II SA/Go 1020/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. D.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P.B. pozwolenia na budowę obejmującego inwestycję w zabudowie zagrodowej, polegającą na: 1) budowie czterech hal drobiarskich – obiekty jednokondygnacyjne, oznaczone nr [...] wraz z instalacjami, w tym: zewnętrzną instalacją wodociągową p.poż., grzewczą, kanalizacji sanitarnej wraz z budową 3 szczelnych bezodpływowych zbiorników na ścieki o pojemności 2m3 każdy, 2) montażu 12 silosów paszowych, każdy o pojemności 20 t i wysokości całkowitej 7,24 m, posadowionych na betonowym fundamencie - na terenie działki nr ewid. [...], położonej w obrębie ewid. [...]. Jednocześnie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji "do czasu postanowienia sądu administracyjnego". Wniosek nie zawierał uzasadnienia. Do wniosku skarżąca dołączyła kopie pism, z których wynika, iż nie zgadza się na budowę kurników, gdyż będą one negatywnie wpływać na środowisko, nieruchomość skarżącej i nieruchomości sąsiednie. Zrealizowanie inwestycji spowoduje pogorszenie warunków zdrowotnych, stałą uciążliwość i pogorszenie warunków życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia wnioskodawcy znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przy czym znaczna szkoda to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako CBOSA). Postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania w trybie powołanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. wszczynane jest na wniosek strony, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który powinien uprawdopodobnić, że w jego sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w powołanym przepisie. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich uprawdopodobnienie w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14, CBOSA). Strona zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania aktu lub czynności (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., II FZ 460/10, CBOSA). Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę sąd nie ocenia prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom wnioskodawcy. Nie chodzi tutaj przy tym o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionej w sposób istotny i trwały rzeczywistości, będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał od strony znacznych nakładów sił i środków. Wykonanie obiektu budowlanego jest zdarzeniem faktycznym, a nie prawnym i wobec tego nie prowadzi do skutku, który można określić jako nie dający się odwrócić, bo jego odwrócenie zależy tylko od możliwości technicznych inwestora. Nie można zatem przyjąć, że zrealizowanie inwestycji doprowadzi do skutków o charakterze nieodwracalnym. Podkreślić należy, iż prowadzenie prac przez inwestora w oparciu o ostateczną decyzję, pomimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, ponieważ kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie uchylenia zaskarżonego aktu, będzie obciążać właśnie jego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II OZ 999/18, z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 1368/08, CBOSA). Jak wskazał NSA w sprawie II OZ 636/17, udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać będą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego, aby sąd mógł stwierdzić, czy w sprawie zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, wnioskodawca musi wskazać na istnienie konkretnych okoliczności pozwalających na wniosek, że wstrzymanie wykonania tego aktu jest zasadne oraz wykazać dlaczego osoba uprawniona do prowadzenia robót budowlanych na podstawie zaskarżonej decyzji ma ponosić ujemne skutki związane ze wstrzymaniem jej wykonania, skoro to inwestor ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi przez Sąd i to na nim spoczywać będzie obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, w razie gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja zostanie uchylona (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1335/10, CBOSA). W ocenie Sądu złożony przez skarżącą wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca nie przedstawiła bowiem okoliczności wskazujących na grożące jej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, mogących zaistnieć w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie wykazała okoliczności, które świadczyłyby o tym, że przedmiotowa inwestycja rzeczywiście wywoła w stosunku do nieruchomości skarżącej skutki trudne do odwrócenia lub znaczną szkodę. Skarżąca nie jest inwestorem robót budowlanych. Skutki wykonania zaskarżonej decyzji, gdyby okazała się ona wadliwa, mają charakter odwracalny i obciążą inwestora. To inwestor podejmuje ryzyko związane z tym, że w razie wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego zobowiązany będzie do wykonania określonych obowiązków w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, w tym nawet ryzyko rozbiórki. Ocena legalności zaskarżonej decyzji Wojewody będzie zaś przedmiotem oceny Sądu, dokonanej na następnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.