I SAB/Go 3/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi K.S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie wniosku o wypłatę odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku od towarów i usług za 2012 i 2013 r. postanawia: odrzucić skargę. Skarżący – K.S.- w dniu 17 maja 2017 r. wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego. W skardze wskazał, że bezczynność organu polega na niewszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek za zwrot podatku VAT z przekroczeniem ustawowych terminów zgodnie z wnioskiem strony oraz niewydanie postanowienia o odmowie wszczęcia wnioskowanego postępowania. Skarżący w dniu 2 lutego 2017 r. złożył wniosek o wypłatę odsetek od dokonanego na jego rzecz zwrotu podatku VAT z przekroczeniem ustawowych terminów. Pismem z dnia [...] marca 2017r. Naczelnik Urzędu Skarbowego został wezwany do usunięcia naruszenia prawa i podjęcia postępowania w przedmiocie wniosku i przyznania odsetek za zwrot podatku VAT po upływie ustawowych terminów. Strona jako podstawę wezwania wskazała art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 ust. 4 P.p.s.a. Na wezwanie Sądu Skarżący oświadczył, że nie zostało złożone ponaglenie w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona wskazała, że złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Kontroli sądowoadministracyjnej poddana została skarga na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego polegającą na niewszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odsetek za zwrot podatku VAT z przekroczeniem ustawowych terminów zgodnie z wnioskiem strony oraz niewydanie postanowienia o odmowie wszczęcia wnioskowanego postępowania. Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, którą Sąd rozważał w pierwszej kolejności, było zagadnienie związane z wymogiem wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei na mocy art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność organu polegającą na niewydaniu decyzji, postanowienia, wyczerpaniem środków zaskarżenia jest w rozumieniu wskazanego przepisu, wniesienie ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. Instytucja ta służy do zwalczania zarówno bezczynności organów podatkowych, ja też przewlekłości ich działania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2015 r., I SAB/Gd 3/15, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 141 § 1 O.p. na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy organem takim w odniesieniu do Naczelnika Urzędu Skarbowego jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (wcześniej do 28 lutego 2017r. Dyrektor Izby Skarbowej). Na podstawie art. 141 § 2 O.p., organ ten, uznając ponaglenie za uzasadnione, winien wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjąć środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do okoliczności faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (wcześniej Dyrektor Izby Skarbowej) na niezałatwienie sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we właściwym terminie. Za takie ponaglenie nie można uznać pisma z dnia [...] marca 2017 r., bowiem pismo to zostało skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto sam Skarżący wskazał, że takiego ponaglenia nie składał, gdyż złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 52 § 3 P.p.s.a.– jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Wskazać należy, że przepis art. 52 § 3 P.p.s.a. odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie do bezczynności w zakresie wydawania aktów administracyjnych. Przed wniesieniem skargi na bezczynność w zakresie w jakim skarga ta dotyczy bezczynności na niewydanie decyzji lub postanowienia w postępowaniu uregulowanym przepisami O.p. (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) musi zostać wniesione ponaglenie o którym mowa w art. 141 O.p. Ponaglenie to ma na celu spowodowanie by rozstrzygnięcie w postępowaniu zostało podjęte, przysługuje bowiem "na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p.". Mając na uwadze przytoczone przepisy w doktrynie podkreśla się, że naruszenie przepisów o terminach załatwiania spraw jest podstawą wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność lub przewlekłość postępowania. Wskazuje się w związku z tym, że ponaglenie wynikające z art. 141 § 1 jest środkiem zaskarżenia, z którego skorzystanie warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego (postanowienie WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2006 r., I SAB/Łd 1/06, LEX nr 926485; podobnie zob. wyrok NSA w Łodzi z dnia 17 lutego 2000 r., I SA/Łd 660/98, LEX nr 687481). Jest to środek prawny o szczególnym charakterze, ponieważ nie dotyczy konkretnego rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu podatkowym, tylko jego braku w sytuacji, gdy powinno ono zostać podjęte (por. R.M. Hauser, Komentarz do art. 141 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX wersja elektroniczna – stan prawny 1.06.2015). W świetle powyższego skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego winno zostać poprzedzone ponagleniem skierowanym do organu wyższego stopnia. Brak ponaglenia oznacza, że nie zostały w sprawie wyczerpane środki zaskarżenia, co czyni skargę niedopuszczalną. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne. W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. art. 58 § 3, orzekł jak w sentencji.