracowników. W tym kontekście strona przedstawiła dowód (umowa o pracę zawarta [...] września 2016 r., dołączona na etapie postępowania odwoławczego) na zatrudnianie jednego pracownika na stanowisku operator maszyn rolniczych. Z kolei B. M. oraz P. M. nie wnieśli do akt swoich spraw jakichkolwiek dokumentów poświadczających zatrudnianie pracowników. Natomiast D.M. przedstawił umowy o pracę zatrudnionych osób, w tym osób zatrudnionych na stanowiskach związanych z produkcją np. rolnik upraw mieszanych, mechanik, pomocnik mechanika. Jednakże Dyrektor doszedł do przekonania, że fakt zatrudnienia jednego pracownika przez skarżącą nie może być oderwany od tego, że tenże pracownik nie mógł wykonywać czynności agrotechnicznych na wszystkich (oprócz tych, gdzie czynności zostały zlecone) gruntach deklarowanych przez stronę. Wynika to wprost z tego, że skarżąca nie dysponuje pełnym parkiem maszynowym niezbędnym do przeprowadzenia wszystkich czynności składających się na cykl produkcyjny na danych gruntach. Jednocześnie tam, gdzie organ wykazuje wątpliwości, strona nie zlecała wykonania usług podmiotom zewnętrznym (brak w tym zakresie jakichkolwiek dowodów). Dla organu jest oczywiste, że z jednej strony skarżąca formalnie może wykazać, że zatrudnia osobę, która może wykonywać prace agrotechniczne. Natomiast z drugiej strony jest oczywiste, że przynajmniej na części deklarowanych przez nią gruntów prace agrotechniczne zostały wykonane przez pracowników zatrudnionych formalnie w gospodarstwie rolnym D.M., który nie tylko przedstawił umowy o pracę kilku zatrudnionych osób, ale też dysponuje
(wg przedłożonej na etapie postępowania odwoławczego ewidencji Śródków trwałych) pełnym parkiem maszynowym pozwalającym na gospodarowanie na wszystkich gruntach deklarowanych przez rodzinę M..
Jednocześnie organ zwrócił uwagę na wątek spółki D. sp. z o. o., której organ zarządczy (D.M.) w odrębnie prowadzonym postępowaniu przedłożył m.in. ewidencję środków trwałych, z której wynika, że spółka jest właścicielem szeregu maszyn i urządzeń rolniczych, a więc specjalistycznego sprzętu, do obsługi którego niezbędne jest zatrudnianie pracowników posiadających określone uprawnienia. Dyrektor analizując materiał dowodowy (zob. dodatkowe informacje i objaśnienia do rocznego sprawozdania finansowego składane corocznie w KRS) zauważył jednak, że ww. spółka zatrudnia tylko i wyłącznie pracowników (czworo) umysłowych i nie zatrudnia kogokolwiek na stanowiskach robotniczych. Fakt ten dobitnie pokazuje prawdziwy obraz funkcjonowania rzekomo odrębnych gospodarstw powiązanych z całą rodziną M..
Biorąc pod uwagę całość opisanych wyżej okoliczności Dyrektor stwierdził, że D.M. przy asyście ww. osób fizycznych (w tym skarżącej) stworzył mechanizm polegający na formalnym rozpisywaniu posiadanych gruntów na tworzone w tym celu podmioty (kreowane na indywidualnych rolników), tak by stworzyć pozory samodzielnego prowadzenia przez nie działalności rolniczej. W rzeczywistości rozdrobniony pozornie organizm gospodarczy miał jedno kierownictwo w osobie D.M., który nie konsolidował gruntów oraz zwierząt hodowlanych w ramach jednego gospodarstwa, bowiem w takiej sytuacji uzyskałby kwotę dopłat obszarowych w wysokości znacznie niższej niż w przypadku rozpisania majątku ziemskiego na kilka upozorowanych na indywidualnych i niezależnych rolników. Pozwala to na ominięcie limitów zarówno kwotowych, jak również powierzchniowych, obowiązujących dla poszczególnych rodzajów płatności.
W ocenie organu wskazany wyżej podział jest sztuczny, bowiem rodzina M. i pozorujący odrębnych rolników: M. M. oraz K. M., funkcjonują jako jeden organizm gospodarczy, jednolicie zarządzany na płaszczyźnie stricte produkcyjnej. Zasadniczym i jedynym celem takiego pozornego rozdrobnienia potencjału ziemskiego jest uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych. Organ podkreślił, że sam fakt, że dana osoba (fizyczna bądź prawna) jest formalnym właścicielem ziemi czy zwierząt nie świadczy o tym, ze prowadzi ona samodzielne gospodarstwo rolne. W ocenie organu gospodarstwa (pozornie odrębne) strony, jak również B. M., P. M., D. sp. z o. o., D.M., jak też K. M. i M. M. mają jedynie kadłubowy charakter, bowiem są całkowicie pozbawione podstawowych atrybutów definiujących takie gospodarstwo, jak niezależność w obszarze technicznym, jak również ekonomicznym. W sferze techniczno - funkcjonalnej ww. osoby są zależne od D.M.. Wskazywane wyżej osoby oczywiście nie konkurują ze sobą, gdyż wpływ na ich działalność ma zamknięta grupa osób, z nadrzędną rolą D.M., która pozyskuje kanały dystrybucji dla relatywnie zawężonej, pod względem rodzajowym, podaży płodów rolnych.
Reasumując powyższe fakty Dyrektor stwierdziła, że wszystkie ww. osoby fizyczne i prawne pozorowały samodzielne gospodarstwa rolne, a organ nie odnajduje w zgromadzonym materialne dowodowych przesłanek wskazujących na inne przyczyny takiego stanu rzeczy, jak chęć obejścia regulacji prawnych ograniczających wysokość wsparcia przysługującego pojedynczemu gospodarstwu rolnemu.
Organ podkreślił, że dla oceny, czy dane podmioty mogą zostać uznane za "rolników" w świetle definicji rolnika sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia
nr 1307/2013, należy wziąć pod uwagę również inne okoliczności, takie jak osoby pełniące funkcje zarządcze i decyzyjne, czy wyposażenie techniczne i organizacyjne takiego podmiotu. Zgodnie z definicją określoną w art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia
nr 1307/2013 gospodarstwo stanowią wszystkie jednostki produkcyjne bez względu
na ich położenie na terenie kraju. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika
z definicji określonej w art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013, rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem,
tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju. I to dokładnie tak należy
w opisywanych okolicznościach należy traktować infrastrukturę techniczną oraz grunty deklarowane przez rodzinę M. oraz inne powiązane z nimi osoby fizyczne
i prawne.
W ocenie organu odwoławczego zamiarem D.M. i jego najbliższej rodziny, pod kontrolą których pośrednio bądź bezpośrednio znajdował się w roku 2022 (tylko i wyłącznie w odniesieniu do opisywanych spraw) areał około 2384 ha gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedyncze gospodarstwa. Jednakże te zmultiplikowane podmioty nie można uznać za samodzielne gospodarstwa, bowiem są ze sobą dokumentnie powiązane w aspekcie właścicielskim, zarządzane przez zawężoną grupę osób, posiadają ograniczone zaplecze kadrowe i techniczne (bądź nie posiadają go wcale), a działalność rolnicza jest realizowana pełnym systemem zlecania (przy pomocy powiązanych podmiotów wspomagających).
W dalszej kolejności organ przedstawił szacunki ukazujące zyski, jakie można osiągnąć poprzez sztuczny podział znacznego areału gruntów rolnych i przypisania rozdzielonych gruntów na utworzone w tym celu podmioty, które następnie pod pozorem prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego aplikują o dopłaty.
Potencjalny zysk wyniósłby w przypadku: -/ płatności ONW 45 404,25 zł, -/ płatności RDST 31 774,68 zł, -/ płatności związanej do bydła oraz płatności związane do krów (przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt każdego rodzaju) 66 440,80 zł,-/ płatności dla młodych rolników 36 091,00 zł, -/ płatności JPO 478 082,15 zł (szczegółowe wyliczenia na s. 48-51 zaskarżonej decyzji). Organ nadmienił, że przyjmując do wyliczeń ograniczenia powierzchniowe określone w przepisach, w przypadku zgłoszenia określonych powierzchni działek przez jeden podmiot do płatności RSK, tenże jeden podmiot otrzymały płatności po stawkach uzależnionych od powierzchni (im większy obszar, tym mniejsza wysokość płatności). Natomiast zgłaszanie gruntów przez odrębne jednostki, pozorujące samodzielne gospodarstwa rolne, pozwoliłoby zwielokrotnić w sposób nieuprawniony wysokość otrzymanej pomocy w zakresie płatności RSK.
Mając na względzie ten stan rzeczy Dyrektor uznał, że utworzenie przez D.M. oraz powiązane z nim osoby, w tym skarżącą, mechanizmu multiplikowania beneficjentów wnioskujących o płatności w ARiMR zgłaszających grunty jako odrębne podmioty, ma charakter działania celowego, ukierunkowanego na obejście przepisów prawa określonych w art.13, art.14 ust.2, art.16 ust.3 i 4 Ustawy, jak również innych tj. § 16 ust. 1 rozporządzenia RSK, a co za tym idzie zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że mechanizm sztucznego multiplikowania podmiotów, którym przypisywane są grunty wchodzące w skład majątku Pana D. M. i jego najbliższej rodziny umożliwia obejście przepisów prawa materialnego ustanawiającego limity powierzchniowe i kwotowe dla poszczególnych rodzajów płatności obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa rolnego, a tym samym umożliwia pokaźnie zwiększenie zysków z tytułu ubiegania się o płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także płatności ONW i płatności RSK. Z niniejszej sprawy oraz akt spraw podmiotów powiązanych wynika, że grunty rolne deklarowane jako odrębne gospodarstwo skarżącej, jak również grunty deklarowane przez inne osoby (P. M., B. M., D. sp. z o. o., K. M., M. M.) zarządzane są w identyczny sposób. Podmioty te bazują na infrastrukturze technicznej należącej de facto do D.M., bądź też formalnie do spółki, w którym tenże jest osobą decyzyjną. Względnie część infrastruktury pozostaje poprzez ewidencje środków trwałych rozdzielona (w zbyt małej skali, niepozwalającej na indywidualne prowadzenie działalności rolniczej w kontekście deklarowanych upraw) na osoby fizyczne bezpośrednio powiązane z D.M.. Wymienione podmioty należy więc traktować jako jeden organizm gospodarczy, tj. jako jedno gospodarstwo rolne, które zarządzane jest przez zamkniętą grupę osób z nadrzędną rolą oraz powiązanych rodzinnie z D.M..
Organ nie kwestionował faktu, że każda z wymienionych w niniejszej decyzji osób (fizycznych czy kapitałowej) posiada odrębny byt prawny na kanwie np. księgowej. Jednakże nie oznacza to - pomimo posiadania np. tytułu prawnego do deklarowanych działek gruntu rolnego - że można im przypisać status posiadacza odrębnego gospodarstwa rolnego, stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Działalność tych podmiotów zdecydowanie nie wpisuje się w założenia wynikające z definicji gospodarstwa rolnego .W okolicznościach sprawy organ uznał, że D.M. przy udziale najbliższej rodziny (w tym skarżącej) konsekwentnie, na przestrzeni lat, wydzielił z posiadanych zasobów grunty rolne, które formalnie były przekazywane kolejnym osobom fizycznym. W rzeczywistości natomiast decyzyjność w zakresie kierunków prowadzenia działalności pozostawała w ściśle określonym gronie, powiązanych rodzinnie osób, które wspólnie dysponowały odpowiednią infrastrukturą techniczną i budynkami inwentarskimi. Działania takie (pozorny podział potencjału ziemskiego oraz jedynie formalne jego rozdzielenie) zostały zrealizowane wyłącznie w celu ominięcia limitów kwotowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu. Ukazuje się zatem fikcja w samodzielności i odrębności każdego z opisanych podmiotów. Dotyczy to również skarżącej, która w wielu aspektach nie potrafiła bądź też nie chciała przedstawiać dowodów oraz dawać wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, czym wypełniłaby obowiązki strony postępowania określone w art. 27 ust. 2 ustawy PROW. Organ podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła na tyle wiarygodnych dowodów, które świadczyłyby o tym, że zgłoszone przez nią we wniosku o przyznanie płatności grunty oraz zwierzęta wchodzą w skład odrębnej działalności rolniczej względem działalności pozostałych opisanych osób.
Reasumując powyższe aspekty, zdaniem organu w okolicznościach sprawy mamy do czynienia z jednym organizmem gospodarczym, w ramach którego grunty rolne zostały sztucznie "rozpisane" na zmultiplikowane podmioty. Podmioty te nie są samodzielne na płaszczyźnie technicznej i ekonomicznej, a działalność rolnicza jest prowadzona w zasadzie w sposób tożsamy dla każdego podmiotu. Kierownictwo tegoż organizmu tworzą – w ocenie organu – D.M. oraz powiązane z nim rodzinnie osoby fizyczne.
Na gruncie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 Dyrektor w przypadku sprawy skarżącej ocenił, że występują elementy - obiektywny, jak i subiektywny - co stanowi podstawę do stwierdzenia, że doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania wsparcia. Element obiektywny polegał na wykreowaniu podmiotów wnioskujących w roku 2022 o płatności, będących w istocie rzeczy jednym rolnikiem, współprowadzącym jedno, wieloczłonowe gospodarstwo rolne. Stworzyło to możliwość uzyskania odrębnie przez te podmioty, a de facto D.M. i jego rodzinę, wsparcia w wysokości wyższej, niż mogłaby zostać przyznana, gdyby te podmioty ubiegały się o przyznanie płatności jako jeden rolnik. Natomiast w ramach istnienia elementu subiektywnego organ przeprowadził analizę powiązań istniejących pomiędzy stroną, a innymi podmiotami powiązań o charakterze osobowym, funkcjonalnym (organizacyjnym), biznesowym i własnościowym. W ramach tej analizy poddał ocenie historię rejestracji poszczególnych podmiotów uznanych za powiązane, siedzib, deklarowanych powierzchni, wymiennego deklarowania działek, stanu zaplecza gospodarczego (maszyny, budynki gospodarcze), czy też tożsamego umiejscowienia siedzib stad.
W ocenie Dyrektora - w świetle okoliczności sprawy - przyznanie płatności na rok 2022 na rzecz skarżącej stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych, ale przede wszystkim
z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności
w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa) oraz w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1305/2013. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 154 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG)
i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. U. UE. L.2021.435.1) Rozporządzenie nr 1305/2013 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. Ma ono jednak w dalszym ciągu zastosowanie, z zastrzeżeniem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220, do wdrażania programów rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1305/ 2013 do dnia 31 grudnia 2025 r. Na tych samych warunkach ma ono zastosowanie do wydatków poniesionych przez beneficjentów i pokrytych przez agencję płatniczą
w ramach tych programów rozwoju obszarów wiejskich do dnia 31 grudnia 2025 r. Wobec powyższe znajduje również zastosowanie w niniejszej sprawie.
Z analizy całego tego materiału - zdaniem organu - wynika wniosek, że zarówno w roku 2022, jak i latach poprzednich, dominującą tendencją było nakładanie ograniczeń (kwotowych, powierzchniowych, ilościowych) na wszystkie programy finansowane w ramach wspólnej polityki rolnej. Ma to związek z nałożeniem obowiązku przestrzegania rocznych pułapów budżetowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 Rozporządzenia nr 1306/2013. Punkt 8 preambuły do Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 stanowi, że z myślą o zapewnieniu, aby kwoty przeznaczone na finansowanie WPR były zgodne z pułapami rocznymi, o których mowa w art. 16 ust. 1 Rozporządzenia nr 1306/2013, należy dostosować wysokość wsparcia w każdym roku kalendarzowym, jak przewiduje art. 25 tego rozporządzenia. W celu zapewnienia, aby przyczyniało się ono do osiągnięcia celu polegającego na bardziej zrównoważonym rozdziale płatności wśród małych i dużych beneficjentów, dostosowanie płatności bezpośrednich powinno stosować się jedynie w przypadku przyznawanych rolnikom płatności, które przekraczają 2000 EUR w odpowiednim roku kalendarzowym. Kolejnym wyrazem omawianej tendencji jest pkt 13 preambuły. Wskazano w nim, że charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Wiadomym jest, że więksi beneficjenci nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Jak zapisano w punkcie 13 preambuły, aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Wprowadzenie bowiem mechanizmów modulacji
i degresywności płatności w działaniach realizowanych w ramach programu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ma również służyć zrównoważonemu rozdziałowi płatności wśród małych i dużych beneficjentów, a tym samym, przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Wyjaśnił, że charakterystyczną cechą rozdziału środków pomocowych jest wsparcie dochodów rolników. Producenci prowadzący działalność w wielohektarowych gospodarstwach rolnych, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.
W rozpatrywanej sprawie nie może być mowy o realizacji tego celu, gdyż grunty składające się na rzekomo odrębne gospodarstwa każdego z członków rodziny M. i osób z nimi powiązanych, deklarowane do płatności, stanowią spójną
i wzajemnie się uzupełniającą całość, zorganizowaną ekonomicznie i technologicznie, więc uzyskują dodatkową korzyść w postaci efektu skali, przez co nagradzanie takich gospodarstw zwiększonymi płatnościami obszarowymi jest niezgodne z ideą zrównoważonego rozwoju. W ocenie organu w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uniknięcia skutków zmniejszenia poziomu wsparcia, ponieważ zmniejszenie to wystąpiłoby w sytuacji, kiedy o płatności ubiegałby się jeden podmiot prowadzący jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013. Niewątpliwie stworzenie sztucznych warunków stoi
w sprzeczności z celami wsparcia, rozumianymi jako zrównoważone przydzielanie proporcjonalnych kwot płatności małym i dużym beneficjentom, posiadającym w świetle przepisów unijnych status rolnika prowadzącego samodzielne gospodarstwo rolne.
Dyrektor zaakcentował, że skarżąca nie jest w stanie wypełnić celu wspólnej polityki rolnej jakim jest zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, bowiem posiadając ograniczoną infrastrukturę techniczną, niewystarczającą do prowadzenia działalności rolniczej w zakresie deklarowanym we wniosku o przyznanie płatności oraz będącą tak naprawdę częścią wspólnej własności rodzinnej, nie jest nawet w stanie wpisać się w próby realizacji tego celu. Brak również w ocenie organu możliwości uznania, że działalność skarżącej wypełnia cele wspólnej polityki rolnej jakimi są: wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw czy stabilizacja rynków. Działające w sposób sztuczny, jako pozornie odrębne, gospodarstwo strony nie konkuruje w żaden sposób z gruntami tworzącymi część wspólnego gospodarstwa (małżonkowie M. i P. M., K. M., M. M.). Ponadto obrót handlowy (roślinny, zwierzęcy, w zakresie środków produkcji itd.) realizowany jest w skrajnie przeważającej większości przypadków pomiędzy podmiotami powiązanymi. W sprawie mamy de facto do czynienia z silną koncentracją gruntów rolnych przez powiązane rodzinnie osoby, a to jest w oczywisty sposób sprzeczne ze zrównoważonym rozwojem wiejskich gospodarek i społeczności. Organ ocenił, że taki mechanizm w żaden sposób nie podnosi poziomu życia ludności wiejskiej, podnosząc co najwyżej poziom życia bardzo wąskiej grupy powiązanych rodzinnie ze sobą osób. Wyodrębnienie na producenta rolnego skarżącej, na powyższych zasadach przekonało organ, że doszło do nadużycia przepisów o ograniczeniach kwotowych, powierzchniowych czy ilościowych, delimitujących wysokość możliwego wsparcia w ramach płatności, poprzez pozorne wykreowanie powiązanych ze sobą podmiotów i rozdrobnienie potencjału wspólnego gospodarstwa, celem zmaksymalizowania pożądanego wsparcia. Formalnie odrębne podmioty stanowiły w istocie jedną powiązaną osobowo, gospodarczo i organizacyjnie jednostkę, prowadzącą wieloczłonowe, acz zunifikowane gospodarstwo rolne, co doprowadziło do wniosku, że cele wsparcia polegające na bardziej zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich nie zostały osiągnięte.
W konsekwencji Dyrektor doszedł do przekonania, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Powyższe jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów prawa krajowego i narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95. Z uwagi na fakt, że stosunki te są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej, należało odmówić skarżącej przyznania płatności na rok 2022.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę w, której zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
W skardze do tut. Sądu decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie przez Organ II instancji, iż przesłuchanie enumeratywnie wymienionych przez Skarżącą na stronie 11 odwołania świadków nie jest niezbędne w świetle z art. 78 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy odmowa przesłuchania kluczowych dla sprawy świadków, powołanych przez Stronę na wykazanie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego (czyli przeciwstawną tezę do przyjętej przez Organ w zakresie tworzenia sztucznych warunków), istotnie ograniczyło możliwość realizacji inicjatywy dowodowej Skarżącej, Organ wbrew poglądom orzeczniczym w tym: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 750/14 z naruszeniem art. 78 § 2 k.p.a. z jednej strony przerzuca ciężar dowodu na Skarżącą jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionuję potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, stwierdzając, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uzasadniając swoje stanowisko koniecznością zapewnienia szybkości postępowania,
2) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po przez zaniechanie przesłuchania przez Organ wskazanych na stronie 11 odwołania świadków, o których przesłuchanie wnosiła strona Skarżąca, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem Organ wadliwie i bez przeprowadzenia w sposób należyty postępowania dowodowego, naruszając prawo Strony do realizacji inicjatywy dowodowej, w ślad za Organem I inst., uznał, że Skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania określonego rodzaju wsparcia z budżetu UE albowiem po stronie Skarżącej brak jest autonomii w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, zdaniem Organu "de facto" rodzina M. (wraz z osobami trzecimi), z nadrzędną i kluczową rolą decyzyjną D. M. prowadzi wspólne, jedno gospodarstwo rolne na całości gruntów zadeklarowanych w ARJMR w kilku odrębnych wnioskach, gdy tymczasem wnioskowani przez Skarżącą w treści odwołania świadkowie mają szczegółową wiedzę w przedmiocie 1) samodzielnego prowadzenia przez Skarżącą (niezależnego od Ojca) gospodarstwa rolnego, 2) planów rozwojowych Skarżącej jako samodzielnego rolnika, 3) posiadania odpowiedniego zaplecza technicznego (byli w stanie wyjaśnić Organowi w jaki sposób Skarżąca prowadzi gospodarstwo), 4) posiadania zaplecza ekonomicznego, 5) zatrudniania pracowników (Skarżąca zatrudnia również na podstawie najczęściej ustnych umów pracowników sezonowych - co jest typowe w warunkach wiejskich, 6) samodzielnego regulowania podatków oraz innych należności publicznoprawnych, 7) podejmowania przez Skarżącą samodzielnych zarządczych decyzji względem gospodarstwa rolnego 8) dodatkowo świadkowie mają wiedze na temat samodzielności i odrębności każdego z gospodarstw rolnych: B. M., P. M., O. M., D. M. raz K. M. i M. M., spółki D. sp. z o.o. - zatem ich przesłuchanie jest konieczne dla prawidłowej rekonstrukcji stanu faktycznego,
3) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie przesłuchania przez Organ kluczowego w sprawie świadka, tj. D. M., co nastąpiło w sprzeczności z wypracowanymi w tym zakresie poglądami orzeczniczymi w tym: w sprzeczności z zasadą wyrażoną w wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt. VIII SA/Wa 270/14, w którym podkreślono, że w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków, winny - zgodnie z art. 75 k.p.a. - dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia, w wyroku zauważono, ze tworzenie sztucznych warunków nosi w sobie element woli, a zatem konieczne jest przesłuchanie osoby, której zarzuca się ."układanie sztucznych warunków";
4) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie przesłuchania przez Organ świadków, tj. pracowników Skarżącej oraz D. M. i w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że Skarżąca nie jest samodzielnym rolnikiem bowiem w ocenie Organu prace agrotechniczne w Jej gospodarstwie zostały wykonane przez pracowników zatrudnionych w gospodarstwie rolnym D. M., w sytuacji gdy 1) Organ nie posiada żadnego dowodu na poparcie powyższego wniosku 2) wniosek ten jest wyprowadzony sprzecznie z obiektywnymi faktami 3) Organ wykreował powyższą tezę wyłącznie na potrzeby wydania negatywnej dla strony decyzji, co nastąpiło bez przesłuchania jakiegokolwiek świadka w powyższym zakresie - mimo podejmowanej przez Skarżącą inicjatywy dowodowej;
5) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art 75 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niezebranie przez Organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w stopniu wystraczającym dla rozstrzygnięcia sprawy w tym zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań istotnego świadka, tj. księgowej [...], w sytuacji gdy: 1) Skarżąca formułowa wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań księgowej [...] celem ustalania zasad rozliczeń oraz wystawiania faktur VAT jakie obowiązywały w PN [...], 2) Organ zaniechał przesłuchania świadka księgowej [...] w sytuacji gdy zeznania tego świadka są dla sprawy istotne bowiem Organ kwestionuje zasady wystawiania przez [...] jednej "zbiorczej faktury" za dany okres ([...] nie wystawiał faktur na rzecz wszystkich wskazanych w umowach dzierżawców, faktura była jedna) i doszukuje się w tym fikcyjności działań Strony, wobec czego kwestia zasad wystawiania faktur przez PN [...] winna zostać szczególnie zbadania oraz wyjaśniona, 3) Organ mimo zaniechania przeprowadzania dowodu z zeznań księgowej [...] wskazuje, że "nie wiadomo kto, na Jakiej podstawie dokonał zapłaty reszty należnej kwoty" (str. 27 skarżonej decyzji),
6) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w tym umów na wykonywanie zadań ochronnych jakie zawierane były przez poszczególnych rolników, w tym: przez O. M. i uznanie, że część stron poszczególnych umów nie realizuje swoich obowiązków w sytuacji gdy 1) wyprowadzone w tym zakresie przez Organ wnioski nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, 2) jeżeli Organ doszukuje się pozorności działań rolników w rzekomym nierealizowaniu przez Nich umów zawartych z [...], na Organie spoczywał obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, w tym koniecznie i uzasadnione było przesłuchanie świadków, o których wnioskowała Strona Skarżąca, jak również przesłuchanie Stron umów, którym Organ całkowicie gołosłownie zarzuca nierealizowanie umów dzierżawy, jak wynika bowiem z wypracowanego orzecznictwa Organ w sprawach dotyczących sztucznych warunków obowiązany jest dopuścić wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy - przesłuchanie Stron umowy pozostawało kluczowe i istotne;
7) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art 75 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. w zw. z art 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art 3 ust 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że dowody przedłożone przez Stronę oraz zgromadzone przez Organ administracji nie potwierdzają, iż Skarżąca samodzielnie regulowała czynsz dzierżawy jako samodzielny rolnik, lecz jej działania pozostawały pod rzekomym kierownictwem D. M., w sytuacji gdy: 1) Skarżąca przedstawiła dowody zapłaty czynszu w całości, Skarżąca wskazała, że w sytuacji kiedy PN [...] zgodnie z przyjętą praktyka wystawiał jedną fakturę (np. na rzecz gospodarstwa rolnego D. M., czynsz był opłacany z rachunku bankowego osoby, na którą była wystawiana faktura -innej możliwości tutaj nie było) 2) przedstawiła dowody potwierdzające, że w sytuacji kiedy faktura była wystawiana na rzecz jednego z dzierżawców reszta rolników dokonywała wewnętrznych rozliczeń z osobą, która jaka odbiorca faktury obowiązana była w świetle prawa dokonać zapłaty (co nie wyklucza, aby pozostałe osoby się z Nią rozliczyły),
8) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że całokształt okoliczności wskazuje, że D. M. dokonał rozdrobnienia posiadanego gospodarstwa rolnego, w tym przekazując określonego działki (które historycznie były w posiadaniu D. oraz B. M.) na rzecz O. M. w celu stworzenia sztucznych warunków, w sytuacji gdy: 1) O. M. otrzymała działki od rodziców wobec Jej usamodzielnienia się, a nie wobec woli tworzenia sztucznych warunków 2) dowody zgromadzone w sprawie w tym dowody potwierdzające nabywanie sprzętu od dziadków (typowe w warunkach wiejskich), czy użyczanie sprzętu od Ojca w początkowym okresie usamodzielniania się, potwierdzają, że O. M. nie tworzy dokumentów dla potrzeb sprawy, lecz funkcjonuje jako samodzielny młody rolnik (niekiedy ma też problemy z płynnością finansową, co przekładało się na opóźnienia w zapłacie czynszu dzierżawnego), 3) aspekt wydziału działek nie dotyczący bezpośrednio O. M. na, który powołuje się Organ na str. 20 zaskarżonej decyzji nie jest dowodem potwierdzającym tworzenie przez O. M. sztucznych warunków (Skarżąca otrzymywała działki w wyniku podziału wobec Jej usamodzielnienia się, sytuacja Skarżącej winna być oceniana indywidualnie, za błędne należy uznać generalne przypisanie Skarżącej tworzenia sztucznych warunków);
9) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że dowody przedłożone przez Stronę oraz zgromadzone przez Organ administracji, w tym faktury sprzedaży na rzecz Ł.sp. z o.o. oraz M. sp. z o.o. nie potwierdzają, iż Skarżąca samodzielnie prowadziła gospodarstwo rolne bowiem zdaniem Organu Skarżąca nie dokonywała rzeczywistej sprzedaży towarów lecz dokonywała obrotu towarami w rzekomo zamkniętym łańcuchu dostaw (płody rolne sprzedaje między innymi na rzecz Ł.sp. z o.o., a obrót zwierzętami hodowlanymi dokonuje miedzy innymi na rzecz M. sp. z o.o.) w sytuacji gdy: przedstawione przez Skarżącą dowody w postaci faktur wskazują, że Skarżąca jako samodzielny rolnik dokonywała obrotu towarami na rzecz samodzielnych w świetle prawa handlowego podmiotów: 1) Ł.sp. z o.o. oraz M. sp. z o.o. są niezależnymi od Skarżącej podmiotami prawa 2) Ł.sp. z o.o. oraz M. sp. z o.o. dokonują dalszej odsprzedaży towarów najczęściej sprzedając je za granicę do podmiotów trzecich niepowiązanych z rodziną Państwa M., co obala tezę Organu w przedmiocie obrotu towarami w zamkniętym łańcuchu dostaw, 3) w/wym. spółki są to grupy producenckie spełniające odpowiednie wymagania, które prowadzą niezależną od Skarżącej działalność gospodarczą,
10) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez dokonanie całkowicie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że Skarżąca nie udowodniła, że jest samodzielnym rolnikiem lecz jedynie tworzy wraz z Ojcem D. M. jedno wspólne gospodarstwo rolne, w sytuacji gdy: dowody przedstawione przez Skarżąca (podobnie jak przez resztę członków rodziny M.) zwłaszcza ewidencja środków trwałych, faktury za zakup zwierząt, faktury za umieszczenie bydła, faktur za ocenę wartości użytkowej krów mięsnych, faktury za zakup nasion, żyta, kukurydzy, faktury za zakup paliwa, faktury za zakup środków ochrony roślin i nawozów, faktury za zakup paszy, taśmy ogrodzeniowej, grodzenia łąk, zakup złomu, usług weterynaryjnych, wycinkę drzew, części i materiały eksploatacyjne wskazują, że O. M. jako osoba posiadająca odpowiednie doświadczenie, samodzielnie prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne i nim zarządza. Organ dokonuje wyłącznie powierzchownej oceny przedstawionych faktur, które wbrew ustaleniom Organu wskazują na całkowitą niezależność prowadzonego przez O. M. gospodarstwa rolnego (niezależnego od gospodarstwa rolnego D. M.);
11) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w stopniu wystraczającym dla rozstrzygnięcia sprawy, mimo spoczywającego w tym zakresie na Organie ciężarze dowodowym, tj. nieudowodnienie stworzenia sztucznych warunków i mimo braku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych posiadających wiedzę specjalistyczną, wyprowadzanie przez Organ polemicznych, nieudowodnionych wniosków odnoszących się do 1) wysokości, rentowności czynszu dzierżawy z 1 ha w Parku Narodowym (nie wiadomo na jakiej podstawie, Organ uznaje, że czynsz płacony przez Skarżąca był niższy niż czynsz opłacony w typowych warunkach rolnych, nie wiadomo co Organ porównuje do wysokości czynszu dzierżawnego z 1 ha, nie wiadomo co Organ uwzględniał szacując wysokość czynszu dzierżawnego z 1 ha w [...] i jakimi kryteriami Organ się w ogóle posłużył), 2) zaplecza technicznego samodzielnych rolników, możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego z wykorzystaniem zaplecza technicznego Skarżącej (Organ wyprowadza polemiczny wniosek, że sprzęt Skarżącej był niewystarczający do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego) - [...] ani ARIMR nie posiadają wiedzy i doświadczenia w powyższych kwestiach i chcąc udowodnić w oparciu o powyższe tworzenie sztucznych warunków obowiązani byli do powołania biegłych na wykazanie tych okoliczności;
12) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewykazanie przez Organ II instancji tak samo jak Organ I instancji zgodnie ze standardami wynikającymi z orzecznictwa TSUE, m.in. standardami wyrażonymi w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt. C-432/12 i nie udowodnienie, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organy obu instancji w sposób sprzeczny z wnioskami wypływającymi z w/wym. wyroku, nie udowodnił, aby pomiędzy osobami, które Organ uznał lako jednego rolnika istniała zamierzona koordynacja zmierzająca wyłącznie do uzyskania przez te osoby wyższych płatności z określonego systemu wsparcia, w tym nie wykazano, na czym rzekomo takowa koordynacja miałaby polegać. Organ celem uzasadnienia własnych twierdzeń w przedmiocie tego, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki, opiera się wyłącznie na elemencie powiązań personalnych (rodzinnych) pomiędzy Skarżącą, a pozostałymi osobami, nie udowadnia (wbrew standardom TSUE): istnienia rzekomo istniejącej koordynacji między tymi osobami, Organ wskazuje, że miedzy poszczególnymi osobami określonymi w decyzji istnieje pewne porozumienie lecz nie do końca określa na czym takowe porozumienie ma polegać, Organ na co sam wskazuje, iż "nie sposób ustalić wg jakiego klucza, ani na jakich zasadach w związku z jakimi okolicznościami Pan D. M. oraz pozostali wymienieni w umowach - decydowali, ii to akurat Pan P.M., Pani B. M., Pani O. M. zostali wnioskującymi o płatności w ARIMR do w/w działek w roku 2022", tym samym Organ II instancji sam przesadza, że nie zrealizował w pełni spoczywającego na Nim obowiązku udowodnienia stworzenia sztucznych warunków, przesądzając, że jego decyzja jest poszlakowa,
13) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie przez Organ II instancji, że całokształt dowodów zgromadzonych w tym postępowaniu jak również dowody zgromadzone w innych postępowaniach prowadzonych przez ARiMR potwierdzają, że całokształt okoliczności sprawy (również okoliczności odnoszące się do D. M.), uzasadnia stwierdzenie, że Skarżąca dokonała stworzenia sztucznych warunków w zamierzonej koordynacji, a wiodącą rolę jeśli chodzi o tworzenie sztucznych warunków wiódł rzekomo D. M., w sytuacji gdy Organ II instancji (1) nie dysponował dowodami potwierdzającymi, aby Skarżąca w zamierzonej koordynacji z pozostałymi podmiotami m.in. z D. M. stworzyła sztuczne warunki celem wyłącznie skorzystania z systemu wsparcia i otrzymania większych dopłat (mimo opisanych przez Organ podziałów oraz przekazań działek Skarżąca nie uzyskiwała większych środków z funduszu UE), (2) Organ nie dysponował dowodami potwierdzającymi, aby D. M. rzeczywiście pełnił rolę jaka została mu przypisana rzekomego "koordynatora" tworzenia sztucznych warunków, (3) Organ uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, ograniczył ocenę do wybranych dowodów (swoje ustalenia w większości opiera na płatnościach z tytułu zapłaty czynszu na rzez PN [...] oraz kwestionuje prawdziwe wyjaśnienia Strony co do rozliczeń jakie odbywały się między poszczególnymi dzierżawcami), z pominięciem innych dowodów (nieprzesłuchanie świadków, pominięcie całego szeregu faktur wskazujących, że Skarżąca podejmowała samodzielnego, władcze decyzje względem Jej gospodarstwa rolnego), nie uwzględnił powiązań między dowodami, ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i mimo uznania, że w sprawie istnieje pewnego rodzaju porozumienie pomiędzy osobami wskazanymi w decyzji faktycznie sam nie wie czy w ogóle (a jeśli tak to kto), sprawował faktyczną sprawczą rolę - Organ sam wskazuje w jednym miejscu skarżonej decyzji wskazuje, że nadrzędną rolę w procederze pełnił D. M., w innym miejscu, że D. M. ale już z B. M. - co wskazuje, ze stan faktyczny w zakresie sztucznych warunków nie został w ogóle udowodniony,
14) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art 27 ust 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewykazanie przez Organ administracji w niniejszej sprawie (mimo spoczywającego na Organie ciężarze dowodowym), 1) aby doszło do spełnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez skonkretyzowany system wsparcia, (2) dowody zebrane w sprawie nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia. Skarżąca jako ubiegająca się o taką płatność zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu, w sytuacji gdy to Organ zobowiązany jest wykazać, że wyłącznym ("jedynym") celem podziału gospodarstw rolnych (które obszernie akcentuje w decyzji) było uzyskanie wyższych płatności co nie znajduje jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości potwierdzenia w materialne dowodowym (w sprawie nie zostali przesłuchani żadni kluczowi świadkowie) Organ mimo, że wskazuje na dokonywany podział gospodarstw rolnych nie wykazuje, aby następowało to w celu uzyskania większy dopłat (faktycznie wysokość dopłat mimo roszad personalnych była taka sama, stąd też Organ w zaskarżonej decyzji podkreśla, że nie wie, jakimi kryteriami kierowali się Państwo M.");
15) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie się przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na ogólnych, powierzchownych ustaleniach, niejednokrotnie niczym nieudowodnionych hipotezach, pozostających często wynikiem niezrozumienia przez Organ konkretnej sprawy i zasad prowadzenia działalności rolniczej (Organ kwestionuje, że zwierzęta rodziny M. nie były funkcjonalnie wyodrębnione, w sytuacji gdy faktycznie w samodzielnych gospodarstwach wyodrębnionych z gospodarstwa przodka - ojca/dziadka - nie jest możliwe dokonywanie tego rodzaju funkcjonalnych wyodrębnień, bydło nie rozumie, że może znajdować w tym, a nie w innym miejscu) w konsekwencji czego Organ nie wykazał w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w przypadku Skarżącej miało miejsce sztuczne stworzenie warunków dokonanych wyłącznie do otrzymania płatności w ramach określonego rodzaju wsparcia, dodatkowo Organ sam wskazuje, że ma wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych na, których opiera rozstrzygnięcie, sam zauważa, że nie jest w stanie wyjaśnić określonych faktów, co jest wynikiem wyłącznie jego niestaranności w sferze gromadzenia oraz oceny dowodów,
16) art. 4 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art 27 ust. 2 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 3 ust 3 ustawy o systemach płatności w 13 ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o systemach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez Organ II instancji decyzji Organu I instancji mimo, że wbrew założeniom Organu II instancji zgromadzone przez Organ I instancji dowody nie są "przekonujące" dla uznania, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organ II instancji wyłącznie powielił błędy Organu I instancji co istotne nie tylko przyjął za własne błędne ustalenia Organu I instancji lecz mimo podejmowanej w tym zakresie inicjatywy dowodowej przez Skarżącą, Organ II instancji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności prowadzonego postępowania, nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej oraz nie wyjaśnił kluczowych w sprawie faktów, zasłaniając się w tym zakresie zasadą szybkości postępowania (mimo, że odwołania rozpoznawał przez blisko 10 miesięcy);
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. § 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowisko-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez nieuwzględnienie przez Organ na etapie wydawania decyzji, że przepis uległ zmianie w ten sposób, że począwszy od 2021 określone w przepisie limity nie dotyczą wniosków składanych w wariackie 4. Organ nie wziął pod uwagę, że:
a) płatności w ramach pakietów 1,2, 5, 6 i 8 podlegają degresywności w zależności od powierzchni deklarowanej do płatności:
- 100% stawki podstawowej - za powierzchnię od 0,10 ha do 50 ha;
- 75% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;
- 60% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha.
b) od roku 2021 degresywność nie jest stosowana w ramach pakietu 4 (bez względu na położenie działek rolnych).
2. art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania to nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) NR 352/78 (WE) NR 165/94 (WE) NR 2799/98, (WE) NR 814/2000, (WE) NR 1290/2005 I (WE) NR 485/2008 poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu:
(i) polegające na odmowie przyznania Skarżącej korzyści wynikających z sektora prawodawstwa, w przypadku gdy w sprawie nie stworzono sztucznych warunków w sprzeczności z celami prawodawstwa (Organy administracji tego nie wykazały),
(ii) polegające na nieprzyznaniu Skarżącej korzyści wynikających z sektora prawodawstwa, gdy celem Skarżącego nie było uzyskanie korzyści z systemu wsparcia -jak sugerował Organ, a w każdym razie nie był to jedyny jego cel, co wyłącza zastosowanie klauzuli - sztucznych warunków - na gruncie wypracowanego orzecznictwa,
(iii) polegające na nieprzyznaniu Skarżącej korzyści wynikających z sektora prawodawstwa, w przypadku, gdy beneficjentem wnioskowanych korzyści miała być wyłącznie Skarżąca, jako samodzielny rolnik,
3. art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu:
(i) polegające na nieprzyznaniu Skarżącej określonego rodzaju wsparcia, pomimo, że Skarżąca nie podejmowała działań skierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków wyłącznie w celu uzyskania tej korzyści,
(ii) polegające na nieprzyznaniu Skarżącej określonego rodzaju wsparcia, mimo, że działanie Skarżącej nie zmierzało do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez Skarżącą skutek prawny,
(iii) polegające na nieprzyznaniu Skarżącej określonego rodzaju wsparcia, mimo, że Skarżąca ubiegając się o jego uzyskanie nie realizowała obejścia prawa ani nie dokonała jego nadużycia, co nie mogło skutkować odmową ochrony prawnej Skarżącej, która nie dokonała sztucznego wykreowania okoliczności uzasadniających stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową, co nie może się wiązać z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez O. M.,
4. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez zastosowanie wyrażonej w przepisie klauzuli obejścia prawa w sposób sprzeczny z wyrokiem TSUE z dnia 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, co polega na:
(i) zastosowaniu tego przypisu mimo nie rozważenia przez Sąd elementu obiektywnego oraz elementu subiektywnego (na podstawie obiektywnych dowodów potwierdzających spełnienie elementu obiektywnego oraz elementu subiektywnego jednocześnie), gdy jak wynika z zacytowanego wyroku Sąd stosując klauzulę obejścia prawa, której zaistnienie skutkuje odmową wypłaty określonego rodzaju wsparcia, zobowiązany jest do rozważenia obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), oraz do rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu,
(ii) zastosowaniu tego przepisu mimo, że Organ nie oparł się na łącznym spełnieniu elementu obiektywnego oraz subiektywnego i stosując wobec Skarżącej klauzulę obejścia prawa oparł się tylko na elementach takich jak więź personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne (które nie były jednak takie same i różniły się od siebie), nie badając okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji, oraz ewentualnie o uchylenie decyzji Organu II instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w przepisach K.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu.
W sprawach dotyczących płatności RSK, stosownie do treści z art. 27 ust. 1 ustawy PROW organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się.
Ponadto zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Wyjaśnić należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ uprawniony jest do rozważenia czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło.
Nie ulega wątpliwości, że w wypadku gdy organ zmierza do odmowy przyznania płatności, z uwagi na stworzenie przez wnioskodawcę sztucznych warunków do jej uzyskania, obowiązek wykazania istnienia tej okoliczności spoczywa na organie. Należy jednak pamiętać, że specyfika postępowania dowodowego w tego typu sprawach powoduje, że większość, a czasami wręcz całość dowodów istotnych dla tego aspektu sprawy jest w posiadaniu wnioskodawcy. Ten ostatni, jak już wspomniano, ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.
W tym miejscu należy zaznaczyć, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) - c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.) – zwanego dalej "Rozporządzeniem 1307/2013", "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą, "gospodarstwo rolne" oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika (podkreślenia Sądu), znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; "działalność rolnicza" oznacza: (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Powyższe oznacza, że rolnikiem, a zatem podmiotem, który może występować o przyznanie płatności, jest osoba fizyczna lub prawna (ewentualnie grupa takich osób), która:
- posiada odpowiednie jednostki wykorzystywane w działalności rolniczej,
- zarządza nimi,
- aktywnie prowadzi produkcję, hodowlę, uprawę, utrzymuje użytki rolne itd.
W ocenie Sądu podmiot występujący o przyznanie płatności ma obowiązek dysponowania odpowiednimi dowodami wskazującymi, że spełnia wszystkie trzy ww. warunki. W toku kontroli wniosku o przyznanie płatności organ ma bowiem prawo dokonać weryfikacji wszystkich oświadczeń wnioskodawcy.
Powyższe uwagi są niezbędne gdyż osią argumentacji organu dotyczącej stworzenia przez stronę "sztucznych warunków", w kontrolowanej przez Sąd sprawie, jest twierdzenie, że nie prowadzi ona indywidualnego gospodarstwa rolnego, a gospodarstwo to jest współtworzone przez szereg osób wskazanych w decyzji - zwanych na potrzeby niniejszego uzasadnienia “grupą". Zdaniem organu, osoby te nie mogą występować o przyznanie płatności samodzielnie, gdyż wspólnie posiadają odpowiednie jednostki wykorzystywane w działalności rolniczej, wspólnie zarządzają nimi i wspólnie prowadzą działalność rolniczą. Z kolei zgłoszenie wniosków o płatności przez poszczególne osoby, miało umożliwić uzyskanie środków w wyższej wysokości.
Reasumując powyższe: w niniejszym postępowaniu rolą Sądu jest ocena, czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i na jego podstawie zasadnie uznały, że strona skarżąca oraz pozostałe osoby należące do grupy, w sposób sztuczny stworzyły warunki niezbędne do uzyskania płatności w wyższej wysokości. Ocena Sądu musi jednak uwzględniać to, że zebranie kompletnego materiału dowodowego jest uzależnione od współdziałania strony skarżącej. Strona ta ma bowiem obowiązek przedstawić na wezwanie organu dowodów potwierdzających dysponowanie jednostkami wykorzystywanymi w działalności rolniczej, zarządzania nimi oraz aktywnego prowadzenia wspomnianej działalności.
Należy również wskazać, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2022, w pozycji IX ppkt 5) formularza wniosku zawierającego oświadczenia i zobowiązania, oświadczyła, że nie stwarza sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art.11 ust.4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy. Zdaniem orzekającego Sądu, złożone przez skarżącego oświadczenia biorąc po uwagę bardzo uproszczone postępowanie w stosunku do klasycznego postępowania administracyjnego, mają istotne znaczenie w prowadzeniu tego typu postępowaniu albowiem organ weryfikując dane zawarte w złożonym wniosku, opiera się faktycznie na dokumentach i oświadczeniach zawartych i załączonych do wniosku. Tylko w przypadku nabrania wątpliwości co prawdziwości zawartych w nich twierdzeń i okoliczności, dokonuje ich sprawdzenia.
Skarżąca składając oświadczenie zawarte w złożonym wniosku, że "nie stwarzam sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 11 ust. 4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy". Złożył oświadczenie wiedzy, zatem na ten moment, powinna posiadać dowody, które skutkowały złożeniem przez nią takiego, a nie innego oświadczenia wiedzy. W formularzu nie zawarto możliwości wyboru w tym zakresie innej opcji poprzez stwierdzenie np. "nie wiem, nie posiadam w tym zakresie wiedzy". Zawarte stwierdzenie jest jednoznaczne "nie stwarzam sztucznych warunków".
Zatem strona składając wniosek ze złożonym przez siebie oświadczeniem musi liczyć się nie tylko z tym, że organ badając prawdziwość danych zawartych we wniosku, dokona nie tylko weryfikacji jej statusu rolnika, ale także prawdziwości oświadczenia, że "nie stwarza sztucznych warunków".
Mając to na uwadze nie można uznać, że tymi dowodami mają być w głównej mierze zeznania świadków, składane po znacznym upływie czasu od złożenia oświadczenia. O stanie wiedzy świadków, co do istnienia istotnego stanu faktycznego, osoba składająca oświadczenie, nie będzie przecież wiedzieć w momencie składania oświadczenia, ale znacznie później, bo dopiero po ich przesłuchaniu. W omawianym postępowaniu zeznania świadków powinny mieć charakter uzupełniający, pozwalający rozstrzygnąć wątpliwości wynikające z treści dokumentów. Nie mogą jednak zastępować dowodów w postaci dokumentów ukazujących podstawowe elementy funkcjonowania gospodarstwa rolnego.
Rozwijając oba wyżej omówione wątki, Sąd pragnie również wskazać, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności strona nie może decydować o tym, jakie dowody są przydatne, a jakie nieprzydatne organowi administracyjnemu w postępowaniu i od tej oceny uzależniać udostępnienie materiału dowodowego. W tym zakresie gestorem postępowania jest organ administracyjny. Jak już wspomniano, specyfika spraw w przedmiocie przyznania płatności wiąże się z tym, że posiadaczem niezbędnych informacji oraz materiału dowodowego, który umożliwi rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, jest przede wszystkim strona postępowania. Każdorazowy brak reakcji strony na wezwanie organu do przedstawienia dowodów, musi być oceniony, jako naruszenie powyższego ustawowego obowiązku. Strona, która nie wywiązuje się z powyższego obowiązku musi mieć świadomość tego, że to od jej postawy uzależniony będzie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że podmiotem mającym przejawiać aktywność w postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy, jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmową udzielenia tej pomocy, jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że aktywność strony nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 27 lutego 2020 r. I SA/Ol 790/19 - wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje Skarżąca, ani też z własnej inicjatywy, pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyr. NSA z 29.03.2019 r. I GSK 1369/18).
Podkreślić należy, że organy nie zarzuciły Skarżącej niespełnienia warunków do przyznania określonej płatność, wykazały natomiast, że warunki do jej otrzymania w wyższej wysokości zostały wykreowane w sposób sztuczny. Argumentacja zaskarżonej decyzji kładzie nacisk nie na to, czy strona skarżąca jest rolnikiem, lecz czy rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) - c) Rozporządzenia nr 1307/2013 jest grupa osób fizycznych i prawnych wskazanych w decyzji. Owa wielokrotnie przywoływana “sztuczność" nie dotyczy zatem tego czy strona postępowania w sposób “sztuczny" prowadzi gospodarstwo rodzinne w rozumieniu art. 23 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o Kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 461 ze zm.) ale tego, czy uczestniczyła w wykreowaniu sztucznych warunków do uzyskania płatności w wyższej wysokości. Organ uznał, że organizacja działalności rolniczej Skarżącej, jak i pozostałych osób wymienionych w decyzji, zmierzała do ominięcia przepisów zmniejszających wysokość poszczególnych płatności dla gospodarstw z większym areałem lub ilością bydła. Organy badały aspekty związane z faktycznym użytkowaniem gruntów, ich zarządzeniem oraz współdziałaniem osób je użytkujących i deklarujących do płatności. Analiza ta wykazała, że wszystkie gospodarstwa rolne były ściśle powiązane osobowo, organizacyjne i ekonomicznie. Strona skarżąca prowadziła przy pomocy najbliższych de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne. Powoduje to, że mimo wielości podmiotów, działalność rolnicza faktycznie prowadzona była wspólnie przez te same osoby.
Sąd podziela powyższe stanowisko. W jego ocenie poszczególne podmioty, w tym strona skarżąca, nie tworzyły odrębnych gospodarstw rolnych. Szczegółowa analiza powiązań pomiędzy poszczególnymi podmiotami, tj. stroną skarżącą i pozostałymi producentami ubiegającymi się o płatności ze środków publicznych, łączące owe podmioty więzi osobowe i kapitałowe, pozwalają na ustalenie koordynacji działań tych jednostek, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia.
Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organy uznały, że Skarżąca nie jest samodzielnym producentem rolnym, lecz funkcjonuje jako zasadnicza część szerszej struktury, powiązanej personalnie i kapitałowo. Działki oraz bydło zgłaszane do płatności na rok 2022 przez poszczególne podmioty grupy, nie tworzą pojedynczych odrębnych gospodarstw rolnych, a część większej całości, nastawionej na pozyskanie płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące. Sednem tego mechanizmu jest multiplikowanie podmiotów (osób fizycznych i prawnych) mogących formalnie ubiegać się o płatności, a pozbawionych przymiotu samodzielności w funkcjonowaniu. Organ odwoławczy przedstawił, ustalony w tej sprawie mechanizm, mający jego zdaniem zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskania płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia limitów powierzchniowych i kwotowych obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa.
Zauważyć należy, że zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia RSK, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6 i 8, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię gruntów od 0,1 ha do 50 ha; 2) 75% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 50 ha do 100 ha; 3) 60% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 100 ha.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ wykazał, że skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreował sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z tym przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".
Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3.11.2016 r. akt II GSK 3579/16).
Jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani obowiązującego wcześniej rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.
Zwrot "sztuczne warunki" utrwalił się w regulacjach Wspólnej Polityki Rolnej w kolejnych okresach programowania i był formułowany w prawie niezmienionym brzmieniu. Tworzenie sztucznych warunków zostało uznane za naruszenie interesów finansowych UE. W okresach programowych 2014-2020 i 2023-2027 relewantne przepisy zostały ujęte w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U. L 435 z 6 grudnia 2021 r.). Z powyższych przepisów wynika, że nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, iż warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Prawo unijne nie określa jednak kryteriów oceny utworzenia sztucznych warunków. Kryteria te zostały sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zakaz tworzenia sztucznych warunków stanowi klauzulę generalną, która ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób schematyczny, prowadzący do skutków mijających się z celem, dla którego to prawo zostało ustanowione. Dotyczy to pozyskiwania korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa unijnego. Z orzecznictwa TSUE wynika, że ustalenie utworzenia sztucznych warunków wymaga zbadania elementu obiektywnego i subiektywnego (Wyrok Trybunału z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrzawen fond Zemedelie Razplasztatelna agencija). Podobne stanowisko zajmował już wcześniej ETS np. w wyroku z 14.12.2000 r., w sprawie C-110/99, Emsland- Starkę GmbH przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Jonas, Zbiór Orzeczeń, s. 1-11569; wyroku
z 21.07.2005 r. w sprawie C-515/03, Eichsfelder Schlachtbetrieb GmbH przeciwko Hauptzollamt Hamburg-Jonas, Zbiór Orzeczeń, s. 1-07355; wyroku z 16.03.2006 r. w sprawie C-94/05, Emsland-Starke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hanover, Zbiór Orzeczeń 2006, nr 3A, s. 1-2619; wyroku z 11.01.2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products, Zbiór Orzeczeń s. 1 - 239, w którym podkreślał, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy projektami. Stanowisko TSUE stało się ostatnio mniej korzystne dla beneficjentów po wyroku TSUE z dnia 7 kwietnia 2022, C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agentia de Platisi Interventie Pentru Agricultura - Central Judetean Doli i Agentia de Plati si Interventie Pentru Agricultura (APIA) - Aparat Central (www.eur-lex.europa.eu). TSUE potwierdził, że oceny czy doszło do tworzenia sztucznych warunków należy dokonać w oparciu o istnienie elementu obiektywnego i subiektywnego w działaniach wnioskodawcy, ale pominął w tym wyroku, że do uznania zaistnienia sztucznych warunków do uzyskania płatności rolniczych, nakierowanie na pozyskanie tych płatności nie musi być wyłącznym celem wnioskującego o płatności.
W wyroku z 3 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 2607/18, Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że pojęcie sztucznego tworzenia warunków jest pojęciem nieostrym, jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku. Sztuczny to przymiotnik określający coś, co zostało wytworzone w sposób nienaturalny, w innym celu, niż nastąpiłoby w ramach normalnego porządku rzeczy. Sztuczny charakter czynności prawnych można przypisać takim czynnościom, których sens sprowadza się do wywołania określonego skutku, który nie wystąpiłby, gdyby obrót gospodarczy toczył się swobodnie i uczciwie. Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 niedopuszczalne. Stwierdzenie tego rodzaju nieprawidłowości prowadzić bowiem musi jak stanowi ten przepis do nieprzyznania lub wycofania już przyznanej korzyści.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że z unormowaniem tym koresponduje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten nie odwołuje się do zamiaru kierunkowego wnioskodawcy, a więc nie stanowi o tym, by wyłącznym celem jego działania było uzyskanie nienależnej korzyści. Tak też ten przepis rozumiany jest w najnowszym orzecznictwie TSUE. Wprawdzie wcześniej TSUE zajmował bardziej liberalne dla beneficjentów pomocy stanowisko, bo przyjmował, że o sztucznym tworzeniu warunków w rozumieniu tego przepisu można mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy (zob. np. wyrok z 12 września 2013 r., nr C-434/12, ZOTSiS 2013/9/I-546 i cytowane tam orzecznictwo), jednak obecnie odstąpiono od tego poglądu. W wyroku z 7 kwietnia 2022 r. nr C-176/20 TSUE wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania", nie odwołując się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy. Wskazano także w uzasadnieniu tego orzeczenia, że art. 60 rozporządzenia 1306/2013 odpowiada zgodnie z jego brzmieniem co do zasady art. 29 rozporządzenia 1782/2003, dokonującemu kodyfikacji dotychczasowego orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym podmioty prawa nie mogą się w sposób oszukańczy lub stanowiący nadużycie powoływać na przepisy prawa Unii.
W wyroku z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt. I GSK 1776/22 wskazano, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uprawnienia do płatności powinno się przydzielać osobie, która posiada uprawnienia decyzyjne, odnosi korzyści i ponosi ryzyko finansowe w odniesieniu do działalności rolniczej na gruntach, co do których wnioskuje o płatności – motyw 16 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia.
Z powołanych orzeczeń TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to, na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28.03.2017 r., II GSK 138/17).
Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. w sprawie I GSK 1772/18, że utworzenie wielu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie wielu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne.
Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich (na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich)i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres.
Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilku podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.
W ocenie Sądu organ odwoławczy wykazał istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w ww. wyrokach TSUE. Ustalił prawidłowo powiązania rodzinne i kapitałowe poszczególnych osób. W świetle poczynionych ustaleń trafnie skonkludował, że wskazane podmioty w działalności rolniczej, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy. Tym samym, że poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów i stad oraz podporządkowanie wspólnemu celowi gospodarczemu, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia - koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Zasadnie uznano, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym strony skarżącej, nie miała charakteru odrębnego. Strona nie działała autonomicznie.
Ustalono okoliczności obiektywnie wskazujące na podporządkowaniu funkcjonowania strony skarżącej interesom całej, stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu indywidualnego "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Organ prawidłowo wskazał na istnienie jednego spójnego gospodarstwa obejmującego wszystkie grunty lub stada, formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne podmioty. Zwrócił uwagę, na schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2022 r. Podmioty te są wzajemnie powiązane osobowo, organizacyjnie oraz sprzętowo. W sposób uprawniony wywnioskowano o funkcjonowaniu szerszego, jednolicie i spójnie zarządzanego przedsięwzięcia gospodarczego. Trafnie stwierdził, iż podmioty te, w tym Skarżąca, nie prowadziły samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych rozumianych jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
Wskazują na to w pierwszej kolejności następujące ustalenia i argumenty:
a) D. M., B. M., O. M. oraz P. M. wspólnie dzierżawili od [...] około 1 000 ha gruntów. Obejmujące je działki zgłaszane były do płatności dowolnie, przez B. M., O. M. oraz P. M.. Umowy z Parkiem nie precyzowały, któremu z wnioskodawców przysługuje prawo do użytkowania konkretnej działki. Uiszczenie czynszu dzierżawnego następowało w większości wypadków z konta D. M.. Pomimo wezwań kierowanych do poszczególnych wnioskodawców, nie przedłożyli oni dokumentów jednoznacznie potwierdzających dokonanie wzajemnych rozliczeń. Nie wyjaśnili wysokości czynszu za poszczególne działki. Zasadnie zatem organ uznał, że członkowie grupy działali w koordynacji i nie wyjaśnili zasad panujących we wzajemnych stosunkach regulujących: kto zgłasza działki do płatności, jaka jest wysokość czynszu za konkretną działkę oraz jaki jest sposób rozliczenia współdzierżawców z osobą uiszczającą czynsz wydzierżawiającemu;
b) w latach poprzedzających 2022 r. działki [...] obręb [...], działka [...] obręb [...], działka [...], działki [...] obręb [...] były w różnych latach zgłaszane do płatności przez różne osoby wchodzące w skład grupy lub podmioty powiązane. Równocześnie działki [...] były dodatkowo dzielone i rozdysponowane pomiędzy członków grupy i podmioty powiązane (np. M. M. oraz K. M. dzierżawią działki od odpowiednio B. M. i D. sp. z o.o. Obie działki zostały wyodrębnione z większych).
c) na działce [...] obręb [...] znajduje się lokalizacja stada D. M.. Działka ta jest jego własnością. Na tej samej działce znajdują się wybiegi stad: B. M., P.M. oraz O. M.. Równocześnie, na działce [...] (otoczonej w całości przez działkę [...]) ograniczającej się praktycznie do obrysu znajdującej się na niej budynku, stanowiącej własność P. M., znajduje się lokalizacja stad P. M. i B. M..
Z kolei w [...], w obrębie jednego kompleksu budynków gospodarczych, na odrębnych działkach ewidencyjnych wydzielonych z (nieistniejącej aktualnie) działki nr [...] znajdują się: siedziba stada O. M. (działka nr [...]), P. M. (działka nr [...]), D. M. (działka nr [...]), Ł.sp. z o. o., M. sp. z o. o. (również działka nr [...]). Samą działkę [...] (nr przed podziałem geodezyjnym) jako siedzibę stada podają: D.sp. z o. o., R. sp. z o. o., oraz C. sp. z o. o. W spółkach tych udziałowcami są D.M. oraz B. M..
d) członkowie grupy deklarowali rodzaje działalności rolniczej wymagającej tego samego rodzaju sprzętu (uprawy: rzepaku, kukurydzy i innych zbóż oraz grochu siewnego; hodowli bydła; utrzymywanie użytków zielonych). Równocześnie O. M., P. M., B. M., K. M. oraz M. M., pomimo precyzyjnych wezwań (do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadane zaplecze techniczne w tym maszyn i urządzeń rolniczych) nie udokumentowali dysponowania sprzętem, infrastrukturą lub zwierzętami (celem spełnienia warunków umożliwiających przyznanie RSK) niezbędnymi do samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej w deklarowanym zakresie. Ponadto O. M., P. M., B. M., K. M., M. M. oraz D. sp. z o.o. nie udokumentowali zatrudniania pracowników w ilości i kwalifikacjach niezbędnych do samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej w deklarowanym zakresie. Spółka D. pomimo posiadania sprzętu nie zatrudniała pracowników do ich obsługi.
Pomimo wskazanych braków w zapleczu i sile roboczej wymienione osoby nie udokumentowały w pełni w jaki sposób, przy użyciu jakiego sprzętu, na jakich zasadach itd., prowadziły deklarowaną działalność rolniczą. Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń wynika również, że w omawianym zakresie wymienione osoby korzystały z pomocy innych osób z grupy.
W dalszej kolejności na przyjętą ocenę miały inne okoliczności, które nie stanowiłyby jej samodzielnej podstawy, jednakże w połączeniu z wyżej wymienionymi, mają nią wpływ:
- osoby tworzące grupę w zakresie kupna koniecznych do prowadzenia działalności materiałów, jak również sprzedaży swojej produkcji w przeważającym zakresie korzystały ze spółek Ł.czy M., w których funkcje zarządzające i właścicielskie pełnią członkowie rodziny M.. Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym - w M. sp. z o. o. wspólnikami są m.in. D.M. oraz B. M., będący jednocześnie i odpowiednio prezesem oraz członkiem zarządu przedmiotowej spółki. Z kolei w Ł.sp. z o. o. B. M. pełni funkcję prezesa zarządu, a wspólnikami są m.in. D.M., D. sp. z o. o. (wspólnik i prezes zarządu D.M.) oraz R. sp. z o. o. (jeden ze wspólników oraz prezes zarządu D.M.). Wobec powyższego należy stwierdzić, iż D.M., ale również B. M., posiadają dominujący wpływ na działalność.
Jakkolwiek opisane działanie jest usprawiedliwione ekonomicznie, to jednak w zestawieniu z całością przedstawionych okoliczności, wzmacnia argumentację organu opisującą grupę jako jeden organizm gospodarczy.
- te same adresy siedzib gospodarstw B. M., O. M. oraz P. M.. Analogiczna sytuacja dotyczy siedzib M. M., K. M.. Również siedziba D. sp. sp. z o. o. koreluje z innymi powiązanymi osobą D. M. spółkami tj.: B. sp. z o. o., C. sp. z o. o., M. sp. z o. o., O.sp. z o. o. a także siedzibą prowadzenia działalności D. M. jako podatnika VAT oraz widnieje na części faktur dotyczących O. M. i P. M..
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, o tym że działalność występujących o dopłaty istniała w ramach szerszego centralnie i spójnie kierowanego organizmu gospodarczego, nie miała charakteru autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, a wypadku M. M. oraz K. M. ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Łącznie okoliczności te nakazywały uznać, że zgłoszenie do płatności gruntów i stąd przez liczne powiązane podmioty, nieprowadzące w rzeczywistości samodzielnej działalności rolniczej uzasadnionej celami gospodarczymi, miało charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).
Organ trafnie ustalił, że zabieg polegający na zgłoszeniu przez odrębne podmioty zarządzanych wspólnie gruntów rolnych, prowadzić mógł do uzyskania dodatkowych korzyści finansowych w porównaniu z sytuacją, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot. W zaskarżonej decyzji prawidłowo określono również hipotetyczną wartość takich korzyści i wskazano, że:
a) gdyby jeden podmiot złożył jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do powierzchni 2384 ha [całość gruntów deklarowanych przez podmioty (tylko te opisywane w niniejszej decyzji) powiązane z D.M.], to otrzymałby płatność jedynie do 75 ha (zgodnie z obowiązującymi przepisami § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW) - przy czym przyjmując do wyliczeń najniższą stawkę płatności ONW tj. dla strefy I wynoszącej 179 zł/ha - płatność ONW wyniosłaby 7 831,25 zł. W przypadku zgłoszenia gruntów o obszarze wynoszącym 2384 ha przez 7 opisywanych podmiotów - płatność ONW wyniosłaby łącznie 53 235,50 zł [(5 x 7831,25 zł) + ( 1 x 6712, 50 zł) + (1 x 7366,75 zł)], a potencjalny zysk wyniósłby 45 404,25 zł;
b) składając jeden wniosek o przyznanie płatności na rok 2022 D. M.otrzymałby płatność RDST do limitu 27 ha w wysokości 5 295,78 zł (27 ha x 196,14 zł / ha). Składając siedem wniosków zwielokrotniono wysokość przyznanych płatności RDST w następujący sposób:7 x (27 x 196,14 zł / ha) = 37 070,46 zł Potencjalny zysk (w odniesieniu do płatności RDST za rok 2022) wynikający z zastosowania mechanizmu multiplikacji podmiotów wyniósł: 37 070,46 zł – 5 295,78 zł = 31 774,68 zł.
c) Złożenie wniosku o płatności do krów oraz płatności do bydła przez jeden podmiot uprawniało do otrzymania pomocy finansowej w następujących wysokościach:
- płatność do krów: 20 szt. zwierząt x 467,35 zł / szt. = 9347 zł
- płatność do bydła: 20 szt. zwierząt 363,16 zł / szt. = 7 263,20 zł.
Rozdział stada i przypisanie zwierząt do 4 osób fizycznych i jednej osoby prawnej spowodował możliwość zwielokrotnienia zysku w następujący sposób:
- płatność do krów: 5 "gospodarstw" x (20 szt. zwierząt x 467,35 zł / szt.) = 46 735,00 zł
- płatność do bydła: 5 "gospodarstw" x (20 szt. zwierząt 363,16 zł / szt.) = 36 316,00 zł.
Potencjalny zysk wynikający z zastosowania mechanizmu multiplikacji podmiotów w przypadku płatności do krów oraz płatności do bydła wyniósł: 83 051,00 zł – 16 610,20 zł = 66 440,80 zł.
d) wykreowanie płatności MR na rolników K. M. oraz M. M. pozwoliło na zysk: 2 x 50 ha x 360,91 zł/ha = 36 091,00 zł;
e) płatność JPO może zostać przyznana w wysokości nieprzekraczającej 150 000 euro. Limit kwoty płatności JPO w wysokości 150 000 euro po przeliczeniu na polskie złote w roku 2022 wynosi 727 245,00 zł [150 000 euro x 4,8483 zł (kurs euro obowiązujący dla płatności realizowanych w 2022 r.)]. Stawka płatności JPO na rok 2022 określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2022 r. (Dz. U. 2022 r., poz. 2107) wynosi 518,01 zł/ha. Tym samym powierzchnia odpowiadająca maksymalnej możliwej do uzyskania kwicie płatności JPO w roku 2022 wynosi 1403,92 ha. Podział gruntów pomiędzy osoby z grupy pozwoliłoby na uzyskanie dodatkowej kwoty wsparcia (2 384,36 ha – 1403,92 ha) x 487,62 zł = 478 082,15 zł.
f) w przypadku płatności RSK, zgłoszenie gruntów przez: D.M. (100,87 ha deklarowane w 3 wariantach), P. M. (317,00 ha deklarowane w 7 wariantach), D. sp. z o. o. (129,23 ha deklarowane w dwóch wariantach), B. M. (473,86 ha deklarowane w 4 wariantach), O. M. (1084,00 ha), K. M. (obszar 50 ha) oraz M. M. (63,77 ha), pozwoliło na ominięcie § 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415,
z późn. zm), który stanowi że, płatność jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię gruntów od 0,1 ha do 50 ha; 2) 75% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 50 ha do 100 ha; 3) 60% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 100 ha.
Organ odwoławczy, w zaskarżonej decyzji, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń co do motywacji takich działań, dowiódł bowiem, że służyły one obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną zestawiającą sposób prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkie powiązane podmioty. Dopiero łączna ocena wzajemnych powiązań osób wchodzących w skład grupy umożliwia prześledzenie i zidentyfikowanie całego mechanizmu działań. Dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie oceny potencjalnych korzyści płynących z wszystkich złożonych wniosków o przyznanie płatności.
2) Organy ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12 oraz wyroku C-176/20. Z wyroków tych wynika, że Trybunał uznaje za obowiązek sądów krajowych (a w konsekwencji także organom) weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.
3) Zdaniem Sądu trafny był również wniosek organu, że działania strony skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013.
Podkreślić należy, poszukując ratio legis wspomnianych rozwiązań, że konieczne jest odczytywanie celów opisanych w ww. przepisach wraz z przepisami prawa materialnego zarówno wspólnotowego jaki krajowego regulujących przyznawanie płatności. Wynika z nich w sposób niewątpliwie, że konstrukcja stawek płatności (degresja szczeblowa) oraz próg kwotowy w przypadku jednolitej płatności obszarowej (współczynnik redukcji), służy promowaniu gospodarstw mniejszych, poprzez wsparcie dochodowe, co niewątpliwie sprzyjać ma pożądanemu przez prawodawcę wspólnotowego celowi jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie.
Wprost mowa jest o tym w pkt. 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mowa tam, że: "charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150.000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony i powinien zostać udostępniony jako wsparcie unijne dla środków finansowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ("EFRROW")". Jednoznacznie wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy przewiduje rygorystyczne przestrzeganie przepisów przewidujących zmniejszenie wsparcia, służących ochronie interesów ekonomicznych mniejszych rolników.
Organ właściwie ocenił, że działalność skarżącej oraz wskazanych w decyzji podmiotów nie realizowała tak rozumianych i prawnie promowanych celów wsparcia.
Działanie skarżącego i podmiotów powiązanych nie służyło również wspieraniu konkurencyjności rolnictwa, czyli celowi wskazanemu w art. 4 lit. a) rozporządzenia nr 1305/2013. Wyjaśnić bowiem trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Sąd wnioski te podziela w całości.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (tu rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem i stadami) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia. Tym samym konkurencyjność w aspekcie szerszym, nie indywidualnym, w istocie zaburza.
Sąd uznał jednocześnie, że strona wniosków tych nie podważyła argumentami opartymi na twierdzeniu o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Nie przedłożyła również, pomimo nałożonego na nią przez organ obowiązku, dokumentów potwierdzających niezależność i samodzielność funkcjonowania jej gospodarstwa rolnego. Z przyczyn wskazanych na wstępie, wnioskodawca nie może posługiwać się dowodami nie istniejącymi w chwili składania wniosku o przyznanie płatności. Ma obowiązek posiadać dowody potwierdzające jego uprawnienie do otrzymania płatności, w tym statusu rolnika w rozumieniu Rozporządzenia 1307/2013. Obowiązek ten dodatkowo zyskuje na znaczeniu w sytuacjach gdy: wnioskodawca nie jest właścicielem wszystkich jednostek wykorzystywanych w jego działalności rolniczej oraz widnieją oczywiste powiązania osobowe bądź kapitałowe z innymi podmiotami występującymi o płatność.
W niniejszej sprawie, pomimo tego, że postępowanie trwało przez wiele miesięcy, strona nie potrafiła przekonywująco udokumentować sposobu samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej w deklarowanym zakresie.
Dlatego też Sąd uznał, że bez wpływu na wynik sprawy pozostają zeznania złożone przez świadków, zawnioskowanych w poszczególnych postępowaniach. Strona mocno akcentowała zarzut dotyczący zaniechania przez organ przesłuchania wskazanych przez nią świadków, co w jej ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem strony zaniechanie przeprowadzenia przesłuchania świadków naruszało prawo strony do realizacji inicjatywy dowodowej oraz naruszało obowiązek ustawowy wszechstronnego zbadania całości materiału dowodowego. Świadkowie wskazani w odwołaniach, w poszczególnych postępowaniach, mają szczególną wiedzę w przedmiocie istotnych faktów jak: 1) samodzielne prowadzenie gospodarstwa przez skarżącą 2) plany rozwojowe jako samodzielnego rolnika, 3) posiadanie odpowiedniego zaplecza technicznego co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, 4) posiadanie wystarczającego do prowadzenia samodzielnie gospodarstwa zaplecza ekonomicznego, 5) bezpośredniego zatrudniania pracowników (pracownicy są zatrudniani najczęściej sezonowo na podstawie ustnych umów – co jest przyjętym trybem w warunkach wiejskich, 6) samodzielnego regulowania podatków oraz innych należności publicznoprawnych, 7) podejmowanie przez Skarżącej samodzielnych zarządczych decyzji w swoim gospodarstwie, 8) poza samodzielnością – odrębność każdego z gospodarstw rolnych: B. M., P. M., O. M., D. M. oraz K. M. i M. M., spółki D. sp. z o.o.". Przesłuchanie D. M. było niezbędne, ponieważ zarzut tworzenia sztucznych warunków nosi w sobie element woli, a zatem koniecznym było przesłuchanie osoby której zarzuca się "układanie sztucznych warunków" celem wykazania tejże woli. W ocenie Strony na wskazane fakty organ zobowiązany był przeprowadzić dowody z przesłuchania świadków, w tym także i tych którym zarzucano tworzenie sztucznych warunków wraz ze Skarżącą dla prawidłowej oceny stanu faktycznego.
Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że jest on niezasadny z przyczyn, o których mowa była na wstępie rozważań Sądu. Zeznania te nie mogą zastąpić oczywistych braków w dokumentacji dotyczącej podstawowych aspektów działalności rolniczej członków grupy, takich jak wzajemne rozliczenia kosztów dzierżawy gruntów od Parku oraz niewykazania źródeł pochodzenia sprzętu, infrastruktury oraz niezbędnych do prowadzenia działalności w deklarowanych zakresie.
Nadto podmioty, które tworzyły gospodarstwo rolne miały możliwość złożenia wyjaśnień – każdy w swojej sprawie i co do zasady takie wyjaśnienia zostały złożone. Wyjaśnienia te były przez organ poddane ocenie, stanowiły podstawę wzywania o uzupełnienie dokumentów, czy też uściślenia tych wyjaśnień, poprzez np. wskazanie osób/podmiotów wykonujących określone usługi oraz sposobu rozliczenia wystawionych/otrzymanych faktur, itp. Strona składając wniosek o przesłuchanie świadków: B. M., P. M., O. M., D. M. oraz K. M. i M. M., spółki D. sp. z o.o., nie wskazała jakie inne okoliczności - niż te które zostały przez te podmioty podane w wyjaśnieniach – mogłyby być przedmiotem przesłuchania, nie wskazała, jaką jeszcze, niż przedstawioną w toku postępowania, wiedzę o istotnych dla sprawy okolicznościach wskazane osoby posiadały.
Przesłuchanie w charakterze świadków osób, które zdaniem organu współtworzyły sztuczne warunki nie mogło zatem wnieść nic nowego do sprawy. Osoby te oświadczyły w swoich wnioskach o płatności, że "nie stwarzają sztucznych warunków". Ich wiedza w tym zakresie jest zatem znana. Równocześnie, mimo wezwań, nie przedłożyły wystarczających dowodów w kluczowych dla sprawy aspektach.
W ocenie Sądu, przesłuchanie poszczególnych członków grupy niebyło również niezbędne dla ustalenia istnienia subiektywnego elementu składającego się na stwierdzenie sztucznych warunków. W przywołanym orzecznictwie TSUE (sprawa C-434/12) oraz jednoznacznie bowiem wskazano, że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać wykazane takimi okolicznościami jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Zatem nie chodzi tutaj wyłącznie o subiektywne poczucie skarżących na temat swoich działań. Więzi prawne, ekonomiczne i personalne pomiędzy członkami grupy zostały jednoznacznie ustalone. Wzajemne przekazywanie działek w latach wcześniejszych oraz wspólne wydzierżawianie gruntów Parku, świadczy również o zamierzonej koordynacji.
Odnosząc się do pozostałych zawnioskowanych przesłuchań – osób, które nie były uznane przez organ, jako podmioty tworzące jedno gospodarstwo rolne – na okoliczność osobistego prowadzenia gospodarstwa przez Skarżącą, stwierdzić należy, że nie wnioski te nie dotyczą istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej, koniecznej do przeprowadzenia tych dowodów. Należy przypomnieć raz jeszcze, że okoliczność prowadzenia gospodarstwa przez stronę skarżącą, a także jej osobistego zaangażowania, nie jest kwestionowana. Organ nie ustalał, czy strona samodzielnie regulowała należności publicznoprawne, czy zatrudniała pracowników, kontaktowała się z weterynarzem, itd. Nie było również kwestionowane, że posiada jakieś zaplecze techniczne, czy ekonomiczne. Okoliczności te jednak nie są wystarczające do przyjęcia, że Strona prowadziła samodzielne gospodarstwo rolne w rozumieniu wyżej wskazanych regulacji europejskich i krajowych. Istotą sporu jest bowiem to, czy gospodarstwo to było samodzielnie przez nią zarządzane. Czy nie tworzyło elementu większej całości. Skarżąca zajmując się sprawami wspólnego gospodarstwa rolnego, np. wydając polecenia swojemu pracownikowi, sprawiała wrażenie osoby prowadzącej takie gospodarstwo. Natomiast jej niesamodzielność z jednej strony wynika z szeregu udowodnionych, obiektywnych okoliczności (przekazywanie działek wewnątrz grupy, wspólna umowa dzierżawy działek Parku, trzymanie stada we wspólnym kompleksie gospodarczym, sprzedaż i kupno produktów związanych z działalnością rolną we wspólnym kręgu podmiotów, brak wystarczającej ilości sprzętu i pracowników itd.), z drugiej, z braku możliwości udokumentowania przez Skarżącą wszystkich aspektów prowadzenie gospodarstwa rolnego (sposób wyboru do płatności gruntów dzierżawionych od Parku, rozliczenia z tytułu dzierżawy, pochodzenie i koszt usług prac rolnych, których nie mogła wykonać we własnym zakresie, itd.). Zatem przesłuchanie świadków, którzy z racji pełnionych funkcji (dyrektor Parku, sołtys, weterynarz itd.), mieli kontakt ze stroną skarżącą ale wyłącznie z zewnętrznymi objawami prowadzonej działalności, nie mogło zastąpić wspomnianej indolencji dowodowej i być dowodem na okoliczności wskazane w odwołaniach.
W rozpoznawanej sprawie ocenie podlegała suma działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy na gruncie przepisów dotyczących płatności działania te miały na celu maksymalizację globalnie zsumowanych kwot wsparcia.
Takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wcześniej wskazano, organy ARiMR uwzględniły tę perspektywę w swych ustaleniach faktycznych. O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29.04.2021 r., I GSK 1772/18).
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, w szczególności z danych wynikających m.in. z umów dzierżawy z Parkiem, z systemów ewidencyjnych, będących w dyspozycji ARiMR, umów przedstawionych przez poszczególnych członków grupy, wynika natomiast, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą, prowadziły podobną działalność rolniczą, a zabiegi agrotechniczne dokonywali powiązani zleceniobiorcy. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie niezależnie, w swobodny sposób prowadzą produkcję, konkurują ze sobą i działają na tych samych zasadach co podmioty niepowiązane.
Suma tych ustaleń wskazuje na powiązania osób fizycznych i spółek oraz na to, że ich mienie było wykorzystywane do spójnej działalności prowadzonej w ramach większego przedsięwzięcia gospodarczego. Mechanizm sztucznego stworzenia warunków występujący w stanie faktycznym zaskarżonej decyzji opierał się na współdziałaniu wielu podmiotów i skierowany był na multiplikowaniu podmiotów występujących z wnioskiem o płatności w ramach tego samego gospodarstwa rolnego.
Powyższe zważania odnoszą się pośrednio lub bezpośrednio na wszystkie zarzuty skargi.
W zaskarżonej decyzji podkreślono cyt. "wskazane wartości czynszu dzierżawnego rażąco odbiegają od cen rynkowych obowiązujących w momencie podpisania w/w umów". Organ nie wyjaśnił jednak na podstawie jakich dowodów ustalił "cenę rynkową" oraz, czy cena ta dotyczyła gruntów o podobnych warunkach gospodarowania. Owo zaniechanie objęło jednak tylko jedno z wielu okoliczności przemawiających za brakiem przejrzystości wzajemnych rozliczeń członków grupy. Dla przykładu, w wypadku kosztów dzierżawy gruntów Parku, organ precyzyjnie wyliczył i podał w decyzji kwoty dzierżawy 1 ha oraz zestawił je z kwotami płaconymi przez członków grupy D. M..
Podkreślić należy, że ustalenia organów są prawidłowe pomimo tego, że w zaskarżonej decyzji nie uniknięto naruszeń przepisów postępowania, jednak nie można uznać aby te naruszenia posiadały w świetle regulacji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., atrybut istotności, skutkujący uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło