II SA/Go 1021/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wyższej Szkoły [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 21 stycznia 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek Wyższej Szkoły [...] o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jako uczelnia niepubliczna nie otrzymuje dotacji z budżetu państwa i utrzymuje się jedynie z opłat za naukę na studiach pierwszego stopnia i podyplomowych oraz szkoleń. W latach 2013 r. – 2015 r. uczelnia poniosła wysokie straty. Obecnie skarżąca jest w stanie opłacać bieżące zobowiązania wobec pracowników oraz czynsz za wynajem sal wykładowych. Skarżąca oświadczyła, że zapłata środków nieplanowanych, jakim jest opłata sądowa, może spowodować zatory płatnicze przeznaczone na wynagrodzenia oraz czynsz. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, zbiorcze zestawienie przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące oraz odpisy deklaracji podatkowych, odpis rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. ` Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Należy wskazać, że wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie wynosi 1.300 zł (§ 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych odbywa się poprzez porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O możliwościach płatniczych strony skarżącej świadczy fakt, że pomimo znacznego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i poniesienia strat w okresie (2013 r. – 2015 r.) nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że za ostatnie trzy miesiące skarżąca osiągnęła dochód (10.682,12 zł). Należy dodać, że fakt ponoszenia straty przez skarżącą w ubiegłych latach nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, postanowienie NSA z dnia 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Nadto zważyć trzeba, że poza powoływaniem się na stratę skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Skoro strona skarżąca osiąga przychód i dochód, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (czynsz, wynagrodzenia pracowników), czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważyć również trzeba, że skarżąca na rachunkach bankowych posiada środki pieniężne (79.902,84 zł, 31.760,79 zł - stan na [...].02.2016 r.), a wpis od skargi nie jest bardzo wysoki (1.300 zł). Z uwagi na powyższe uznano, że Wyższa Szkoła [...] nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.