I SA/Go 361/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2015 r. wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Do skargi na decyzję wymienioną w sentencji postanowienia skarżąca dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz złożonym wraz z nim oświadczeniu stwierdziła, że jest mężatką i mieszka z mężem i dorosłą córką. Jest właścicielką domu mieszkalnego. Nie ma innego majątku, w tym: oszczędności. W dacie składania wniosku zarabiała 1400 zł, a jej mąż miał pracować za granicą i zarabiać 8.000 zł miesięcznie. Stwierdziła, że w związku z pracą w Niemczech jej mąż ponosi on dodatkowe koszty z związane z dojazdami i najmem mieszkania. Wobec uznania, że treść oświadczenia nie jest wystarczająca do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, jej pełnomocnika wezwano do złożenia dodatkowo dokumentów potwierdzających wysokość dochodów skarżącej i jej męża, wyciągów z ich rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających ewentualne prowadzenie egzekucji z ich praw majątkowych jak również oświadczenia o posiadanych samochodach oraz wysokości miesięcznych kosztów utrzymania. W odpowiedzi skarżąca udokumentowała swoje dochody deklarowane we wniosku, przedstawiając jednocześnie odpis tytułu wykonawczego zaświadczający, że jest zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego dochodzone jest od niej 21.343,18 zł. Ze złożonego przez skarżącą odpisu zeznania podatkowego wynika, że wraz z mężem zadeklarowali za 2014 rok przychody brutto w wysokości 119.385,42 zł, z których 88.821,68 zł zadeklarowano jako uzyskane przez męża skarżącej i opodatkowane za granicą. Pełnomocnik skarżącej, w odrębnym piśmie, poinformował, że mąż skarżącej we wrześniu 2015 r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę, a od sierpnia nie otrzymuje wynagrodzenia, czym z kolei pełnomocnik uzasadnił nieprzedstawienie zaświadczenia o wynagrodzeniu. Poinformował jednocześnie, że mąż skarżącej jest właścicielem dwóch czternastoletnich samochodów. Wedle informacji pełnomocnika skarżącej, obok bieżących kosztów utrzymania, które określił na 3695 zł, skarżąca i jej mąż spłacają ratę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu wynoszącą 600 zł miesięcznie oraz ratę kredytu zaciągniętego na budowę domu wynoszącą 350 zł. W świetle oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez skarżącą, jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Jak wynika z przytoczonego wcześniej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie i uzasadnić podstawę żądania (post. NSA z 16 maja 2013 r. II OZ 364/13). Wspomnieć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ocenie podlega sytuacja majątkowa istniejąca w dniu składania wniosku (por. post. NSA z 25 lutego 2009 r. II FZ 66/09). Skarżąca nie wykazała, by nie była w stanie sfinansować kosztów sądowych. Wprawdzie wpis od skargi nie został jeszcze formalnie ustalony przez przewodniczącego wydziału, to jednak z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia deklarowaną przez skarżącą i wynikającą z treści zaskarżonej decyzji, należy przyjąć, że wynieść on winien 400 zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Jest to przy tym jedyna opłata podlegająca potencjalnie uiszczeniu na obecnym etapie postępowania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dochody swoje i męża deklarowała na 9.400 zł miesięcznie. Nie wykazała przy tym by bieżące koszty utrzymania pochłaniały całość tej kwoty co uniemożliwiałoby wyasygnowanie 400 zł na wpis od skargi (800 zł przy uwzględnieniu faktu, iż równolegle z niniejszą, toczy się sprawa ze skargi wniesionej przez męża skarżącej). Ograniczyła się do ogólnej informacji, iż jej mąż ponosi wysokie koszty utrzymania w związku z tym, że pracuje za granicą. Nie określiła jednak wysokości tych kosztów i nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego takie oświadczenie. Należy też zauważyć, że skarżąca niczym nie wykazała ani wysokości wynagrodzenia męża ani też faktu wypowiedzenia mu umowy o pracę. Tymczasem - jak wskazano powyżej - ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie. Przyjmuje się, że "wykazanie" w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., oznacza udokumentowanie a nie uprawdopodobnienie czy poinformowanie (zob. post. NSA z 15 stycznia 2013 r. II GZ 514/12). Skarżąca nie wykazała również by nie posiadała oszczędności wystarczających do pokrycia kosztów sądowych w sprawie. Przedłożyła wprawdzie wyciąg z jednego rachunku bankowego, lecz wyciąg ten dokumentuje tylko spłaty rat i odsetek od kredytu. Nie obejmuje wskazania wszystkich dokonywanych wpłat, a tym samym nie jest miarodajnym dowodem obrazującym stan posiadania skarżącej i jej męża. Suma oświadczeń skarżącej i przedstawionych przez nią dokumentów nie pozwala zatem na poczynienie kategorycznych i niewątpliwych ustaleń faktycznych dotyczących jej sytuacji majątkowej. Na podstawie takich oświadczeń skarżącej nie można przyjąć by w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i obecnie nie była w stanie uiścić wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, wobec uznania, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).