I SPP/Go 76/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2021 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Z.S. złożył skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 100 zł, pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie, w tym samym dniu uiścił wymaganą opłatę sądową. W nadesłanym formularzu PPF Z.S. rozszerzył zakres wniosku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że jest właścicielem domu o powierzchni 100m² i posiada zgromadzone oszczędności w kwocie 561,51 zł. Oświadczył, że nie posiada innych wartościowych rzeczy, papierów wartościowych czy wierzytelności. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 3.887 zł, z kolei jego miesięczne wydatki są różne (egzystencja, utrzymanie nieruchomości, media i inne nieprzewidziane wydatki) - "osiągają nawet do 3.560 zł". Do wniosku dołączył potwierdzenie salda rachunku bankowego w [...] na dzień [...] sierpnia 2021 r. w kwocie 561,51 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: -dokumentów potwierdzających wysokość emerytury za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty ww. środków, -wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania, -oświadczenia, czy skarżący korzysta z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa, od osób trzecich (np. rodziny), jeśli tak, to należy wykazać ich źródło, rodzaj, formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków. Ww. wezwanie doręczono skarżącemu 9 września 2021 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżący - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są bowiem z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z przedstawionych dokumentów wynikać musi w sposób jednoznaczny, że strona znajduje się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym. Co więcej, informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 13/15). Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych. W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, z 22 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1294/14). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie, skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Na chwilę obecną, skarżący nie jest jednak zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów. Jedyną opłatę niezbędną dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego tj. wpis od skargi w wysokości 100 zł, skarżący już uiścił. Z kolei suma pozostałych kosztów, o ile w ogóle się pojawią, wynosiłaby 200 zł (ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - jedynie w przypadku oddalenia skargi, oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej). Rozpoznając wniosek Z.S. zauważyć przede wszystkim należy, że skarżący, pomimo skutecznego doręczenia mu w dniu 9 września 2021 r. wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji, nie uczynił zadość ww. zobowiązaniu. Nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów potwierdzających zarówno uzyskiwane dochody, jak i ponoszone wydatki. Wbrew wyraźnemu wskazaniu w wezwaniu referendarza sądowego, nie nadesłał również wyciągów z rachunków bankowych i lokat obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem, historia rachunku bankowego jest tego rodzaju dowodem, który obrazuje nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne oraz posiadane oszczędności. Może zatem w dużym stopniu przyczynić się do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy. W rezultacie powyższego, przyjąć należy, że skarżący nie udowodnił w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwał na jakiekolwiek dofinansowanie z budżetu państwa. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych uniemożliwiło bowiem dokonanie pełnej analizy oraz obiektywnej oceny sytuacji finansowej skarżącego, a także jego zdolności płatniczych, wykluczając tym samym przyznanie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego, opierając się o treść oświadczeń zawartych w formularzu wniosku o prawa pomocy, uznać należy, że skarżący jest w stanie pokryć koszty zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Jak bowiem oświadczył, osiągane dochody w całości zaspokajają wszystkie jego zobowiązania i stałe wydatki. Co prawda, pomimo wyraźnej treści wezwania referendarza, skarżący nie ujawnił składników tych wydatków, uniemożliwiając tym samym ocenę, czy wszystkie z nich są konieczne dla bieżącego utrzymania. Jednak jak sam określił, suma wszystkich wydatków (w tym również tych nieprzewidzianych) sięgać może do 3.560 zł. Z uwagi na wysokość emerytury skarżącego wynoszącej 3.887 zł dało to nadwyżkę dochodów nad wydatkami ponad 300 zł miesięcznie. Tym samym uznać należy, że tylko z jednomiesięcznej nadwyżki skarżący będzie w stanie pokryć ewentualne przyszłe opłaty sądowe. Tymczasem, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane stronie, której po uiszczeniu niezbędnych kosztów koniecznego utrzymania nie pozostają już żadne wolne środki, które można by przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Ponadto zauważyć należy, że skarżący dysponuje niewielkimi oszczędnościami. Dodatkowo posiada dom jednorodzinny o powierzchni 100m² i zadeklarował, że mieszka sam. Posiadanie zaś majątku nieruchomego, co do zasady wyłącza przyznanie prawa pomocy, gdyż można z tego majątku czerpać dodatkowe dochodów poprzez chociażby jego częściowy wynajem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.