II SA/Go 115/12
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-03-28
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Aleksandra Wieczorek, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalny jest podział nieruchomości rolnej na działki mniejsze niż 0,3000 ha, jeśli celem jest ich sprzedaż, a nie powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub regulacja granic, w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Podział nieruchomości rolnej na działki mniejsze niż 0,3000 ha jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy celem jest powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub regulacja granic, chyba że wydzielana działka ma służyć jako droga wewnętrzna. Sprzedaż działek o mniejszej powierzchni nie spełnia tego warunku. W przypadku braku planu miejscowego i gdy nieruchomość jest wykorzystywana rolniczo, kluczowe znaczenie ma wpis w ewidencji gruntów, a nie faktyczne użytkowanie, jeśli nie zostało ono zgłoszone jako zmiana.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości rolnej na działki o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, z przeznaczeniem na sprzedaż. Organ I instancji odmówił zatwierdzenia, wskazując na brak planu miejscowego i niezgodność podziału z art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie art. 93 ust. 2a u.g.n. oraz naruszenie zasady czynnego udziału strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi "T i wspólnicy" Spółka jawna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę.
W dniu [...] września 2011r. Wójt Gminy wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 92 ust. 2, art. 93 ust. 2a, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r., nr 102, poz. 651 ze zm.), § 2 ust. 1, § 3, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004r., nr 268, poz. 2663) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w obrębie m. [...] składającej się z działki o nr ew. [...] o pow. 0,5394 ha stanowiącej własność T Ł. i Wspólnicy Sp. J. zapisanej w KW nr [...] w następujący sposób:
– działka nr [...] o pow. 0,0530 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0656 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0878 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0757 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0647 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0575 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0611 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0648 ha;
– działka nr [...] o pow. 0,0092 ha; - z przeznaczeniem na drogę wewnętrzną.
Ogółem: 0,5394 ha
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż przedmiotowa nieruchomość położona jest na obszarze, dla którego nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ani też gmina nie ogłosiła zamiaru przystąpienia do opracowania planu obejmującego ten teren. Przedmiotowa nieruchomość stanowi grunty orne klasy RVI o pow. 0,4490 ha, wykorzystywana jest więc na cele rolne i leśne w rozumieniu art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto stwierdził, iż dla przedmiotowej działki nie ma wydanej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy mogłaby stanowić podstawę o dokonania oceny zgodności proponowanego podziału z określonymi w niej warunkami.
Wójt wskazał też, iż w sprawie zastosowanie znalazł art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym podział nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne w przypadku braku planu miejscowego na działki mniejsze niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że wydzielona działka zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami.
Wobec tego, iż wydzielone działki gruntu nie zostaną przeznaczone na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub też w celu dokonana regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami, zdaniem organu I instancji należało odmówić zatwierdzenia przedłożonego projektu podziału.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "T Ł. i wspólnicy" Spółka jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która zarzuciła naruszenie norm prawa administracyjnego, a w szczególności:
1. art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, iż skoro nieruchomości opisane numerami ew. [...] zgodnie z wpisami z rejestru gruntów stanowią grunty rolne, nie może zostać dokonany ich podział na działki mniejsze niż 0,3000 ha, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinien mieć art. 94 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 95 ustawy, albowiem proponowany podział jest zgodny z przepisami odrębnymi, a mianowicie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego opracowanego dla Gminy, w którym dzielone nieruchomości widnieją jako obszar rolny, który może być przeznaczony pod zabudowę - symbol E6M, a także cel wydzielenia proponowany przez właściciela jest zgodny z przeznaczeniem przedmiotowego terenu oraz terenów sąsiedzkich.
2. art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa poprzez:
a) niekompletne rozpoznanie stanu faktycznego, skutkujące przyjęciem, iż pozytywne zaopiniowanie wniosku inwestora co do proponowanego projektu podziału nieruchomości, nie jest wiążące dla organu, w sytuacji gdy przyjąć należy, że postępowanie o zatwierdzenie podziału nieruchomości jest etapem postępowania podziałowego, co skutkuje tym, że organ zatwierdzający podział nieruchomości jest związany opinią o podziale,
b) niekompletne rozpoznanie stanu taktycznego, polegające na nie przeprowadzeniu wizji lokalnej nieruchomości opisanych numerami ew. [...], w celu ustalenia faktycznego przeznaczenia przedmiotowych nieruchomości, a także faktycznych możliwości ich wykorzystania, w tym ewentualnego uprawiania, w sytuacji gdy przedmiotowe nieruchomości, znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i tym samym uprawa ich (np. nawożenie; nawóz naturalny – obornik, nawóz sztuczny - pestycydy), oranie, kultywowanie, obsiewanie, koszenie itp. byłaby bardzo uciążliwa dla rodzin mieszkających w sąsiedztwie przedmiotowych działek.
3. art. 10 § 2 kpa. poprzez uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, w sytuacji gdy obowiązek taki został bezwzględnie nałożony na organ prowadzący postępowanie w trybie administracyjnym,
4. art. 8 kpa, poprzez brak konsekwencji i ustalenie orzeczeń o różnej treści, w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Pełnomocnik podniósł, iż proponowany przez inwestora podział jest zgodny
z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności przygotowanym dla Gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Co więcej, zdaniem pełnomocnika, takie samo stanowisko wyraził organ opiniując pozytywnie podział działki [...] o pow. 0,5394 ha na dwie mniejsze o pow. 0,4378 ha i 0,1016 ha oraz działki [...] na dwie mniejsze o pow. 0,0703 ha i 0,4490 ha. Zarzucił organowi brak konsekwencji, kierowanie się tylko subiektywnymi, sobie znanymi warunkami.
Wskazał też, że nie bez znaczenia jest fakt, iż postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. organ pozytywnie zaopiniował proponowany wstępny projekt podziału nieruchomości o nr ewid. [...] zaznaczając, że postanowienie opiniujące jest częścią postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości a organ jest tą opinią związany. Zdaniem pełnomocnika postępowanie podziałowe, o którym mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać przeprowadzone, gdy brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, na którym położona jest nieruchomość podlegająca podziałowi, podobnie jak w przypadku braku decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla nieruchomości podlegającej podziałowi. Pełnomocnik wskazał, że dzielone nieruchomości położone są na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia planu, a Gmina nie ogłosiła zamiaru przystąpienia do sporządzenia planu dla tego terenu w miejscowości [...]. Zatem zgodnie z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać, jeśli jest on zgodny z przepisami odrębnymi. Natomiast w obowiązującym studium uwarunkowań dzielone nieruchomości widnieją jako obszar rolny, który może być przeznaczony pod zabudowę - symbol E6M, przy czym zdaniem pełnomocnika studium co prawda nie zostało zakwalifikowane do źródeł prawa, ma jednak charakter aktu normatywnego. Pełnomocnik zarzucił ponadto, że prowadząc przedmiotowe postępowanie organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, zdefiniowaną w art. 10 kpa. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji.
Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż przedmiotowa nieruchomość położona w m. [...], oznaczona nr ewid. [...] o pow. 0,5394 ha powstała z połączenia działek nr ewid. [...] i stanowi grunty orne kl. RVI oraz położona jest na obszarze, dla którego nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i gmina nie ogłosiła zamiaru przystąpienia do opracowania planu dla tego terenu, jak również że dla przedmiotowej nieruchomości brak jest decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto Kolegium podało, że postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Wójt Gminy zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości (w tym oznaczonej nr ewid. [...]) jako niesprzeczny z przepisami odrębnymi, a strona nie zakwestionowała tego postanowienia. SKO stwierdziło, że organ I instancji słusznie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 92 ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. dalej organ odwoławczy przytoczył treść wskazanych przepisów oraz wskazał, że wniosek T Ł. i Wspólnicy Sp. j. złożony w dniu [...] sierpnia 2011r. o wydanie decyzji zatwierdzającej załączony do wniosku projekt podziału nieruchomości (dz. nr [...]) na działki nr ewid. [...], każda o pow. mniejszej niż 0,3000 ha, nie odpowiada dyspozycji przepisów art. 93 ust. 2a w związku z art. 92 ust. 1 i 2 ustawy materialnej. Zdaniem organu odwoławczego postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] maja 2011 r. opiniuje pozytywnie wstępny projekt podziału nieruchomości w zakresie niesprzeczności z przepisami odrębnymi (art. 94 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 93 ust. 4 ustawy) i jest ostateczne. O charakterze podlegających podziałowi nieruchomości jako wykorzystywanych na cele rolne i leśne, rozstrzyga treść wpisu w ewidencji gruntów i budynków. Również zarzut naruszenia art. 8 kpa z powodu zajęcia przez organ I instancji odmiennego niż w niniejszej sprawie stanowiska przy podejmowaniu decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. znak: [...] oraz [...] nie może być rozpatrzony, jako nie powiązany przedmiotowo z rozpoznawaną sprawą. W ocenie SKO niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 10 kpa, ponieważ uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, nie miało wpływu na wynik sprawy.
Skargę na powyższą decyzję złożyła "T Ł. i wspólnicy" Spółka jawna, reprezentowana przez pełnomocnika, który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz nakazanie ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji, jak i o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W skardze pełnomocnik podniósł zarzuty identyczne jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w taki sam sposób skargę uzasadnił. Dodał jeszcze, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania, bez względu na to, czy uchybienie to miało czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Dokonując powyższej oceny Sąd nie jest związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani też jej wnioskami czy też powołaną podstawą prawną.
Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy i oceniając podniesione w sprawie zarzuty Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Już na wstępie trzeba zauważyć, iż kluczowe znaczenie w sprawie ma prawidłowe określenie działek, których podziału domaga się skarżący. Należy przy tym podkreślić, że z dniem 1 stycznia 2009r. do gruntów rolnych, stanowiących użytki rolne położonych w granicach administracyjnych miast, nie stosuje się przepisów ustawy o ochronie gruntów ( art. 5b ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych – tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1266 ). Oznacza to, że grunty te nadal pozostają rolnymi, ale do zmiany ich przeznaczenia nie stosuje się procedur określonych w powołanej ustawie. Dopuszczalność ich podziału oceniana jest z uwzględnieniem uwarunkowań określonych w art. 92 oraz art. 93 ust 2a i 3 a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U z 2004 r. Nr 261 poz. 2603), dalej nazywana u.g.n.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 u.g.n. przepisów rozdziału tej ustawy nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg nie będących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha.
W powołanym przepisie określono możliwość zastosowania przepisów ustawy dotyczących ewidencyjnego podziału nieruchomości na zasadzie domniemania powszechności ich stosowania do wszelkich nieruchomości, wskazując jednocześnie wykluczenie ich stosowania tylko wobec nieruchomości rolnych i leśnych, których charakter wynika z ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo z ich wykorzystania na takie cele.
Nieruchomością rolną lub leśną w odniesieniu do stosowania przepisów podziałowych ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zatem przede wszystkim taka nieruchomość, która na cele gospodarki rolnej lub leśnej przeznaczona została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Już ta okoliczność przesądza o charakterze nieruchomości i determinuje jej stan prawny w zakresie możliwości jej zagospodarowania. Jeżeli nieruchomość w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona na cele rolne lub leśne, to ewidencyjny podział tej nieruchomości dokonywany jest z wyłączeniem materialnoprawnych i procesowych warunków określonych w u.g.n., z zastrzeżeniami wskazanymi w art. 92 ust. 1 tej ustawy.
W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, za nieruchomość rolna lub leśną dla potrzeb ustalania stosowania przepisów podziałowych u.g.n. przyjmuje się nieruchomości wykorzystywane na takie cele. Co prawda pojęcie wykorzystywania nieruchomości należy do sfery jej stanu faktycznego, jednakże dla uniknięcia subiektywnej oceny tego stanu ustawodawca w art. 92 ust. 2 u.g.n. pojęcie to zdefiniował, stwierdzając że jest to nieruchomość wykazana w katastrze jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Pojęcie katastru nieruchomości zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2010 roku Nr 193, poz. 1287 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że ilekroć w ustawie mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) – rozumie się przez to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Z kolei zgodnie z treścią art. 53a tejże do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości przez użyte w ustawie pojęcie "kataster" rozumie się tę ewidencję gruntów.
W ten sposób powiązano definicje nieruchomości rolnych i leśnych z rodzajem użytków gruntowych wpisanych do katastru. Jest to o tyle istotne, że faktyczny sposób wykorzystywania nieruchomości może być inny niż wskazany w urzędowym rejestrze danych. Ustawodawca oparł się w tym zakresie na domniemaniu aktualności zapisów gruntów i budynków, które wynika z ciążącego na organach, sądach, notariuszach, właścicielach i innych osobach władających nieruchomościami obowiązku zgłaszania wszelkich zmian objętych ewidencją. Oczywiście domniemanie to może być wyłączone poprzez zgłoszenie zmian, m.in. w zakresie danych dotyczących rodzajów użytków gruntowych. Jednakże dopóki nie dojdzie do takiej zmiany, należy przyjmować za aktualny dotychczasowy zapis. Powyższe rozważania uprawniają do przyjęcia, że do stosowania przepisów podziałowych u.g.n., prawne znaczenie należy przypisywać pojęciu aktualności zapisów użytków gruntowych w katastrze. W wyroku z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Bk 454/07, Lex nr 480113, WSA w Białymstoku stwierdził, że pojęcie użytków rolnych ma charakter formalny, a grunt jest wtedy użytkiem rolnym, gdy figuruje jako taki w ewidencji gruntów. Również w wyroku z dnia 26 września 2007r., sygn. akt II SA/Gd 543/07, Lex nr 489576, WSA w Gdańsku przyjął podobne stanowisko.
Podana przez ustawodawcę definicja pojęcia wykorzystywania nieruchomości na cele rolne i leśne oznacza konieczność dokonywania oceny wyłączenia stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami na podstawie zapisu użytków rolnych zawartych w e ewidencji gruntów i budynków. Użytkami rolnymi zapisywanymi w ewidencji gruntów i budynków, według § 68 ust. 1 pkt 1 ustawy o ewidencji gruntów i budynków oraz załącznika nr 6 do tej ustawy, są grunty orne, oznaczone symbolem "R", tj. poddane stałej uprawie mechanicznej, mającej na celu produkcję ziemiopłodów rolniczych lub ogrodniczych, w tym grunty, na których urządzone zostały ogrody działkowe oraz szklarnie i inspekty; nadające się do uprawy, ale zajęte pod plantacje chmielu, wikliny, drzew (np. choinek) oraz szkółki drzew ozdobnych i krzewów; ugory i odłogi.
Należy zauważyć, że przepis art. 92 u.g.n. nie wyłącza z procedury ewidencyjnego podziału nieruchomości rolnych i leśnych, lecz jedynie podziały takich nieruchomości, jeżeli w ich wyniku miałaby powstać przynajmniej jedna lub więcej działek gruntu o powierzchni powyżej 0,3000 ha.
Jeżeli taki podział nieruchomości rolnej lub leśnej spowodowałby wydzielenie przynajmniej jednej działki gruntu o powierzchni poniżej 0,3000 ha to do takiego podziału należy zastosować procedurę określoną w u.g.n., kończącą się wydaniem decyzji o zatwierdzeniu podziału na podstawie art. 96 u.g.n.
Zgodnie z art. 93 ust. 2a zd. pierwsze u.g.n. podział nieruchomości położonych na obszarach, dla których nie ma planu miejscowego, wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Ograniczenia powyższego nie stosuje się jednak w przypadku, gdy w wyniku podziału nieruchomości rolnej lub leśnej zostałaby wydzielona działka gruntu o powierzchni poniżej 0,3000 ha dla pełnienia funkcji komunikacyjnej jako droga wewnętrzna ( art. 93 ust. 3a u.g.n.).
W kontekście przytoczonych wyżej rozważań, należy zauważyć, że decydujące znaczenie o dopuszczalności podziału nieruchomości ma określony przez wnioskodawcę cel podziału oraz zamierzone przeznaczenie działek uzyskanych w wyniku podziału (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Wr 111/08, Lex nr 518822).
Przenosząc powyższe okoliczności na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011r. T Ł. i wspólnicy Spółka jawna wystąpiła o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] (powstałej z połączenia działek o numerach [...]) położonej w obrębie [...], w celu wydzielenia działek z przeznaczeniem do sprzedaży. Według załączonego do wniosku projektu podziału nieruchomości wskutek podziału działki [...] powstałyby działki: [...] o pow. 0,0530 ha, [...] o pow. 0,0656 ha, [...] o pow. 0,0878 ha, [...] o pow. 0,0757 ha, [...] o pow. 0,0647 ha, [...] o pow. 0,0575 ha, [...] o pow. 0,0611 ha, [...] o pow. 0,0648 ha, [...] o pow. 0,009.
Z wypisu z rejestru gruntów (według stanu na dzień [...] czerwca 2011r.), załączonego do wniosku o podział nieruchomości nr [...] wynika, że działki [...] (numeracja przed połączeniem) to grunty orne i pastwiska stałe, należące do klasy RVI i PsIV. Ponadto w toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że dla miejscowości [...], w której położona jest działka nr [...], nie został sporządzony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz że nie istnieje obowiązek jego sporządzenia. Z oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej zawartego w odwołaniu i skardze wynika natomiast, że dla tej nieruchomości nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W projekcie podziału nieruchomości wskazano, że nowopowstałe działki miałyby powierzchnię mniejszą niż ustawowe 0,3000 ha. Wobec tego odwołać się należy do art. 93 ust. 2a zd. pierwsze u.g.n., zgodnie z którym podział nieruchomości położonych na obszarach, dla których nie ma planu miejscowego, wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby taka sytuacja miała miejsce.
Wbrew zarzutom skargi w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 94 u.g.n. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nie objętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Z akt sprawy nie wynika, jak również skarżąca nie twierdziła, że decyzja o jakiej mowa w pkt 2) została wydana. Z kolei wobec tego, że działka skarżącej jest wykorzystywana na cele rolne, to do takich działek zastosowanie mają regulacje szczególne zawarte w przepisach art. 92 i 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego tylko podział, który nie jest sprzeczny z tymi ostatnimi przepisami pozwalałby na zastosowanie przepisu art. 94 ust 1 pkt 1 ustawy.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy w sytuacji, w której procedurze podziałowej określonej w ustawie o gospodarce nieruchomościami poddane są nieruchomości rolne i leśne (w znaczeniu wykorzystywania ich na te cele w rozumieniu art. 92 ust. 2 u.g.n.), co do których brak jest podstaw do ich podziału z uwagi na że nowopowstałe działki miałyby powierzchnię mniejszą niż ustawowe 0,3000 ha (art. 93 ust. 2a zd. pierwsze u.g.n.), nie zachodzi w ogóle konieczność wyrażenia opinii w trybie art. 93 ust. 4 u.g.n., gdyż okoliczność ta definitywnie przesądza o niedopuszczalności podziału nieruchomości rolnych i leśnych. Dokonanie tego podziału nie jest uzależnione ani od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ani też od przepisów odrębnych, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1 u.g.n. , lecz jedynie od tego czy nowopowstałe działki będą spełniały ustawowe wymogi określone wprost w art. 93 ust 2 a u.g.n. Zauważyć należy, że organ opiniujący (wójt, burmistrz albo prezydent miasta) na tym etapie postępowania ma jedynie kompetencje do badania zgodności proponowanego podziału z zapisami planu miejscowego, bądź decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a jego opinia wyrażona w formie postanowienia dotyczy tylko i wyłącznie tych kwestii. W opinii tej nie może on ustosunkować się w innym przedmiocie niż wskazany w dyspozycji art. 93 ust. 4 u.g.n.
Podkreślić również należy, że wydanie postanowienia opiniującego w trybie art. 93 ust. 4 u.g.n. nie jest możliwe poza postępowaniem podziałowym, bez wniosku o zatwierdzenie ewidencyjnego podziału nieruchomości. Jest ono bowiem wydane wyłącznie na potrzeby toczącego się postępowania podziałowego w celu oceny dopuszczalności dokonania podziału nieruchomości ( por. M. Wolanin – Podział i scalania nieruchomości. Wyd. C.H.Beck. W-wa 2011, str. 235). Stąd też postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] maja 2011r. na które powołuje się skarżąca, wydane poza postępowaniem działowym, w żaden sposób nie może wpłynąć na treść zaskarżonej decyzji. Organ nie jest nią związany, tym bardziej, że jest ono sprzeczne z art. 93 ust. 2a u.g.n.
Odnosząc się do zarzutów procesowych podniesionych w skardze dotyczących naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się jego naruszenia w stopniu wymagającym wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treścią tego przepisu, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt administracyjnych wynika, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie pouczył stron postępowania o przysługujących im prawach wynikających z ww. przepisu. Bezpośrednio przed wydaniem decyzji w I instancji, nie uczynił tego również Wójt Gminy. Dostrzegając taki stan rzeczy Sąd uznał jednak, że chociaż organy orzekające w sprawie naruszyły omawiany przepis, to jednak nie w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Organy obu instancji nie wykonały co prawda obowiązku wynikającego z § 1 tego artykułu, jednakże skarżąca nie wykazała, aby uchybienie organów popełnione w tym zakresie miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66), wydanej na tle odpowiadającego treści art. 10 § 1 K.p.a. przepisu art. 200 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) wskazano, iż warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy w takiej sytuacji wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. W wyroku z 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05 (ONSAiWSA 2006/6/157), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek dopiero wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 15 maja 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 199/00, "Przegląd Podatkowy" 2004, nr 1, s. 43). W wyroku z 24 maja 2007 r. (sygn. akt II GSK 4/07, lex nr 351055), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. Przytoczone poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego (utrwalone w orzecznictwie), Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i jeszcze raz zauważa, że podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skarżący nie podali jakiej czynności procesowej nie mogli (z uwagi na wadliwe zachowanie organów orzekających) dokonać w sprawie. Przy czym, w ocenie Sądu, brak pouczenia stron postępowania przez organy orzekające o treści art. 10 § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji przez te organy, nie uniemożliwił skarżącej zajęcia stanowiska co do materiału dowodowego.
Bezzasadny jest również zarzut skarżącej naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a poprzez "niekompletne rozpoznanie stanu faktycznego, polegające na nie przeprowadzeniu wizji lokalnej nieruchomości opisanych numerami ew. [...]". W okolicznościach niniejszej sprawy decydujące znaczenie ma treść wpisu w ewidencji gruntów i budynków, o czym wskazano wyżej w uzasadnieniu, stąd też brak jest podstaw do przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu wykazania faktycznego sposobu wykorzystania przedmiotowej działki i działek sąsiednich.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, zarzuty procesowe skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku - z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło