I SA/Go 400/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. spółka cywilna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za I, II, III i IV kwartał 2015 r., kwoty zwrotu różnicy podatku za IV kwartał 2015 r. oraz kwoty podatku do zapłaty za kwiecień, maj, sierpień, wrzesień i grudzień 2015 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. pełnomocnik skarżącej Spółki zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wskazanej w sentencji niniejszego orzeczenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody. Podkreślił, że na podstawie wydanej decyzji wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania od Strony kwoty niespełna 300 000,00 zł. W skutek wszczęcia ww. egzekucji doszło do zajęcia m.in. rachunku bankowego Skarżącej, z którego jest opłacany m.in. bieżący podatek VAT. Zdaniem Strony skarżącej zajęcie tego rachunku bankowego na podstawie zaskarżonej decyzji prowadzi do niemożności uiszczania bieżących podatków, a to z kolei do powstania zaległości podatkowych i szkody w postaci zapłaty odsetek za zwłokę i kosztów ewentualnej egzekucji tych zaległości. Dalej zaznaczył, że wstrzymanie wykonalności decyzji pozwoli uniknąć powstania ww. szkody, wobec czego wniosek jest w pełni uzasadniony. Dodatkowo wskazał, że w ramach postępowania egzekucyjnego może dojść do zajęcia sprzętu niezbędnego do wydobycia kruszywa z kopalni [...], a to z kolei pozbawi Stronę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania jakichkolwiek zysków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części skarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie takiej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Z przepisu wynikają dwie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, mianowicie wyrządzenie znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków wykonania aktu. Ponieważ postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania toczy się na wniosek strony, więc przyjmuje się, że ciężar przedstawienia okoliczności świadczących o spełnieniu ustawowych przesłanek wstrzymania obarcza ten podmiot, który domaga się uzyskania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Ów ciężar rozumie się jako obowiązek wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, tak aby przedstawić sądowi, nieznającemu sytuacji strony i nie posiadającemu kompetencji do badania z urzędu sytuacji wnioskodawcy, spójny i niewątpliwy stan faktyczny uzasadniający konkluzję o wystąpieniu którejś z przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (zob. np. postanowienie NSA z 20 lipca 2015 r. sygn. akt II FZ 542/15, postanowienie WSA w Krakowie z 9 września 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1247/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). Wnioskujący, składając wniosek winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy, Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 181/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, niezbędne jest odniesienie się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku, sporządzonego (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) przez profesjonalnego pełnomocnika, uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 120/04, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). Oceniając wniosek skarżącej Spółki, przy uwzględnieniu podniesionych w nim okoliczności, Sąd stwierdził, iż skarżąca Spółka nie wykazała, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności przytoczone we wniosku są bowiem bardzo ogólnikowe i nie zostały poparte stosowną dokumentacją, obrazującą stan majątkowy i możliwości finansowe skarżącej Spółki. Tymczasem, nie znając aktualnej sytuacji materialnej Skarżącej (w tym m.in. posiadanych zasobów pieniężnych, skali prowadzonej działalności, ponoszonych wydatków) brak jest możliwości stwierdzenia, czy w istocie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody majątkowej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, ani też, czy skutki wykonania tej decyzji byłyby rzeczywiście trudne do odwrócenia. Dodać przy tym należy, że każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). Nie jest więc to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z powyższym nie była możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Nie może być tak, że Sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, czy zajdzie realne niebezpieczeństwo powyższych zdarzeń oraz jakie będą ich następstwa. Egzekucja administracyjna, w tym zajęcie rachunku bankowego, z natury rzeczy jest dla strony uciążliwa. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów wskazujących na wartość posiadanego majątku. Tym samym nie można ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji nie może być sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego – sam fakt, że podatnik nie zdecydował się na dobrowolne uiszczenie należności, nie może być uznany za równoznaczny z tym, że jego powody w tym względzie są usprawiedliwione z punktu widzenia art. 61 § 3 P.p.s.a. (w tym przede wszystkim związane są z obiektywną niemożnością zapłaty) (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 25 maja 2017 r., sygn. akt I FZ 47/17). Zaznaczenia wymaga, że choć wdrożenie czynności egzekucyjnych zawsze powoduje negatywne skutki wobec majątku zobowiązanego, to nie zawsze skutki te wiążą się z wywołaniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Wypada również dodać, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09). Ponadto, Skarżąca powołuje się na możliwość zajęcia sprzętu niezbędnego do wydobycia kruszywa z kopalni [...], a więc sytuację hipotetyczną, która może, ale nie musi wystąpić. Jest to zdarzenie przyszłe i niepewne, dlatego nie może ono stanowić przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Stąd też Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przy czym, zgodnie z art. 61 § 5 P.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.