I SA/Go 364/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2017 r. wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. W dniu 5 października 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) skarżący R.S. wniósł do tutejszego Sądu pismo zatytułowane "odwołanie od Decyzji Izby Skarbowej nr [...]". Sprawa zainicjowana powyższym pismem została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 364/16. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, odrzucił ww. skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a."). Sąd stwierdził, że skarga na decyzję – doręczoną skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 2 sierpnia 2016 r. – została wniesiona z uchybieniem 30 dniowego terminu, który upłynął z dniem 1 września 2016 r. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) zatytułowanym "Skarga na decyzję", które wpłynęło do tutejszego Sądu w dniu 5 grudnia 2016 r. R.S. wniósł o "możliwość odwołania od decyzji za podatek dochodowy za rok 2008 i przywrócenie terminu dowołania". Wskazał, że przez cały czas wysyłał pisma m.in. do urzędu skarbowego podając adres skr. pocztowej [...], w związku z czym nie wie, dlaczego izba skarbowa wysyła mu pisma na adres [...]. Zaniepokojony tym stanem rzeczy wysłał ponownie pismo, i dopiero wtedy przesłano mu decyzje. Sprawa zainicjowana tym pismem została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 429/16. W tej też sprawie zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do wskazania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy ww. pismo poza skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r., zawiera także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję, pod rygorem uznania, że pismo nadane w dniu 31 października 2016 r. jest wyłącznie skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016r. o wskazanym wyżej numerze. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, iż pismo to zawiera także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z uwagi na to, że skargi w sprawach I SA/Go 429/16 oraz I SA/Go 364/16 dotyczą tej samej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 marca 2017 r. sprawę I SA/Go 429/16 zakreślono w repertorium SA zaś akta tej sprawy załączono do akt postępowania I SA/Go 364/16. W dniu [...] kwietnia 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka, na skutek postanowienia Referendarza sądowego z dnia 28 marca 2017 r., wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata K.K.. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 11 maja 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] lipca 2016 r. nr [...], w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 49 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a.), przez: podanie i uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu tego terminu. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 maja 2017 r. Pełnomocnik nie uzupełnił w terminie braku formalnego wniosku, w związku z czym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim pozostawił go bez rozpoznania. W dniu 6 czerwca 2017 r. wpłynął do tutejszego Sądu, złożony przez pełnomocnika skarżącego za pośrednictwem organu, w dniu 4 maja 2017 r., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016r. nr [...]. przesyłki, jest następujący: skrytka pocztowa [...], a na taki adres wezwanie do wskazania adresu do korespondencji nie zostało wysłane. W załączonym do powyższego wniosku o przywrócenie terminu piśmie zatytułowanym "Pismo skarżącego. Uzupełnienie braków formalnych" adwokat K.K. podał, że działając jako ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, zgodnie z wezwaniem z dnia 25 maja 2016 r. wskazuje adres do doręczeń R.S.: - skrytka pocztowa [...]. W dniu 31 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył w Biurze Podawczym tutejszego Sądu wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, powołując się na brak kontaktu ze skarżącym. Jednocześnie usunął brak formalny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez podanie w piśmie z [...] lipca 2017 r. okoliczności, które jego zdaniem uprawdopodabniają brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podał w nim, że skarżący jest osobą chorą, nie rozumie prowadzonych wobec niego postępowań, nie jest w stanie odnaleźć się w szeregu spraw jego dotyczących. Zasadnym zatem byłoby skierowanie go na badania psychiatryczne. Powyższe uprawdopodabnia, w ocenie pełnomocnika, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych (winno być: w uchybieniu terminu do wniesienia skargi). Dodał, że kontakt z klientem jest praktycznie zerowy; skarżący tylko raz odezwał się listownie do kancelarii. Prawomocnym postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r., Sąd przywrócił skarżącemu termin do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z prawomocnym przywróceniem terminu do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd jest obecnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Tenże wniosek, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 i § 4 cyt. ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W świetle przywołanych przepisów uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. O braku winy w uchybieniu terminu można bowiem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie była w stanie przewidzieć, ani nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, przy czym nawet lekkie niedbalstwo wskazuje na istnienie winy. Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności, jak również okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt II OZ 417/09, do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, a także brak pouczenia lub błędne pouczenie przez organ administracji o przysługujących stronie środkach zaskarżenia oraz terminach i sposobie ich wniesienia. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04). Reasumując, przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zły stan zdrowia, choroby, nawet przewlekłe - jak w przypadku skarżącego, nie stanowią bowiem przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt I OZ 1006/09 Lex 573304). Zdarzenie takie może zatem stanowić nagła choroba, bądź nagłe pogorszenie się stanu zdrowia, które nie pozwoliło na osobiste dokonanie czynności czy wyręczenie się inną osobą. Tymczasem skarżący nie wskazał szczegółowych okoliczności uchybienia terminowi dotyczących jego choroby, w szczególności nie wykazał jej nagłego charakteru oraz nie wskazał okresu, kiedy owo nagłe pogorszenie zdrowia nastąpiło. Nie przedłożył również jakichkolwiek dokumentów o tym świadczących. Takie zaś ustalenia są kluczowe przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdyż zaskarżona decyzja została uznana za doręczoną skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 2 sierpnia 2016 r., a więc 30-dniowy termin do wniesienia skargi upływał z dniem 1 września 2016 r., zaś R.S. nadał przedmiotową skargę w Urzędzie Pocztowym dopiero w dniu 5 października 2016 r. Powyższe okoliczności nie wynikają również z dokumentów medycznych przedstawionych przez skarżącego. W ocenie Sądu, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu także okoliczność podniesiona przez pełnomocnika braku znajomości prawa przez skarżącego czy też wielość spraw prowadzonych wobec niego, co powoduje jego brak orientacji. W świetle powyższego, niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia skargi nie może być uznane za następstwo okoliczności od niego niezależnych, lecz jako wynik niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek złożonego przez skarżącego odwołania. W decyzji tej R.S. został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie złożenia skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. Okoliczności sprawy w żaden sposób nie wskazują na niemożność dokonania przez niego czynności technicznej jaką jest nadanie skargi w urzędzie pocztowym, z zachowaniem ustawowego terminu. Zaistniała zwłoka w złożeniu skargi stanowi jednoznacznie o braku należytej staranności ze strony samego skarżącego. Nie można również w świetle okoliczności sprawy przyjąć, że na uchybienie terminu miało wpływ skierowanie do strony decyzji na adres ul. [...], nie zaś na skrytkę pocztową nr [...]. Należy zwrócić uwagę, że organ podatkowy podjął podczas prowadzonego postępowania działania mające na celu ustalenie adresu do korespondencji ze skarżącym, wzywając go do wyjaśnienia, czy kierowaną do niego korespondencję należy skierować na adres ul. [...] skr. pocztowa [...], czy też na adres wskazany w odwołaniu tj. ul. [...]. Jednocześnie pouczono go, że w przypadku braku odpowiedzi, korespondencja będzie kierowana na adres podany w odwołaniu tj. ul. [...]. Wezwanie skierowano na oba ww. adresy. Ponieważ skarżący nie podjął pisma, w obu przypadkach, zostało uznane za doręczone w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] lipca 2016 r., organ odwoławczy nie otrzymał informacji w powyższym zakresie, w związku z czym, zasadnie wysłał ją na adres wskazany w odwołaniu tj. R.S., ul. [...], zgodnie z informacją zawartą w wezwaniu z 25 maja 2016 r. W tym stanie rzeczy, trudno doszukiwać się uchybień organu w zakresie doręczenia zaskarżonej decyzji, a tym samym braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.