I SA/Go 716/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Skarżący A.K. (dalej zwany Stroną, Skarżącym), reprezentowany przez adwokata Z.S. złożył skargę na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwane SKO) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym: W dniu 04 lutego 2019 r. do Urzędu Miejskiego wpłynął wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] wydanej w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Strony podał, w dniu 31 stycznia 2019 r. na spotkaniu organizowanym przez Burmistrza Miasta Skarżący uzyskał informacje, że zostały wobec niego wydane decyzje w tym za podatek od nieruchomości za 2015 r. Ww. decyzja nigdy nie została doręczona, czy to bezpośrednio, czy też w wyniku zastępczego doręczenia (podwójne awizo). Skarżący w dniu 1.02.2019 r. zgłosił w placówce pocztowej reklamację, wskazując w niej przyczynę nie odebrania przedmiotowej przesyłki. Dalej podał, że Skarżący bez swojej winy nie odebrał przesyłki albowiem pracownik placówki pocztowej, który go obsługiwał nie wydał mu całej awizowanej korespondencji, w szczególności dwóch przesyłek zawierających decyzje ustalające podatek za 2014 r. i 2015 r. Podkreślił również, że Skarżący nie ma powodów, aby unikać odebrania przesyłek pocztowych pochodzących z Urzędu Miejskiego, gdyż do tej pory wszystkie decyzje wydawane przez burmistrza Miasta dotyczące podatku od nieruchomości były przez niego odbierane osobiście (np. decyzja za 2013 r. czy też za 2016 r.). Dalej podniósł, że przez błąd pracownika placówki pocztowej, Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią przedmiotowej decyzji, która pod jego nieobecność została złożona w urzędzie pocztowym. Powyższa okoliczność zatem uniemożliwiła Skarżącemu wniesienie odwołania w ustawowym terminie dlatego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przede wszystkim to Podatnik nie dochował należytej staranności w odbiorze korespondencji. Wskazuje on na "błąd pracownika placówki pocztowej, który go obsługiwał i nie wydał mu całej awizowanej korespondencji". Podatnik nie wskazuje na czym miałby polegać błąd nie wydania całej korespondencji. W złożonej skardze od przedmiotowego postanowienia postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie art. 162 § 1 O.p. wobec uznania, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy podatnika, podczas gdy podatnik uprawdopodobnił, że nawet dokonując najwyższej staranności nie miał możliwości uzyskania informacji o wydanej decyzji i tym samym bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania, 2) naruszenie art. 144, art. 150 O.p. poprzez niedoręczenie w sposób prawidłowy decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] oraz bezzasadne uznanie, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia, o której mowa w art. 150 § 4 O.p. 3) naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanego postanowienia konkretnych faktów prawotwórczych, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których innym dowodom zgromadzonym w trakcie postępowania odmówił wiarygodności, dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie uwzględnienie istotnych okoliczności sprawy, zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji błędne i oczywiście nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Wskazując na te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] i przekazanie organowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z decyzji Poczty Polskiej SA z dnia [...] kwietnia 2019 r. na okoliczność odmowy uznania reklamacji, przyznania przez operatora pocztowego, że mogło mieć miejsce nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłek i ich awizowaniem. Jednocześnie złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325) dalej "ustawa p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ podatkowy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. Zarzuty zawarte w skardze są chybione. Działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie SKO odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym winien on zostać przywrócony na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej), przy czym prośba o przywrócenie terminu powinna zostać wniesiona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, a jednocześnie z wniesieniem prośby zainteresowany winien dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2 ww. ustawy). Przesłanki te muszą zostać spełnione kumulatywnie. Jak wskazuje się w orzecznictwie, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17, wyrok NSA z 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1580/12 oraz z 19 marca 2013 r. I GSK 1347/11; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, gdyż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Nie może też budzić wątpliwości, że to podatnik wnioskujący o przywrócenie terminu powinien uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w trakcie postępowania podatkowego. Poza sporem jest, że Skarżący spornej decyzji fizycznie nie otrzymał. W sprawie zastosowano tzw. domniemanie doręczenia. Skarżący zarzucił, iż ww. decyzja nie została doręczona, zarówno bezpośrednio jak i w wyniku zastępczego doręczenia (podwójne awizo). Wskazywał, iż w dniu 1 lutego 2019 r. zgłosił w placówce pocztowej reklamację. Dalej wskazał, że Skarżący nie bez swojej winy nie odebrał przesyłki cyt.: "albowiem pracownik placówki pocztowej, który go w tym dniu obsługiwał nie wydał mu całej awizowanej korespondencji w szczególności dwóch przesyłek zawierających decyzje ustalające podatek za 2014 i 2015 r." Na powyższą okoliczność przedłożył kopię reklamacji dotyczącej przesyłki w której przesłana została sporna decyzja. W opisie okoliczności Strona wpisała" byłem odebrać, nie doręczono mi". Należy zauważyć, że Skarżący w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał w jakim dniu (nie wskazał daty) był w placówce pocztowej w celu odbioru awizowanych przesyłek. Brak wskazania daty powoduje, że nie można uznać, iż uprawdopodobniło on wskazane okoliczności. Możliwa jest bowiem taka sytuacja, że w dniu, w którym Skarżący udał się do placówki pocztowej po odbiór szeregu awizowanych przesyłek, upłynął już termin, w którym operator pocztowy obowiązany był do ich przechowywania a tym samym do wydania Skarżącemu. Symptomatyczne jest bowiem, że o ile Skarżący precyzyjnie wskazał datę, w której dowiedział się o tym, że decyzja taka została wydana ("W dniu 31 stycznia 2019 r na spotkaniu organizowanym przez Burmistrza Miasta...") o tyle nie wskazuje daty, kiedy był w placówce pocztowej w celu odebrania awizowanych przesyłek. Strona w trakcie postępowania złożyła pismo Poczty Polskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r. z treści której wynika, że reklamacja została uznana za nieuzasadnioną. Z informacji umieszczonej w przedmiotowym piśmie wynika również, że Skarżący odbiera "przesyłki na podstawie dowodu osobistego, bez zawiadomień zarówno pierwszych jak i powtórnych. Przesyłki także różnie są adresowane np. na firmę. Pracownicy każdorazowo sprawdzają w systemie jakie przesyłki nadeszły i wszystkie wydają." Skarżący nie kwestionował, że wydawane są mu przesyłki na podstawie dowodu osobistego, bez zawiadomień. Z powyższego wynika, że w placówce pocztowej korespondencja jest Skarżącemu wydawana niezależnie od tego czy dysponuje "awizo" czy też nie. Zgłasza się w placówce, a cała korespondencja adresowane do niego jak i jego firmy - jest mu wydawana. Skarżący jednak nawet nie uprawdopodobnił, że w okresie 17 grudnia 2018 r. (pierwsza próba doręczenia) do 3 stycznia 2019 r. (daty zwrotu przesyłki) był w placówce pocztowej i odbierał jakąkolwiek korespondencję. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Skarżący zgłosił się do placówki pocztowej 01.02.2019 r., a pracownik poczty nie wydał mu przesyłki zawierającej decyzję podatkową. Takie stwierdzenie może sugerować, że Skarżący zgłosił się po przesyłkę 1 lutego 2019 r. Wskazać należy, że jeżeli po sporne przesyłki zgłosił się w tej dacie – 01.02. 2019 r – przesyłki tej nie mogło być w placówce pocztowej, gdyż została zwrócona nadawcy w dniu 3 stycznia 2019 r. Nadto z przedłożonych dokumentach nie wynika, by Skarżący w okresie od 17 grudnia 2018 r. do 3 stycznia 2019 r. był w placówce pocztowej i odbierał jakąkolwiek korespondencję. Z tego względu zupełnie nieuprawdopodobnione jest twierdzenie Strony, że pracownik placówki pocztowej popełnił błąd nie wydając mu przesyłki. Co do zasady należy wskazać, że nieprawidłowe doręczenie pisma stanowi okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA z 13 marca 2007 r. II FSK 239/06, z 6 października 2010 r. II OZ 941/10; dostępne na www.orzeczenioa.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził jednak takiej nieprawidłowości. Analiza informacji dotyczących doręczenia kwestionowanej przesyłki wskazuje, że nie ma uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że doręczenie jej nastąpiło w sposób wadliwy. W pierwszej kolejności trzeba wskazać na art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Stosownie zaś do art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Kolejny przepis (art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 - § 4 Ordynacji podatkowej) stwierdza, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej operator pocztowy w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 Ordynacji podatkowej). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej). Skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w art. 150 Ordynacji podatkowej. Inaczej rzecz ujmując, brak któregokolwiek z warunków wyklucza możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma na podstawie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. Analizując wskazane przepisy i zestawiając je z okolicznościami faktycznymi sprawy należy przyjąć, że organ podatkowy prawidłowo ocenił skutek doręczenia pisma, przejmując fikcję doręczenia. Przekonują o tym zapisy poczynione przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz zapisy na kopercie zawierającej przesyłkę. Z zapisów znajdujących się na przesyłce wynika, że pierwszej próby doręczenia dokonano w dniu 17 grudnia 2018 r., kolejne zostało dokonane w dniu 27 grudnia 2018 r. Przesyłka jako nieodebrana w terminie została zwrócona adresatowi w dniu 03 stycznia 2019 r. Wobec powyższego spełnione zostały wszystkie warunki dla przyjęcia doręczenia w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo należy odnotować, że pismo wysłano na adres, który nie jest przez Skarżącego negowany. Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury i piśmiennictwa przyjmuje się, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi (zob. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 1186/16; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, na tej podstawie fakt doręczenia określonej osobie, w określonej dacie przesyłki korzysta z domniemań prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest to, że dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem organ podatkowy nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu doręczenia przesyłki stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru. Nie oznacza to oczywiście niemożliwości przeprowadzania przeciwdowodu wobec domniemań wynikających z takiego dokumentu. W judykaturze wyrażono pogląd, że takim przeciwdowodem może być reklamacja uzyskana od operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, który dokonywał określonego doręczenia (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3421/14; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wskazano w niniejszej sprawie druk potwierdzenia odbioru zawiera wszystkie wymagane elementy, o których mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej zatem korzysta z domniemania prawdziwości. Dopełnieniem tych informacji są zapisy na kopercie zawierającej decyzję podatkową. W dniu2 stycznia 2019 r. doszło do fikcji prawnej w postaci doręczenia decyzji skarżącemu. Zdaniem Sądu skarżący nie podważył domniemania wynikającego ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Strona nie przedstawiła bowiem żadnych wiarygodnych dowodów, że nie doszło do awizowania przesyłki, czy też że nie wydano mu przesyłki Samo oświadczenie, że decyzje nie zostały doręczone jest niewystarczające. Wbrew oczekiwaniu Strony, przedłożone pisma Poczty Polskiej z dnia [...] lutego 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r. również powyższej okoliczności nie potwierdziły. Na marginesie można jedynie wskazać, że z obu przedłożonych przez Skarżącego dokumentów wynika, że jego reklamacja w zakresie wydania awizowanych przesyłek nie została uznana. Zdaniem Sądu w związku z powyższym uprawnionym jest twierdzenie, że strona nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. W konsekwencji nie podzielono zarzutów skargi naruszenia art. 150 § 4 i art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.