I SA/Go 360/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2015 r. wniosku L.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na decyzję wymienioną w sentencji postanowienia skarżący dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz złożonym wraz z nim oświadczeniu stwierdził, że jest żonaty i mieszka z żoną i dorosłą córką. Jest właścicielem domu mieszkalnego. Nie ma innego majątku, w tym: oszczędności. W dacie składania wniosku miał pracować za granicą i zarabiać 8.000 zł miesięcznie, a miesięczne wynagrodzenie za pracę jego żony wynosić miało 1.400 zł. Skarżący twierdził, że w związku z pracą w Niemczech ponosi dodatkowe koszty z związane z dojazdami i najmem mieszkania. Wobec uznania, że treść oświadczenia nie jest wystarczająca do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, jego pełnomocnika wezwano do złożenia dodatkowo dokumentów potwierdzających wysokość dochodów skarżącego i jego żony, wyciągów z ich rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających ewentualne prowadzenie egzekucji z ich praw majątkowych jak również oświadczenia o posiadanych samochodach oraz wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. W odpowiedzi skarżący udokumentował deklarowane we wniosku dochody żony, przedstawiając jednocześnie odpis tytułu wykonawczego zaświadczający, że skarżąca jest zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym, a egzekwowana kwota wynosi 21.343,18 zł. Ze złożonego przez skarżącego odpisu zeznania podatkowego wynika, że wraz z żoną zadeklarowali za 2014 rok przychody brutto w wysokości 119.385,42 zł, z których 88.821,68 zł zadeklarowano jako uzyskane przez skarżącego i opodatkowane za granicą. Pełnomocnik skarżącego, w odrębnym piśmie poinformował, że skarżący we wrześniu 2015 r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę, a od sierpnia nie otrzymuje wynagrodzenia, czym z kolei pełnomocnik uzasadnił nieprzedstawienie zaświadczenia o wynagrodzeniu skarżącego. Poinformował jednocześnie, że skarżący jest właścicielem dwóch czternastoletnich samochodów. Wedle informacji pełnomocnika skarżący i jego żona, obok bieżących kosztów utrzymania, które określił na 3695 zł, spłacają ratę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu wynoszącą 600 zł miesięcznie oraz kredyt ratę kredytu zaciągniętego na budowę domu wynoszącą 350 zł. W świetle oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez skarżącego, jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonego wcześniej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania (post. NSA z 16 maja 2013 r. II OZ 364/13). Wspomnieć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ocenie podlega sytuacja majątkowa istniejąca w dniu składania wniosku (por. post. NSA z 25 lutego 2009 r. II FZ 66/09). Skarżący nie wykazał, by nie był w stanie sfinansować kosztów sądowych. Wprawdzie wpis od skargi nie został jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, to jednak z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia deklarowaną przez skarżącego i wynikającą z treści zaskarżonej decyzji, należy przyjąć, że wpis ten wynosi 400 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Jest to przy tym jedyna opłata podlegająca potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. Należy przy tym zauważyć, że w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dochody swoje i żony deklarował na 9.400 zł miesięcznie. Nie wykazał przy tym by bieżące koszty utrzymania pochłaniały całość tej kwoty co uniemożliwiało wyasygnowanie 400 zł na wpis od skargi (800 zł przy uwzględnieniu faktu, iż równolegle z niniejszą, toczy się sprawa ze skargi wniesionej przez żonę skarżącego). Ograniczył się do ogólnej informacji, iż ponosi wysokie koszty utrzymania w związku z tym, że pracuje za granicą nie określając wysokości tych kosztów i nie przedstawiając jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego takie oświadczenie. Nadto skarżący niczym nie wykazał ani dochodów uzyskiwanych z pracy w Niemczech ani też faktu wypowiedzenia mu umowy o pracę. Tymczasem - jak wskazano wcześniej - ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie. Przyjmuje się, że "wykazanie" w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., oznacza udokumentowanie a nie uprawdopodobnienie czy poinformowanie (zob. post. NSA z 15 stycznia 2013 r. II GZ 514/12). Skarżący nie wykazał również by nie posiadał oszczędności wystarczających do pokrycia kosztów sądowych w sprawie. Przedłożył wprawdzie wyciąg z jednego rachunku bankowego, lecz wyciąg ten dokumentuje tylko spłaty rat i odsetek od kredytu. Nie obejmuje wskazania wszystkich dokonywanych wpłat, a tym samym nie jest miarodajnym dowodem obrazującym stan posiadania skarżącego. Suma oświadczeń skarżącego i przedstawionych przezeń dokumentów nie pozwala zatem na poczynienie kategorycznych i niewątpliwych ustaleń faktycznych dotyczących jego sytuacji majątkowej, ponieważ skarżący nie dostarczył dowodów potwierdzających by w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz obecnie nie był w stanie uiścić wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, wobec uznania, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).