I SA/Go 374/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2012 r. wniosku S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Przedmiotem skargi S.K. (skarżącego) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej określająca ostatecznie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 1.051 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego dochody nie pozwalają na pokrycie kosztów sądowych we wszystkich czterech sprawach z jego skarg (przy łącznej sumie wpisów wynoszącej 3.300 zł). Podał, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej określając je na 4.000 zł miesięcznie, zaś jego żona pracuje i zarabia 1430 zł miesięcznie. Z dochodów tych małżonkowie pokrywają raty podatku w łącznej wysokości 2.813 zł oraz ratę kredytu mieszkaniowego w wysokości 1.700 zł. Skarżący, na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedstawił: - zeznania podatkowe w podatku: swoje, w którym zadeklarowano dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 66.939,93 zł brutto oraz żony, gdzie zadeklarowano przychód ze stosunku pracy w wysokości 19.069,02 zł brutto, - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów dokumentujące obroty w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, z której wynika, że przychody za pierwsze siedem miesięcy 2012 roku wyniosły 243.642,71 zł, a koszty 198.928,66 zł (różnica: 44.714,05 zł), - odpisy deklaracji miesięcznych na podatek od towarów i usług (VAT-7) za czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. gdzie zadeklarowano: za czerwiec sprzedaż netto w kwocie 31.430 zł, a nabycie towarów i usług o wartości netto 12.999 zł, za lipiec sprzedaż netto 41.775, a nabycie towarów i usług o wartości netto 19.201 zł, a za sierpień sprzedaż netto w kwocie 36.611, a nabycie towarów i usług o wartości netto 18.388, - zaświadczenie z którego wynika, że żona skarżącego jest uskakuje wynagrodzenia za pracę wynoszące 2.135,90 zł brutto - wyciągi z trzech rachunków bankowych skarżącego za okres od [...] czerwca do [...] lipca 2012 r. , saldo których jest ujemne i w jednym przypadku wynosi -49.529,68 zł, w drugim -49.009,82, a w trzecim -62.891,52 zł. - wyciągi z rachunku bankowego żony za czerwiec i lipiec 2012 r. z którego wynikało, że na [...] czerwca 2012 r. saldo rachunku było dodatnie i wynosiło 47.282,54 zł a na [...] lipca 2012 r. było również dodatnie i wynosiło 21.905,75 zł - oświadczenie skarżącego, że miesięczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą 5.700 zł (przy uwzględnieniu raty kredytu hipotecznego) - oświadczenie żony skarżącego w którym podała, że w lutym 2012 r. otrzymała zachowek w wysokości 17.181,15 zł, a kwota ta należy do jej majątku odrębnego. W świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń skarżącego należało stwierdzić, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody: z wynagrodzenia za pracę oraz z działalności gospodarczej. W ujęciu pierwszych siedmiu miesięcy średni miesięczny dochód skarżącego z wyniósł 6.387 zł brutto, zaś wynagrodzenie netto jego żony wynosi ok. 1.500 zł miesięcznie. Jednocześnie żona skarżącego posiada oszczędności gotówkowe (na [...] lipca 2012 r. - 21.700,12), które mogą być przeznaczone na pokrycie wpisów we wszystkich sprawach ze skarg skarżącego (łącznie 3.381 zł) bez zauważalnego uszczerbku dla stanu majątkowego małżonków, nie mówiąc już o niebezpieczeństwie uszczerbku dla utrzymania koniecznego, stanowiącego prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceny tej nie zmieniałby nawet fakt, że pieniądze posiadane przez żonę skarżącego stanowią w części jej majątek odrębny. Nie uchyla on bowiem prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wskazuje się wręcz, że nawet rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Podobnie nie można uznać, by za zwolnieniem od kosztów sądowych przemawiał fakt ponoszenia przez skarżącego znacznych wydatków związanych ze spłatą kredytu hipotecznego. Należy bowiem podkreślić, że koszty sądowe stanowią należności Skarbu Państwa i że powinny one być zaspokajana na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (post. NSA z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400). W orzecznictwie akcentuje się również, że utrzymanie konieczne o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi, co jednak nie oznacza, że dla zaspokojenia tych potrzeb niezbędne jest ponoszenie wydatku z tytułu spłaty rat kredytu hipotecznego (post. NSA z 16 marca 2011 r. II FZ 22/11 LEX 783814). W tym stanie rzeczy, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.