I SA/Go 59/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2013 r. wniosku K.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2006 roku postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi K.W. (skarżącego) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległość podatkową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wys. 500 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się w nim całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdził we wniosku, że jest bezrobotny lecz nie przysługuje mu prawo do zasiłku z tego tytułu. Mieszka z żoną i dwunastoletnim synem, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez jego żonę, wynoszące 1.600 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku ani oszczędności. Jego żona jest natomiast właścicielką mieszkania o pow. 37 m kw. Wobec stwierdzenia, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, na podstawie zarządzenia z dn. 18 lutego 2013 r. wezwano go by dodatkowo złożył: wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych swoich i żony za ostatnie 2 miesiące, odpisy zeznań podatkowych swoich i żony za 2011 i 2012 rok, zaświadczenie o wysokości dochodów żony, dokument potwierdzający status bezrobotnego, oświadczenie o kosztach utrzymania i oświadczenie czy skarżący bądź jego żona są właścicielami samochodów. W odpowiedzi skarżący złożył pismo, w którym poinformował, że jest bezrobotnym "bez prawa do zasiłku", posiada "rozdzielczość majątkową", nie posiada środków trwałych, ani ruchomych, koszty utrzymania wynoszą 400 zł oraz, że na wniosek organu egzekucyjnego został przeprowadzony wywiad przez Urząd Skarbowy. Do pisma załączył jednocześnie odpis aktu notarialnego zawierającego umowę o wyłączenie w małżeństwie skarżącego wspólności majątkowej oraz zaświadczenie Prezydenta potwierdzające, że skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny. W świetle oświadczeń skarżącego jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej. Następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanych regulacji wynika, że ciężar wykazania przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa na osobie, która ubiega się o to zwolnienie, o czym zresztą skarżącego pouczono. Z informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dodatkowych oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego powyższe przesłanki nie wynikały. Wprawdzie skarżący wykazał stosownym dokumentem, że sam jest bezrobotny, lecz fakt ten nie stanowi samoistnej przesłanki do uwzględnienia wniosku. Skarżący nie przedstawił bowiem dowodów obrazujących wysokość dochodów oraz stan majątkowy żony. Nie uczynił tego również pomimo dodatkowego wezwania. Uniemożliwił tym samym zweryfikowanie czy istotnie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Oceny tej nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej. Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8). Skarżący tymczasem ograniczył się do wykazania obowiązywania ustroju rozdzielności majątkowej i nie zastosował się do wezwania do przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację majątkową jego żony. Z jego oświadczenia wynika jednocześnie, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną. Opierając się na opisanych wcześniej i utrwalonych w orzecznictwie poglądach, należy przyjąć, że dla wykazania istnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych skarżący winien przedstawić dowody z których wynikałoby, że nie jest w stanie ponieść kosztów także przy wsparciu żony. Zaniechanie złożenia dokumentów niezbędnych dla wyjaśnienia tej kwestii nakazuje uznać, że skarżący nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego wniosku. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.