I SPP/Go 88/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. G spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa (dalej jako: "Spółka", "Skarżąca") wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Zarządu Województwa. W załączeniu do skargi przedłożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr Skarżąca podniosła, że powyższy wniosek motywuje bardzo złą sytuacją finansową Spółki, która w żadnym razie nie daje szansy na uzyskanie środków pozwalających na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca podkreśliła, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zasadny z racji sytuacji Spółki, w której znalazła się z powodów związanych z początkowo wstrzymaniem finansowania a następnie żądaniem zwrotu dofinansowania przez Instytucję Finansującą Urzędu Marszałkowskiego. W związku z tym Spółka znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i nie posiada możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Dalej wskazała, że Spółka została powołana w 2014 roku z zamiarem prowadzenia prac badawczych i rozwojowych nad technologią utylizacji odpadów niebezpiecznych (drewniane podkłady kolejowe), celem wdrożenia ich wyników w gospodarce. Na skutek wstrzymania dofinansowania i żądania zwrotu wypłaconej zaliczki Spółka popadła w długi i w związku z tym nie jest wstanie pokryć kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 10.000,00 zł, wysokość straty za rok 2018 wynosi 1.848.105,70 zł, strata na wrzesień 2019 r. to 7074,74 zł. Ze stanów rachunków bankowych wynika, że na jednym rachunku stan konta wynosi -1193 zł, natomiast na drugim -767 zł. Podmiot nie posiada majątku w postaci ruchomości ani gotówki. Aktualnie nie prowadzi zarobkowej działalności i istnieje głównie w związku z przedmiotową sprawą. Ze względów finansowych Spółka nie była w stanie sporządzić Rachunku Zysków i Strat za 2019 i 2020 rok. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji pełnomocnik skarżącej Spółki pismem z dnia [...] listopada 2021 r. wskazał, że ze względu na brak środków finansowych Spółka nie sporządzała dokumentacji sprawozdawczo-finansowej za okres następujący po 2018 r. Ostatnie sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przez Spółkę za rok 2018. Z powodów braku płatności na rzecz firmy księgowej, firma ta wypowiedziała Skarżącej umowę i nie podjęła się sporządzenia dokumentów rozliczeniowych za kolejne lata. Skarżąca podejmowała próby znalezienia podmiotu, który wykonałby te czynności, jednak ze względu na brak środków finansowych okazało się to do tej pory niemożliwe. W załączeniu pełnomocnik przedłożył dokumenty wskazujące jego zdaniem na trudną sytuację finansową Skarżącej, w tym jej zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14, postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 13.986 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wniosek o przyznanie prawa pomocy motywuje bardzo złą sytuacją finansową Spółki, która w żadnym razie nie daje szansy na uzyskanie środków pozwalających na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Spółka znalazła się w obecnej sytuacji z powodów związanych z początkowo wstrzymaniem finansowania a następnie żądaniem jego zwrotu. Na skutek tego Spółka popadła w długi i w związku z tym nie jest wstanie pokryć kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 10.000,00 zł, wysokość straty za rok 2018 wynosi 1.848.105,70 zł, strata na wrzesień 2019 r. to 7074,74 zł. Ze stanów rachunków bankowych wynika, że na jednym rachunku stan konta wynosi -1193 zł, natomiast na drugim -767 zł. Strona nie posiada majątku w postaci ruchomości ani gotówki. Aktualnie nie prowadzi zarobkowej działalności i istnieje głównie w związku z przedmiotową sprawą. Ze względów finansowych Spółka nie była w stanie sporządzić RZiS za 2019 i 2020 rok. Oceniając sytuację wnioskodawcy przede wszystkim zauważyć należy, że mimo trudności na jakie się powołuje, czego Sąd nie kwestionuje, Spółka w dalszym ciągu realizuje cel do którego została powołana. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Zgodnie z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15). Należy wskazać, że Skarżąca nie wykonała w pełnym zakresie wezwania skierowanego do niej na podstawie art. 255 P.p.s.a. Strona nie przedłożyła bowiem sprawozdania finansowego za 2020 r. i 2021 r. wraz z informacją dodatkową, nie przedstawiła aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy na podstawie art. 255 P.p.s.a. można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Skarżąca nie dopełniła ciążącego obowiązku wyczerpującego zaprezentowania sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla pełnej oceny sytuacji materialnej Spółki szczególnie istotne jest jej sprawozdanie finansowe. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r. poz. 217 ze zm.) spółki kapitałowe mają obowiązek sporządzania sprawozdań finansowych. Sprawozdanie finansowe składa się z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej (art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości). W niniejszej sprawie Spółka nie nadesłała sprawozdania finansowego za rok 2020 oraz sporządzonego na dzień 31 października 2021 r. obejmującego bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych, zestawienie zmian w kapitale własnym, informację dodatkową i objaśnienia. Należy podkreślić, iż okoliczność, że Spółka nie sporządzała sprawozdań finansowych, wymaganych przepisami prawa, nie może być okolicznością przemawiającą za przyznaniem Spółce prawa pomocy. Wszystkie nadesłane dokumenty dotyczą roku 2018 i 2019, natomiast aby ocenić aktualną sytuację majątkową Spółki, Strona powinna przedstawić dokumenty dotyczące jej bieżącej sytuacji. Zaznaczyć przy tym należy, że sporządzenie sprawozdania finansowego jest obowiązkiem członków zarządu spółki kapitałowej. Koszty postępowania sądowego zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Tym bardziej, że wskutek zaniedbania obowiązków ustawowych strona nie jest w stanie przedstawić sytuacji majątkowej za pomocą ww., miarodajnych dokumentów. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.