I SA/Go 36/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-03-12
Skład orzekający: Barbara Rennert, Krystyna Skowrońska – Pastuszko, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty sklasyfikowane jako lasy (Ls) i tereny różne (Tr), znajdujące się pod napowietrznymi liniami energetycznymi i w zarządzie Nadleśnictwa, powinny być opodatkowane podatkiem leśnym czy podatkiem od nieruchomości według stawek dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grunty sklasyfikowane jako lasy (Ls) pod słupami i stacjami transformatorowymi, które są faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (energetycznej) i uniemożliwiają prowadzenie działalności leśnej, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek. Grunty leśne (Ls) pod liniami energetycznymi, gdzie prowadzona jest działalność leśna w ograniczonym zakresie, podlegają podatkowi leśnemu. Grunty sklasyfikowane jako tereny różne (Tr) pod liniami energetycznymi, które są w posiadaniu przedsiębiorcy energetycznego i służą jego działalności gospodarczej, również podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek. Pomimo że Nadleśnictwo jest zarządcą tych gruntów, obowiązek podatkowy spoczywa na nim jako na podatniku, ponieważ faktyczne władztwo i wykorzystanie gruntów na cele działalności gospodarczej przez zakład energetyczny przesądza o charakterze opodatkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów zarządzanych przez Nadleśnictwo, na których posadowione są słupy i linie energetyczne. Nadleśnictwo złożyło deklarację podatkową, opodatkowując część gruntów jako leśne, a część jako pozostałe. Organy podatkowe uznały, że grunty pod liniami energetycznymi, sklasyfikowane jako tereny różne (Tr) oraz część gruntów leśnych (Ls) zajętych pod słupy i stacje transformatorowe, powinny być opodatkowane podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek, jako związane z działalnością gospodarczą zakładu energetycznego. Nadleśnictwo wniosło skargę, kwestionując błędną wykładnię przepisów i brak wystarczających dowodów na zajęcie gruntów na działalność gospodarczą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] września 2014 r. określającą Nadleśnictwu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 27.01.2012 roku Nadleśnictwo złożyło deklarację na podatek od nieruchomości za 2012 rok, a następnie w dniu 16.05.2012 roku korektę deklaracji obowiązującą od maja 2012 r. w związku ze zamianą powierzchni pozostałych gruntów. Zadeklarowany podatek od nieruchomości za 2012 rok wynosił 52.529,00 zł.
W dniu 11.10.2013 roku organ podatkowy wezwał ww. Nadleśnictwo do złożenia wyjaśnień w sprawie nie opodatkowania gruntów pod słupami przesyłowymi
i liniami energetycznymi według stawki podatku dla gruntów związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej. Strona skarżąca pismem z dnia [...].10.2013 r. wyjaśniła, że Nadleśnictwo prawidłowo zadeklarowała podatek od nieruchomości oraz, że nie prowadzi działalności gospodarczej pod liniami energetycznymi. Nadleśnictwo deklarowało i opłacało podatki mając na uwadze kategorię użytku wpisaną do ewidencji gruntów i budynków, za część gruntów pod liniami, oznaczonych jako tereny leśne deklarowało i opłacało podatek leśny. Postanowieniem z [...].10.2013 organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W trakcie postępowania wystąpił do Nadleśnictwa o przedłożenie wykazu gruntów zajętych pod napowietrzne linie energetyczne oraz do E Sp. z o.o. o okazanie "Umowy Wykonawczej" wraz z załącznikami zawartej pomiędzy Operatorem a Nadleśnictwo w obrębie Gminy.
Nadleśnictwo wyjaśniało, że nie jest w stanie podać faktycznej powierzchni gruntów zajętych pod napowietrzne linie energetyczne, gdyż nie ma takich zestawień. Organ ustalił, że Nadleśnictwo zawarło [...].11.2012 UMOWĘ WYKONAWCZĄ nr [...] z E Spółka z o.o., Oddział Dystrybucji, Rejon Dystrybucji. Zgodnie z zapisem § 1 przedmiotem ww. umowy jest ustalenie szczegółowych zasad i warunków współdziałania pomiędzy stronami w zakresie prowadzenia przez "OPERATORA" lub inny podmiot działający w jego imieniu eksploatacji, konserwacji, remontów i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych stanowiących własność "OPERATORA", posadowionych na gruntach pozostających w zarządzie Nadleśnictwa (zwanych również gruntami) a eksploatowanych przez Rejon Dystrybucji w Oddziale Dystrybucji oraz prowadzenia uzgodnień budowy na tych gruntach przez "OPERATORA" nowych linii i urządzeń elektroenergetycznych, a także że strony wyrażają wolę ustanowienia przez "Nadleśnictwo" działające w imieniu Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości, o których mowa w niniejszej umowie, w ramach obowiązującego prawa, odpłatnej służebności przesytu dla linii i urządzeń posadowionych na gruntach pozostających w zarządzie "Nadleśnictwa". Ponieważ wykazana w załączniku nr 2 do umowy powierzchnia pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi była niezgodna z powierzchnią wykazaną w załączniku nr 1 do umowy wykonawczej, organ podatkowy ustalił - po wcześniejszych wezwaniach strony do złożenia wyjaśnień - że powierzchnia istniejąca Tr pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi w 2012 roku wynosiła 70.780 m 2 (tj. 70.736 m 2 powierzchnia Tr istniejąca pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi wykazana w poprawionych załącznikach nr 1 i 2, które strona dostarczyła organowi podatkowemu pismem z [...].08.2014r. oraz 44 m 2 stanowiące różnicę między wykazanymi w załączniku do pisma z [...].09.2014 r. istniejącymi powierzchniami Tr na działkach nr [...] w rzeczywistości, a powierzchniami tych działek wykazanymi w poprawionym załączniku nr 1 do Umowy Wykonawczej). Zatem – zdaniem organu - ogólna powierzchnia istniejąca gruntów pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi w 2012 roku wynosiła 101.411 m 2 ( w tym 70780 m 2 sklasyfikowanych jako Tr i 30.631 m2 sklasyfikowanych jako lasy). Odnosząc się do kwestii opodatkowania gruntów, organ I instancji wskazał, że Nadleśnictwo w odpowiedzi na wezwanie, pismem z [...].07.2014 r. wyjaśniło, że na działkach leśnych (Ls) wykazanych w załączniku nr 1 do Umowy Wykonawczej, na których znajdują się urządzenia i linie elektroenergetyczne prowadzona była działalność leśna. Grunty pod liniami energetycznymi stanowią element gospodarki leśnej związanej z ochroną lasu i pozyskiwaniem zwierzyny. Na gruntach pod liniami energetycznymi rośnie atrakcyjna z punktu widzenia zwierzyny roślinność (wrzosy, trawy, borówka, drobne krzewy), która poprzez swą atrakcyjność ogranicza szkody w uprawach i młodnikach. Tereny te wykorzystywane są jako naturalne "pasy zaporowe" przed szkodami wyrządzanymi w uprawach rolnych. Ponadto, organ I instancji postanowieniem z [...].07.2014 r. włączył do materiału dowodowego opracowanie sporządzone na zlecenie E Sp. z o.o. przez Uniwersytet pt. "Ocena Funkcji przyrodniczych terenów pod liniami elektroenergetycznymi i możliwości prowadzenia gospodarki leśnej na tych terenach". Celem opracowania było przedstawienie zakresu prowadzonej gospodarki leśnej na pasach znajdujących się pod napowietrznymi liniami i elektroenergetycznymi i zdefiniowanie możliwych kierunków prowadzenia gospodarki leśnej. Jest to opracowanie ogólne nie odnoszące się do konkretnych działek. Postanowieniem z dnia [...].08.2014 r. organ podatkowy wezwał nadleśnictwo do wykazania powierzchni działek nr [...] wykazanych w załączniku nr 1 do Umowy Wykonawczej jako Ls, z podziałem na powierzchnie zajęte na działalność leśną oraz na powierzchnie wyłączone z działalności leśnej. Pismem z [...].08.2014 r. strona skarżąca przedstawiła powierzchnie gruntów leśnych pod liniami energetycznymi na działkach [...]. Strona wyjaśniła, że grunty te stanowią istotny element gospodarki leśnej związanej z ochroną lasu i pozyskiwaniem zwierzyny. Na gruntach pod liniami energetycznymi rośnie atrakcyjna z punktu widzenia zwierzyny roślinność (wrzosy, trawy, borówka, drobne krzewy), która poprzez swą atrakcyjność ogranicza szkody w uprawach i młodnikach. Tereny te wykorzystywane są jako naturalne "pasy zaporowe" przed szkodami wyrządzanymi w uprawach rolnych. Działki nr [...] znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie roli, więc stanowią "pasy zaporowe" przed szkodami w uprawach. Działki nr [...] sąsiadują z sukcesją naturalną tworząc cenne obszary biotopu dla zwierzyny. Dodatkowo wszystkie tereny leśne pod liniami energetycznymi tworzą pasy przeciwpożarowe, mają znaczenie ekotonowe poprzez stworzenie warunków do penetracji i wzmacniania systemów korzeniowych oraz stanowią trasy przemieszczania się zwierzyny szczególnie w okresach zimowych. Wskazano, że ogólna powierzchnia gruntów leśnych wyłączona z gospodarki leśnej na skutek posadowienia słupów i stacji transformatorowej wynosi 288,96 m2. Ponadto, Nadleśnictwo pismem z dnia [...].08.2014 r. wyjaśniło, że w załączniku nr 1 mylnie ujęto powierzchnię działki [...] - 100 m2 , powierzchnia ta dotyczy działki nr [...]. Odnośnie działki nr [...] (Ls) strona wyjaśniła, że w 2012 roku nie była wyłączona z działalności leśnej. Na działce tej znajduje się 7 słupów o łącznej powierzchni 85,36 m2 , co wskazuje, że powierzchnia pod słupami została wyłączona z działalności leśnej. Łączna powierzchni gruntów leśnych Ls pod słupami i stacją transformatorową posadowionych przez E wynosi 374,32 m2.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, organ podatkowy stwierdził, że część gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów jako Ls wykazanych w załączniku nr 1 do Umowy Wykonawczej, znajdujących się pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi nie mogła być związana z prowadzeniem działalności leśnej przez nadleśnictwo, lecz zajęta jest na prowadzenie działalności gospodarczej przez zakład energetyczny tj. grunty pod słupami i stacją transformatorową o łącznej powierzchni 374,32 m2, na pozostałej powierzchni (30.256,68m2) prowadzona jest w ograniczonym zakresie działalność leśna przez nadleśnictwo. Zapis § 2 Umowy Wykonawczej potwierdza możliwość prowadzenia gospodarki leśnej pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi w ograniczonym zakresie. Zdaniem organu, inaczej jest z opodatkowaniem gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako Tr (tereny różne), które nie są gruntami rolnymi oraz leśnymi i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Już samo sklasyfikowanie gruntów jako Tr oznacza, że zostały one wyłączone z gospodarki leśnej. Z poprawionego załącznika nr 1 i 2 do Umowy Wykonawczej z dnia [...].11.2012 r. i zapisów umowy oraz dokonanymi ustaleniami na podstawie złożonych przez nadleśnictwo wyjaśnień w piśmie z dnia [...].09.2014 r. wynika, że Tr (tereny różne) o powierzchni 70780 m 2 (tj.70.736 + 44 m2) znajdowały się pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi i służyły do prowadzeniem działalności gospodarczej przez E sp. z o.o.. W związku z czym wykazane części powierzchni działek nr [...] sklasyfikowanych jako Tr należało opodatkować podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Konkludując, organ podatkowy wskazał, że pomimo, iż zarządcą gruntów pod liniami energetycznymi nie jest przedsiębiorca lecz Nadleśnictwo, to faktycznie służą one do działalności gospodarczej podmiotowi prowadzącemu taką działalność ("zakłady energetyczne" zajmujące się przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej). A zatem zgodnie z art. 1a pkt 3 uopol grunty te należało uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i opodatkować je według stawek najwyższych. Ponieważ jednak posiadanie tych gruntów jest bezumowne, podatnikiem jest Nadleśnictwo. Stanowisko takie jest – jak podkreślono- zgodne z interpretacją Nr [...] Ministra Finansów z dnia [...].04.2006 r. w sprawie jednolitego stosowania prawa podatkowego przez organy podatkowe w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów pod napowietrznymi liniami energetycznymi, którymi zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Mając na uwadze powyższe, Burmistrz decyzją z [...] września 2014r. nr [...] określił stronie skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. w wysokości 90.353,00 zł. W złożonym odwołaniu, strona skarżąca wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zebrany materiał dowody pozwolił na ustalenie, że podatnikiem w stosunku do gruntów zajętych pod linie elektroenergetyczne jest Nadleśnictwo zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Powołując się na przepisy prawa, dokonał rozróżnienia gruntów na grunty "związane" z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz "zajęte" na prowadzenie działalności gospodarczej. Stwierdził, że zakłady energetyczne prowadzą działalność gospodarczą, na potrzeby której zajmują zarówno tereny różne (Tr), jak i grunty leśne (Ls) będące w zarządzie Nadleśnictwa, a linie energetyczne nie są wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej. Odnosząc się do poglądów doktryny zwrócił uwagę, że określenie "grunty w posiadaniu przedsiębiorcy" obejmuje swoim zakresem nie tylko posiadanie gruntów w rozumieniu art. 336 K.C. ale dotyczy każdego przejawu władztwa nad gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej, w tym także posiadanie służebności gruntowej w rozumieniu art. 352 §1 K.C. Podkreślił, że niestosowanie z różnych przyczyn odpowiednich instytucji prawa cywilnego (np. umowy dzierżawy) przez Nadleśnictwo do uregulowania stosunku prawnego łączącego Nadleśnictwo z zakładami energetycznymi, co w przypadku uregulowania tego stosunku skutkowałoby także przeniesieniem obowiązku podatkowego w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) uopl. na zakłady energetyczne, nie może prowadzić do obejścia przepisów prawa podatkowego. Kolegium wskazało, że Nadleśnictwo jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako zarządca nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa. Okoliczność, że grunty zostały udostępnione zakładom energetycznym na posadowienie na nich słupów przesyłowych oraz rozciągnięciu sieci energetycznych, a także w celu, utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych w sposób gwarantujący i niezawodność funkcjonowania sytemu dystrybucyjnego, wskazuje, że grunty te zajęte są na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej. Mimo, że zarządcą tych gruntów jest Nadleśnictwo, to ich posiadaczem bez tytułu prawnego są zakłady energetyczne, które zajmują te grunty na prowadzenie działalności gospodarczej. W skardze od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie:
1) art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) i art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 1, art. 2 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, iż na Nadleśnictwie ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów o powierzchni 71.154,32 m2, liczony w wysokości stawek, jak za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej:
a) gdy sam fakt kwalifikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków, jako Tr nie daje podstaw do przyjęcia, iż grunty te są automatycznie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;
b) gdy w rzeczywistości Nadleśnictwo nie prowadzi na spornych gruntach żadnej działalności gospodarczej ani też nie zachodzi przesłanka przeniesienia posiadania gruntów na spółki - zakłady elektroenergetyczne, do których należą linie elektroenergetyczne, co sprawia, że nie są one ani posiadaczami, a tym samym grunty nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;
c) gdy na części spornych gruntów prowadzona jest działalność leśna, a Burmistrz nie wykazał aby grunty leśne były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej;
d) w sytuacji braku rozróżnienia między znaczeniem "grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" a grunty "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej";
2) art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji określającej Nadleśnictwu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok w łącznej kwocie 90.416,00zł, w sytuacji gdy Nadleśnictwo wyliczyło, zadeklarowało i wpłaciło podatek, stosownie do kwalifikacji i zakresu posiadania gruntów na terenie Gminy.
Dane zawarte w ewidencji nie są wystarczające do stwierdzenia, że grunt jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też na nią zajęty. Dla prawidłowego określenia tego stanu konieczne jest faktyczne ustalenie, czy dany teren znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy i czy jest wyłączony całkowicie z możliwości prowadzenia na nim działalności leśnej.
3) art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych i przekonywania, jak również uchybienie zasadzie "in dubio pro tributario", czyli w razie wątpliwości na korzyść podatnika oraz brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistym stanem, co przejawia się:
a) brakiem postępowania dowodowego, celem ustalenia założonej przez siebie okoliczności, że przyjęta powierzchnia gruntów, jest w posiadaniu zakładów energetycznych, a tym samym że jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej.Samo sklasyfikowanie gruntów w ewidencji gruntów i budynków, jako Tr, nie daje podstaw do przyjęcia, że są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a organ I instancji właściwe ograniczył się do uzyskania danych z ewidencji. Co do gruntów leśnych, organ nie wykazał, że są one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i że wyłączona jest na nich możliwość prowadzenia działalności leśnej.
b) brakiem ustalenia, iż sporny grunt nie jest objęty przepisami o podatku leśnym, zanim ustalono, że podlega on podatkiem od nieruchomości, w tym brak zbilansowania wpłaconych przez Nadleśnictwo za sporne grunty podatków;
c) brakiem wykazania przekazania lub wydania przedmiotowych gruntów o powierzchni 71.154,32 m2 na rzecz spółki E Sp. z o.o., co by skutkowało prawem przyjęcia , że są one w jej posiadaniu i służą prowadzeniu działalności gospodarczej. Organy podatkowe całkowicie pominęły, a wręcz nie zbadały okoliczności, że zakłady energetyczne w zakresie swojego stanu posiadania, dokonywały na przestrzeni lat modernizacji linii, ograniczały ich zasięg, część likwidowały. Nie można zatem posługiwać się stałą wartością powierzchni gruntów, wynikającą z ewidencji.
d) brakiem dokładnego określenia czy sporne grunty znajdują się w posiadaniu zakładów energetycznych i w tym czy służą im do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej, a na jakiej powierzchni prowadzona jest gospodarka leśna przez Nadleśnictwo. Organy podatkowe winny były ustalić, stojąc na stanowisku, że grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na spornych gruntach zakłady energetyczne wypełniają swoje obowiązki wynikające z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne [Dz.U.2012.1059 ze zm.].
Nie sposób uznać, aby okoliczności te miały wynikać z danych zawartych w wykazie działek. Należało sięgnąć do dokumentacji techniczno-budowlanej linii posiadanych przez zakłady energetyczne, celem uzyskania informacji o długości linii, a także powierzchni gruntów pod liniami, jak również powołać dowód z opinii biegłego w trybie art. 197 o.p., który by oszacował wielkość zajętych pasów gruntów, czego organy podatkowe nie uczyniły. Ponadto [...].12.2014r. Nadleśnictwo i E Sp. z o.o. zawarły umowę o ustanowienie służebności przesyłu, w związku z posadowieniem na gruntach Nadleśnictwa linii energetycznych i w niniejszej umowie objętej aktem notarialnym Rep. A nr [...] ustaliły, iż służebnością objęte są pasy pod liniami o wskazanych w umowie szerokościach, przy czym powierzchnie objęte służebnością są inne, aniżeli wynika to z wcześniejszych zestawień, czy też z umowy wykonawczej z [...].11.2012r zawartej pomiędzy Nadleśnictwem i E Sp. z o.o., a tym samym inne, aniżeli przyjęte błędnie w zaskarżonej decyzji podatkowej.
e) pominięciem zapisów z § 2 ust. 1 lit. b. i § 5 ust. 4 umowy wykonawczej z dnia [...].11.2012r., zgodnie z którym strony potwierdziły, iż prowadzenie gospodarki leśnej na gruntach pod limami i urządzeniami elektroenergetycznymi jest możliwe.
f) odgórnym przyjęciem "bezsporności" wykorzystywania spornych gruntów przez przedsiębiorców, w sytuacji kiedy to organ podatkowy, kwestionując prawidłowość wyliczeń w deklaracji, powinien zmierzać do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ten fakt udowodnić, a nie przyjmować odgórnie "prawdziwość" swoich własnych założeń, co nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym;
4) naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez:
a) brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego, w tym nie wykazanie na czym organ II instancji oparł swoje przekonanie, że sporne grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też na nią zajęte, szczególnie że organ I instancji nie prowadził postępowania w terenie i brak jest w aktach sprawy materiału dowodowego, potwierdzającego takie ustalenia faktyczne;
b) brak uzasadnienia na jakiej podstawie organ podatkowy oparł swoje stanowisko, np. czy wyłącznie na danych z ewidencji gruntów i budynków, nie dając wiary stanowisku Nadleśnictwa, dlaczego dane z wykazu działek organ przyjął jako miarodajne do określenia powierzchni gruntów na których rzekomo zakłady energetyczne prowadzą działalność gospodarczą. Brak odniesienia do pism od E sp. z o.o., nie wiadomo czy występował do tej spółki o potwierdzenie posiadania linii. W uzasadnieniu Nadleśnictwo podniosło, że nie jest zobowiązane do płacenia podatku od nieruchomości od gruntów objętych postępowaniem w zakresie gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów. Nadleśnictwo jest podatnikiem podatku od nieruchomości jak za grunty pozostałe i podatku leśnego, które w spornym okresie były deklarowane i opłacone, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie bowiem z utrwalonym w piśmiennictwie i orzecznictwie poglądem,
w razie wątpliwości co do zakresu opodatkowania gruntu podatkiem leśnym i podatkiem od nieruchomości, kwestią zasadniczą i wstępną jest ustalenie, czy nie podlega on opodatkowaniu podatkiem leśnym.
Aby ustalić, że grunt podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, należy uprzednio stwierdzić, że nie jest on objęty przepisami o podatku rolnym i leśnym. Powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z 30.10.2007r. (sygn. akt I SA/Wr 819/07) strona podkreśliła, że nie wystarczy stwierdzenie, że grunty "związane są" z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dla ich opodatkowania podatkiem od nieruchomości niezbędne jest bowiem wykazanie, że zostały one faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem strony, sam fakt przebiegania przez dany grunt linii elektroenergetycznych nie oznacza jednocześnie, że na danym terenie niemożliwe jest prowadzenie działalności leśnej. Organ podatkowy nie wykazał jednoznacznie i bezspornie, że grunty leśne pozostające w zarządzie Nadleśnictwa, a znajdujące się pod napowietrznymi liniami energetycznymi, były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i że grunty te są całkowicie wyłączone z możliwości prowadzenia
tam działalności leśnej. Nie sposób przyjąć również, że konserwacja sieci elektroenergetycznej stanowi zajęcie gruntu na działalność gospodarczą. W ocenie strony skarżącej, w sprawie nie mamy również do czynienia z przekazaniem – przeniesieniem posiadania jaką jest wydanie rzeczy tj. nie została spełniona przesłanka z art. 348 k.c., a także z art. 336 k.c. Nie można bowiem mówić o posiadaniu samoistnym, ponieważ zakłady energetyczne nie władają rzeczą jak właściciele i nie mogą nią rozporządzać. Władanie, zarówno w aspekcie faktycznym, jak i teoretycznym (możność władania) nie obejmuje w tym przypadku gruntu, nad którym przebiegają przewody stanowiące element sieci, a jedynie grunt znajdujący się pod podporami oraz urządzeniami. Grunty o klasyfikacji "Ls" opodatkowane są zatem podatkiem leśnym, ewentualnie z wyjątkiem części zajętych bezpośrednio pod słupy i podstawy innych podpór sieci oraz urządzenia elektroenergetyczne, grunty o klasyfikacji "R", ,,Ł", "Ps" opodatkowane są podatkiem rolnym, za wyjątkiem słupów, urządzeń jak wyżej, a grunty o klasyfikacji "Tr" opodatkowane są podatkiem od nieruchomości wg stawek dla gruntów tzw. pozostałych, z wyjątkiem tych zajętych pod słupy, podpory oraz urządzenia elektroenergetyczne. W ocenie strony, organ błędnie przyjął zatem, że na Nadleśnictwie ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów nad którymi przebiegają linie energetyczne, liczony w wysokości stawek, jak za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdy w rzeczywistości Nadleśnictwo nie prowadzi na tych gruntach żadnej działalności gospodarczej, ani też nie zachodzi przesłanka przeniesienia posiadania gruntów na spółki, do których należą linie elektroenergetyczne. Chcąc wypełnić dyspozycję art. 122 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy winien był ustalić, stojąc na stanowisku że grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na spornych gruntach zakłady energetyczne wypełniają swoje obowiązki wynikające z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne. Nie poczyniono żadnych ustaleń co do tego, czy sporny grunt nie jest objęty przepisami o podatku leśnym, zanim ustalono, że podlega on podatkiem od nieruchomości. Nie zostało przede wszystkim jednak wykazane przekazanie lub wydanie przedmiotowych gruntów o powierzchni 71.154,32m2 na rzecz spółki E Sp. z o.o., co by skutkowało prawem przyjęcia przez organ I instancji, że są one w ich posiadaniu i służą prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto w celu dokładnego ustalenia powierzchni organ podatkowy winien sięgnąć do opinii biegłego. Nie przeprowadzono również w ogóle oględzin gruntów, co do których wydano skarżona decyzję i nie określono faktycznego sposobu ich wykorzystywania. Nie została obliczona rzeczywista powierzchna gruntów, zajmowana pod słupami oraz liniami elektroenergetycznymi. W decyzji nie odniesiono się do jakiejkolwiek miarodajnej obliczeniowej dokumentacji, co do gruntów, przez które przebiegają linie elektroenergetyczne.
Strona skarżąca dodała, że w dniu [...].12.2014r. Nadleśnictwo i E Sp. z o.o. zawarły umowę o ustanowienie służebności przesyłu.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Spór między stronami koncentruje się na ustaleniu, jaki podatek - leśny, czy od nieruchomości – winna płacić strona od gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w jej zarządzie, na których posadowione są słupy i linie energetyczne. Ponadto należy również rozstrzygnąć czy grunty sklasyfikowane jako "Tr" znajdujące się pod napowietrznymi liniami energetycznymi są związane z działalnością gospodarczą.
Niesporne przy tym jest, że grunty znajdujące się pod napowietrznymi liniami energetycznymi zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy – "Ls" i tereny różne "Tr".
W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę, że organ podatkowy do podstawy opodatkowania przyjął grunty które jak wynika z ewidencji gruntów i budynków zostały sklasyfikowane jako "Ls"- lasy oraz "Tr" tereny różne. Ponadto organ dokonał rozróżnienia "gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" i gruntów "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej".
W odniesieniu do gruntów sklasyfikowanych jako "Ls" organy przyjęły, że łączna powierzchnia gruntów leśnych "Ls" pod słupami i stacją transformatorową posadowionych przez E wynosi 374,32 m2. Wbrew więc twierdzeniom strony w odniesieniu do tych gruntów organ przyjął powierzchnię faktycznie zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej. Tylko do tej wielkości przyjęto stawkę podatku najwyższą - związaną z działalnością gospodarczą. Natomiast w odniesieniu do tych gruntów ("Ls") znajdujących się pod liniami elektroenergetycznymi przyjęto, że prowadzona na nich jest działalność leśna w ograniczonym zakresie, a tym samym grunty te opodatkowane zostały podatkiem leśnym – zgodnie z deklaracją strony.
W odniesieniu do gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako "Tr" organ przyjął, że łączna powierzchnia gruntów znajdujących się pod liniami i urządzeniami elektroenergetycznymi wynosi 70.780 m2 i służy do prowadzenia działalności gospodarczej przez E sp. z o.o.
Przechodząc zatem do meritum wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 30 października 2002r. o podatku leśnym, Dz. U. z 2002r. Nr 200, poz. 1682 ze zm. –dalej: ustawa o podatku leśnym) opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. W myśl natomiast ust. 3 powołanego przepisu za działalność leśną w rozumieniu ustawy, uważa się działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców lasów w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym.
Tożsamej treści definicję "działalności leśnej" zawiera art. 1a ust. 1 pkt 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stosownie natomiast do brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
Definicja lasu została precyzyjnie określona w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym. Zgodnie z nią lasy to grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako las (Ls). Również w art. 1a ust. 3 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazano, że pod pojęciem lasu należy rozumieć grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.
Z przytoczonych regulacji wyprowadzić należy wniosek, że pierwszym i podstawowym kryterium wynikającym z treści art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rozgraniczającym zaliczenie do przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też leśnym jest klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Sklasyfikowanie gruntu w tym rejestrze ma bowiem podstawowe znaczenie w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) zgodnie z którym, podstawę (...) wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Tak więc, to na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi to danymi jest związany. Stanowią one zatem podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA z 14 września 2011r., sygn. akt II FSK 533/10). Tym samym, w sytuacji, gdy grunty sklasyfikowane zostały w ewidencji gruntów i budynków jako lasy – Ls, to co do zasady winny zostać opodatkowane podatkiem leśnym.
Od reguły tej istnieje jednak wyjątek, kolejnym bowiem kryterium, o którym mowa w treści art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest okoliczność, czy grunt został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej. Zatem, grunty pod słupami energetycznymi i stacją transformatorową sklasyfikowane jako lasy, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości tylko wówczas, gdy organ podatkowy wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że grunty te zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
W tej sytuacji, kluczowe staje się wyjaśnienie pojęcia lasów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej, innej niż działalność leśna, gdyż ta w rozumieniu art. 1a ust. 2 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych działalnością gospodarczą nie jest.
Brak definicji gruntów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej powoduje, że należy posiłkować się przy interpretacji tego określenia jego językowym znaczeniem. Zgodnie zatem z definicjami zawartymi w Uniwersalnym słowniku języka polskiego pod redakcją Stanisława Dubisza (Tom 5, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s. 468) wyraz "zająć", "zajmować" oznacza - zapełnić (zapełniać), wypełnić (wypełniać) sobą lub czymś jakąś przestrzeń, powierzchnię, zaś zwrot "zająć się", "zajmować się" oznacza - zacząć coś robić lub pracować nad czymś, wykonywać jakąś pracę. Z definicji tych wynika, że przez pojęcie gruntów "zajętych" na wykonywanie działalności gospodarczej należy rozumieć faktyczne wykonanie konkretnych czynności, działań na gruncie powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podobnie L. Etel w komentarzu: Podatki i opłaty samorządowe (Dom Wydawniczy ABC 2003, s. 48) stwierdza, że grunty "zajęte" to grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej.
Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że jednoznaczną podstawą do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów oznaczonych symbolami Ls, będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Co więcej, muszą to być czynności wykonywane w sposób trwały i wykluczający prowadzenie innej działalności (tu) leśnej. A więc nie mogą to być czynności incydentalne (tak w wyroku WSA w Warszawie z 20 stycznia 2009r., III SA/Wa 2129/08; także Leonard Etel, Podatek rolny, podatek leśny, Komentarz, Warszawa 2012, s. 243).
Grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (Ls) zajęte na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Działalność gospodarcza stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych to działalność, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej, z wyjątkiem działalności rolniczej lub leśnej oraz wynajmu turystom pokoi gościnnych na warunkach określonych w art. 1a ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Działalność gospodarcza zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Zatem grunty leśne podlegałyby opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, gdyby zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w sposób wyłączający możliwość prowadzenia działalności leśnej, rozumianej stosownie do art. 1 ust. 3 ustawy o podatku leśnym.
Nie ulega wątpliwości Sądu, że grunt na którym posadowiony jest słup czy stacja transformatorowa zajęty jest na prowadzenie działalności gospodarczej, a poza tym zajęcie to uniemożliwia prowadzenie działalności leśnej w jakimkolwiek zakresie. Organy przeprowadziły dokładne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie jaka powierzchnia została zajęta. Sama strona skarżąca wskazała na liczbę słupów jak i powierzchnie pod słupami oraz pod stacją transformatorową w pismach z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz [...] sierpnia 2014 r. Z tego względu niezrozumiałe są twierdzenia strony, że grunty te (pod słupami- a nie pod linią elektroenergetyczną) stanowią istotny element gospodarki leśnej związanej z ochroną lasu i pozyskiwaniem zwierzyny. Na gruncie na którym stoi słup elektryczny czy transformator nie ma możliwości prowadzenia działalności leśnej.
W ocenie Sądu organ podatkowy w prawidłowy sposób przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie zarówno czy grunty oznaczone jako "Ls" zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej jak i ich powierzchnię.
Organ podatkowy nie kwestionował twierdzeń strony, że grunty sklasyfikowane jako "Ls" pod liniami energetycznymi stanowią element gospodarki leśnej związanej z ochroną lasu i pozyskiwaniem zwierzyny. Na gruntach pod liniami energetycznymi rośnie roślinność (wrzosy, trawy, borówka, drobne krzewy), która poprzez swą atrakcyjność (punktu widzenia zwierzyny) ogranicza szkody w uprawach i młodnikach. Tereny te wykorzystywane są jako naturalne "pasy zaporowe" przed szkodami wyrządzanymi w uprawach rolnych. Organ w odniesieniu do tych gruntów przyjął, że prowadzona jest na tych gruntach działalność leśna w ograniczonym zakresie, co skutkowało opodatkowaniem tych gruntów podatkiem leśnym.
W zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów sklasyfikowanych jako "Tr" – w ocenie Sądu ustalenia organów są również prawidłowe. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Nie budzi wątpliwości, że grunty pod liniami energetycznymi oznaczone jako Tr (tereny różne) nie są gruntami związanymi z budynkami mieszkalnymi, nie są jeziorami ani gruntami, które ze względów technicznych nie są i nie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej.
Nadleśnictwa, są podatnikami podatku od nieruchomości jako zarządcy nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa. W przypadku przedmiotów będących w zarządzaniu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe obowiązek podatkowy ciąży na jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi (art. 3 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych).
Okoliczność, że grunty zostały udostępnione "zakładom energetycznym" na posadowienie na nich słupów przesyłowych oraz rozciągnięciu pomiędzy nimi sieci energetycznych, a także w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych, w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu dystrybucyjnego (zgodnie z zapisem w UMOWIE) wskazuje, że grunty te są w posiadaniu przedsiębiorcy i są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej związanej polegającej na przesyłaniu energii elektrycznej tj. działalności innej niż działalność leśna. Zatem przedmiotowe grunty są związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez "zakłady energetyczne".
Zakłady energetyczne w niniejszej sprawie korzystały w 2012 r. z gruntów pod liniami. Grunty te były używane przez zakłady energetyczne od wielu lat. Zakłady energetyczne korzystały z gruntów bez tytułu prawnego. Takiego tytułu nie stanowiła zawarta [...] listopada 2012 r. Umowa Wykonawcza. Przedmiotem tej umowy było "ustalenie szczegółowych zasad i warunków współdziałania pomiędzy stronami w zakresie prowadzenia przez Operatora lub inny podmiot działający w jego imieniu eksploatacji, konserwacji, remontów i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych stanowiących własność Operatora, posadowionych na gruntach pozostających w zarządzie Nadleśnictwa, a eksploatowanych przez rejon Dystrybucji (...) oraz prowadzenia uzgodnień budowy na tych gruntach przez Operatora nowych linii i urządzeń elektroenergetycznych." Z treści tej umowy wynikało jedynie, że strony dopiero wyrażają zgodę na ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu dla linii i urządzeń posadowionych na gruntach pozostających z zarządzie Nadleśnictwa. Służebność przesyłu miała zostać ustanowiona w terminie 2 lat od podpisania Umowy Wykonawczej z dnia [...] listopada 2012 r. Z wniesionej skargi wynika, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu została w formie aktu notarialnego ustanowiona [...] grudnia 2014r.
W art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej określono, że działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Działalność w zakresie przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej mieści się zatem w definicji działalności gospodarczej. Działalność ta niewątpliwie ma charakter trwały i ciągły.
Z treści art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne wynika, że zakłady energetyczne są odpowiedzialne za utrzymanie właściwego stanu linii znajdujących się na przedmiotowych gruntach. Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłem energii ma obowiązek utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Konserwacja, modernizacja czy też naprawa linii elektroenergetycznych następuje w miarę potrzeb, zawsze łączy się z koniecznością zapewnienia pracownikom zakładu energetycznego swobodnego dostępu do urządzeń elektroenergetycznych (słupów, transformatorów, kabli). Z tego względu utrzymanie pasa technicznego w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez zakłady energetyczne jest niezbędne.
Zajęcie (a przez to posiadanie) gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej będzie polegać na faktycznym jego wykorzystaniu w tej działalności. Między innymi może to polegać na traktowaniu danego gruntu jako pewnego rodzaju przestrzeni służącej wykonywaniu określonego rodzaju działalności gospodarczej. Konieczne jest jednak w każdym przypadku wykazanie bezpośredniego związku danego gruntu z wykonywaną działalnością gospodarczą (patrz wyroki NSA z 14 lipca 2010 r.,II FSK 2002/09, II FSK 400/09, II FSK 1159/09).
Przedmiotowe grunty były w posiadaniu przedsiębiorcy - zakładu energetycznego. Objawiało się to m.in. utrzymaniem pasa technicznego w stanie umożliwiającym dokonywanie w sposób ciągły czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Są to grunty na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej, czyli wykorzystywane w sposób aktywny na prowadzenie działalności gospodarczej. Przez przedmiotowe grunty poprowadzone są linie energetyczne celem przesyłu energii elektrycznej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku że grunty te służą do prowadzenia działalności gospodarczej E Sp. z o.o. Na pasach technicznych brak jest zalesienia. Pasy techniczne umożliwiają utrzymanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, a także potrzebne są z uwagi na bezpieczeństwo. Tym samym pasy techniczne pod liniami elektroenergetycznymi stanowią przestrzeń służącą wykonywaniu działalności gospodarczej polegającej na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej.
Powierzchnia przedmiotowych gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej została przyjęta na podstawie sporządzonej przez skarżące Nadleśnictwo i przedstawicieli zakładów energetycznych "Inwentaryzacji linii elektroenergetycznych E sp. z o.o., eksploatowanych przez Oddział Dystrybucji, Rejon Dystrybucji zlokalizowanych na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo". Wynikające wątpliwości co do tych powierzchni organ szeroko i dokładnie wyjaśniał ze stroną. W toku postępowania ustalono nr działek jak i ich powierzchnię przez którą przechodziły napowietrzne linie elektroenergetyczne. Nie ma podstaw do kwestionowania tych danych szczególnie, że wynikają one z ustaleń zawartych pomiędzy skarżącym Nadleśnictwem, a E sp. z o.o. Strona wskazuje, że wartości te mogą być inne, nie przedstawia jednak żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, że przyjęta przez organ powierzchnia gruntów oznaczonych w ewidencji jako "Tr" w wielkości 70.780 m2 jest nieprawidłowa. W ocenie Sądu dokładnie wyjaśniono powierzchnię gruntów "Tr" związanych z działalnością gospodarczą. Ustalenia te dokonano mając na uwadze wyjaśnienia strony jak i treść dokumentów, w tym załączników do Umowy Wykonawczej zawartej z E Sp. z o.o.
Zinwentaryzowane Tr (tereny różne) pod liniami w 2012 r. były w posiadaniu przedsiębiorcy – E Sp. z o.o. Na w/w grunty zakład energetyczny musiał mieć ciągły dostęp w celu usuwania awarii i konserwacji, remontów i modernizacji posadowionych na nich budowli, a także wycinki drzew bądź krzewów lub ich podkrzesywaniu w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpiecznej pracy linii i urządzeń elektroenergetycznych (zgodnie z zapisami w/w UMOWY). To ich przepisy kształtują normy, jakim muszą odpowiadać grunty pod liniami, to one dbają o prawidłowy stan tych gruntów. Zakład energetyczny również zobowiązany jest do realizacji celów publicznych m.in. w zakresie utrzymania we właściwym stanie technicznym sieci dystrybucyjnej, poprzez prowadzenie eksploatacji, konserwacji sieci w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu dystrybucyjnego oraz zapewnienie systemu dystrybucyjnego w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi (reguluje to Prawo energetyczne oraz wydane na tej podstawie przepisy wykonawcze). W rozpoznawanej sprawie do czasu zawarcia umowy z dnia [...] listopada 2012r., Nadleśnictwo i Zakład energetyczny nie wiązała żadna umowa. Z ustalonego stanu faktycznego w tym treści §1 UMOWY wynika, że zarządcą gruntów pod liniami energetycznymi także po [...] listopada 2012r. jest Nadleśnictwo, które co wynika z umowy z dnia [...] listopada 2012, nie zrezygnowało z dalszego zarządzania tymi nieruchomościami to jednak – prawo do korzystania z tych gruntów przejawiające się także w udostępnieniu gruntów pod liniami w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii posiadał zakład energetyczny. Udostępnienie gruntów pod liniami w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii elektroenergetycznych wiąże się z ich przekazaniem do takiego korzystania. Niewątpliwie Zakład energetyczny uzyskał w tym zakresie w rozumieniu art.348 k.c. władztwo nad wskazanymi gruntami. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W rozpatrywanym przypadku nie można mówić o posiadaniu samoistnym ponieważ "zakłady energetyczne" nie władają gruntami jak właściciel i nie mogą nimi rozporządzać, a jedynie korzystają z nieruchomości zgodnie z zawartą UMOWĄ w taki sposób jak najemca, dzierżawca, użytkownik. Z wniesionej skargi wynika, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu została w formie aktu notarialnego ustanowiona dopiero [...] grudnia 2014r.
Strona skarżącą podniosła ponadto zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a) poprzez błędną wykładnie i przyjęcie, iż na Nadleśnictwie ciąży obowiązek podatkowy z tytułu gruntów o powierzchni 71.154,32 m2 liczony w wysokości , jak za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Przypomnieć należy, że w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a) cyt. ustawy ustawodawca zakreślił maksymalne stawki podatku od nieruchomości od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób ich zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków.
Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd zwraca uwagę na stanowisko NSA - wyrażone w wyroku z dnia 22 września 2011 r. (sygn. akt II FSK 548/10, CBOSA),które w niniejszym składzie w pełni podziela. NSA przesądził w nim bowiem, że brak zawarcia z zakładami energetycznymi umowy przenoszącej posiadanie nieruchomości, nie wyklucza faktycznego władania gruntami przez te zakłady oraz że grunty te służą zakładom energetycznym do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej.
W rozpatrywanym przypadku mimo, iż zarządcą gruntów pod liniami energetycznymi nie jest przedsiębiorca lecz Nadleśnictwo, to faktycznie służą one do działalności gospodarczej podmiotowi prowadzącemu taką działalność ("zakłady energetyczne" zajmujące się przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej). A zatem zgodnie z art. 1a pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych grunty te należało uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i opodatkować je według stawek najwyższych. Ponieważ jednak Nadleśnictwo nie zawarło umowy przenoszącej posiadanie do tych gruntów będąc nadal ich zarządcą, na co wskazuje także § 5 UMOWY, zgodnie z którym roczne wynagrodzenie należne Nadleśnictwu za m2 gruntu skalkulowane zostanie na podstawie równowartości podatku od nieruchomości(...) zadeklarowanych przez Nadleśnictwo w deklaracjach złożonych właściwemu organowi podatkowemu za dany rok podatkowy, na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości.
Postępowanie przeprowadzone zostało bez naruszenia przepisów postępowania, jak i zasad. Uzasadnienie decyzji spełniało wymogi narzucone treścią art. 210§ 1 i § 4 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi należało uznać za niezasadne i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło