II SA/Go 1084/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374, zwana dalej ustawą COVID - 19) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, dalej u.s.u.s.), odmówił K.S. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 31zo ust. 1 ustawy COVID - 19 a następnie wskazał, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID -19 (DZ. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komicji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (DZ. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. Dalej organ podniósł, że na dzień [...] grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie K.S. wynosiła 31.500,85 zł i przewyższa sumę przypisów składek w roku 2019, która wynosi 26,076,94 zł. Powyższe oznacza, że na [...] grudnia 2019 r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, a tym samym Zakład nie mógł go zwolnić z opłacania należności z tytułu składek. Powyższa decyzja doręczona została w dniu 15 czerwca 2020 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. K.S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. oraz wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (powinno być - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) z powodu pobytu w szpitalu na operacji ortopedycznej i rehabilitacji (poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej), co uniemożliwiało mu złożenie odwołania w terminie. W załączeniu skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające jego pobyt w szpitalu - Klinik [...] w okresie od [...] maja do [...] czerwca 2020 r. Jednocześnie skarżący odniósł się merytorycznie do zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej - kpa) w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u.s odmówił K.S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 129 kpa, upłynął w niniejszej sprawie z dniem 29 czerwca 2020 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powinien złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli do dnia 6 lipca 2020 r. Wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący złożył dopiero 27 sierpnia 2020 r., czyli z 1,5 miesięcznym uchybieniem terminu. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 i § 2 kpa oraz wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu było przez niego niezawinione. Odnosząc się do przywołanej przez skarżącego okoliczności pobytu w szpitalu w terminie od [...] maja 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. organ zauważył, że decyzja w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania składek została wydana w dniu [...] czerwca 2020 r., a wiec już po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej złożenie wniosku w terminie. Z powyższego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący złożył po upływie siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zdaniem ZUS wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie potwierdza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, z przyczyn od niego niezależnych. Od powyższej decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] K.S. wniósł skargę. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że - wbrew twierdzeniom organu - jego wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy został opatrzony datą [...].08.2020 r. i wysłany w dniu 26.08.2020 r. W toku postępowania przedłożył dokumentację medyczną potwierdzającą rodzaj schorzenia, zakres wykonanych usług medycznych oraz zalecenia pooperacyjne. Zdaniem skarżącego rodzaj schorzenia oraz zastosowanego leczenia uzasadniał przywrócenie terminu z uwagi na długotrwałą i bolesną rehabilitację, która nastąpiła bezpośrednio po opuszczeniu szpitala. Skarżący wyjaśnił, że w maju 2020 r. został poddany operacji stawu biodrowego na terenie Niemiec, polegającej na wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego. Po opuszczeniu szpitala został poddany rehabilitacji, a na zwolnieniu lekarskim przebywał do końca sierpnia 2020 r. Oprócz trudności w poruszaniu się problemem uniemożliwiającym normalne funkcjonowanie był silnie odczuwalny ból biodra, który praktycznie zablokował wykonywanie czynności wymagających koncentracji i skupienia. Wskazał, że dopiero w trzeciej dekadzie sierpnia 2020 r. skarżący odzyskał sprawność na tyle by dokonać analizy decyzji z dnia [...].06.2020 r. odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania składek oraz skonstruować wniosek o przywrócenie terminu. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na pobyt za granicami kraju nie mógł powierzyć żonie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ nie posiada ona wiedzy na temat prowadzonej działalności gospodarczej, a złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wymagało weryfikacji sytuacji majątkowej firmy prowadzonej przez skarżącego. Następnie skarżący odniósł się do merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek zawartego w decyzji ZUS z dnia [...].06.2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. skarżący wyjaśnił, że operacja jakiej poddał się w maju 2020 r. miała charakter operacji ratującej życie, po opuszczeniu szpitala w dniu [...] czerwca 2020 r. został poddany rehabilitacji na terenie Niemiec, która trwała do końca sierpnia 2020 r. Pobyt poza granicami kraju uniemożliwiał skarżącemu powierzenie spraw małżonce przebywającej w Polsce. Wyjaśnił, że nie posługuje się pocztą elektroniczną, ani nie posiada komputera. Skarżący wskazał, że samo udzielenie pełnomocnictwa małżonce lub innej osobie nie było wystarczające do załatwienia sprawy, ponieważ złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wymagało wiedzy na temat działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej p.p.s.a.). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie strony złożyły zgodny wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja ZUS o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 180 § 1 i § 2 kpa w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach (§ 1). Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne (§ 2). W myśl art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Instytucję przywrócenia terminu do dokonania czynności prawnej regulują przepisy art. 58 - 59 kpa. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 - § 3 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy( § 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin ( § 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 kpa powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, CBOSA). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W przeciwnym razie strona powinna zadbać z wyprzedzeniem o swoją sprawę (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08, CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, CBOSA). W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że strona powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie zasadności wniosku. Okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyrok sygn. II SA/Ol 891/21). Wskazuje się nadto, że nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu ( wyrok sygn. II OSK 4/19). W niniejszej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi skarżący wskazał na konieczność poddania się operacji, która polegała na wszczepieniu endoprotezy biodra, a w jej następstwie – na konieczność rehabilitacji. Bezspornie jednak w związku z operacją skarżący przebywał w szpitalu w okresie od [...] maja do [...] czerwca 2020 r., natomiast decyzja ZUS I instancji wydana została w dniu [...] czerwca 2020 r. oraz doręczona małżonce skarżącego w dniu 15 czerwca 2020 r., czyli po zakończeniu pobytu w szpitalu. Decyzja nadana została na adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej tj. [...], a jej doręczenie nastąpiło w trybie art. 43 kpa. Dodać należy, że okoliczność doręczenia decyzji nie jest w sprawie kwestionowana. Podanie o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wzniósł w dniu 27 sierpnia 2020 r. W tych okolicznościach sprawy, stosownie do wymogów wynikających z art. 58 § 1 i § 2 kpa wnosząc o przywrócenie terminu na stronie postępowania ciążył obowiązek uprawdopodobnienia - po pierwsze - że przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej na 7 dni przed złożeniem wniosku oraz - po drugie - że uchybienie terminu nie było zawinione przez stronę. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, który w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przede wszystkim przyjął, że skarżący nie dochował 7 - dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Dosyć znaczny upływ czasu pomiędzy datą doręczenia decyzji organu I instancji, a datą złożenia wniosku o przywrócenie terminu wymagał wykazania, że w określonej dacie ustała przyczyna powodująca uchybienie terminu i dopiero od tej daty skarżący mógł podjąć określone kroki prawne. Wykazanie tej okoliczności ciąży na stronie postępowania, natomiast jak wynika z akt sprawy powyższej okoliczności skarżący w żaden sposób nie wykazał. Zauważyć trzeba, że twierdzenia skarżącego zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. o tym, że rehabilitacja prowadzona była na terenie Niemiec nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Ponadto należy zauważyć, że obecny stan techniczny pozwala na komunikowanie się osób na odległość czy to w formie elektronicznej, czy też chociażby w formie - telefonicznej. Dodatkowo trzeba wskazać na nieskomplikowany charakter środka prawnego jakim jest wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż dla jego uruchomienia wystarczającym jest zakwestionowanie decyzji I instancji. Powyższe okoliczności dowodzą braku podstaw do przyjęcia, że wniosek został złożony z zachowaniem 7 - dniowego terminu, o którym wyżej mowa. Odnosząc się natomiast do kwestii zawinienia w uchybieniu terminu wskazać należy, że uwzględniając w całości argumentację odnoszącą się do stanu zdrowia skarżącego, trzeba jednak mieć na uwadze, że przedmiot sprawy dotyczy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W związku z takim charakterem sprawy na stronie postępowania ciążył obowiązek podjęcia odpowiednich kroków organizacyjnych oraz prawnych w celu zapewnienia ciągłości funkcjonowania firmy prowadzonej przez skarżącego - w okresie jego choroby oraz rehabilitacji. Z akt sprawy nie wynika, aby na okres swojej choroby skarżący ustanowił pełnomocnika firmy, nie wystąpił również z wnioskiem o zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, co w konsekwencji oznacza, że w omawianym okresie firma nieprzerwanie funkcjonowała w obrocie gospodarczym. Powyższe daje podstawę do sformułowania oceny, że w celu zachowania terminu procesowego skarżący nie dochował należytej staranności wymaganej od osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Powyższe okoliczności, które wynikają z akt sprawy i nie są sporne, należy oceniać pod kątem braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jako przesłanki przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 § 1 kpa. Jak wyżej podniesiono, nawet w przypadku lekkiego niedbalstwa strony wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności prawnej nie może zostać uwzględniony. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji ocenić należy jako zgodnie z przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.