II SA/Go 12/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.J. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 12/17 wydanego w sprawie ze skargi D.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 12/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 23 lutego 2017 r. oddalił skargę D.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r., nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 22 marca 2017 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku oraz o przywrócenie terminu do wniesienia od niego skargi kasacyjnej. Wniosek ten, na wezwanie sądu, skarżący doprecyzował pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data nadania 7 kwietnia 2017r.). Odrębnym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 12/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku z dnia 23 lutego 2017r Wobec bowiem ogłoszenia przez Sąd wyroku oddalającego skargę w dniu 23 lutego 2017 r., siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku upłynął w dniu 2 marca 2017r. (czwartek). Stosownie do art. 141 § 2 zd. 1 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 140 § 2 p.p.s.a., wedle którego wyłącznie stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. W sprawach, w których skargę oddalono sporządzenie uzasadnienia wyroku jest więc uzależnione od złożenia przez stronę stosownego wniosku we wskazanym w art. 141 § 2 zd. 1 p.p.s.a. terminie. Późniejsze złożenie takiego wniosku oznacza, że strona dokonała tej czynności z naruszeniem ustawowego terminu a czynność ta jest bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). Skarżący wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 lutego 2017r. zawarł w piśmie z dnia [...] marca 2017r. (doprecyzowanym pismem z dnia [...] kwietnia 2017r.), nadanym w urzędzie operatora pocztowego – Poczta Polska w dniu 22 marca 2017r., a wiec po upływie terminu , o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie z tym żądaniem, sformułował także żądanie przywrócenia terminu do wniesienia tego wniosku. Wskazał jednocześnie, iż o wydaniu wyroku oraz upływie terminu "na odwołanie się od decyzji Sądu" dowiedział się w rozmowie telefonicznej w dniu 20 marca 2017 r. Uznając zatem, iż to właśnie w dniu 20 marca 2017 r. skarżący dowiedział się o upływie terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, na co wskazuje treść jego pism procesowych, wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nadany w dniu 22 marca 2017 r. wniesiony został z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Uchybienie terminowi do sporządzenia uzasadnienia powoduje więc negatywne dla skarżącego skutki w postaci utraty uprawnienia do poddania kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroku z dnia 23 lutego 2017r. Jednocześnie, Sąd uznał, że złożony w dniu 22 marca 2017 r., doprecyzowany pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, zawierający żądanie przesłania na jego adres odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, spełnia warunek formalny "dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie" równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu ( art. 87 § 4 p.p.s.a.). Przechodząc do merytorycznej oceny złożonego wniosku, należy wskazać, że skarżący motywując swój wniosek wskazał, iż nie ma doświadczenia w sprawach sądowych i wiedzy w tym zakresie, a ponadto nigdzie nie znalazł informacji o tym, że należy samodzielnie złożyć wniosek o wyrok wraz z uzasadnieniem oraz o terminie złożenia "apelacji" (prawidłowo "skargi kasacyjnej"). Przede wszystkim twierdzenie skarżącego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy sądowej, bowiem został on zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej w niniejszej sprawie na dzień 23 lutego 2017 r. pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. W tym piśmie pn. "Zawiadomienie o terminie rozprawy" zawarte zostało pouczenie, iż w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art.141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718), przy czym oddanie pisma w placówce Poczty Polskiej (będącej operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe), albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Ponadto zawarto w nim pouczenie, iż zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Zawiadomienie o rozprawie zostało skarżącemu doręczone w dniu 19 stycznia 2017 r., za pośrednictwem dorosłego domownika, a więc zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. W związku tym, skarżący nie może zasłaniać się niewiedzą, zarówno co do terminu rozprawy, jak również ewentualnego obowiązku złożenia odrębnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Przesłanka ta oznacza bowiem, jak podnosi orzecznictwo sądowe i literatura, że do niedochowania terminu dochodzi pomimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienia NSA: z dnia 2 października 2002r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059; z dnia 12 stycznia 2011r., I OZ 997/10). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA: z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08; z dnia 10 września 2010r., II OZ 849/10; z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem) - por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002r., V SA 2320/01, LEX nr 109300. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Istotę rozstrzygania w sprawie przywrócenia terminu wiązać należy z inicjatywą samego zainteresowanego, albowiem to na jego wniosek (prośbę), złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi Sąd orzeka. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie zasadności wniosku, okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Sąd nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Nie może też domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych wskazanym przepisem (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008r., I OSK 1285/07; wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2008r., II OSK 1822/06 oraz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013r., II GSK 593/12). Tak rozumianej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie stanowi wskazana przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2017r. niewiedza oraz brak doświadczenia w zakresie spraw sądowych. Uwzględniając miernik należytej staranności, zdaniem Sądu, należycie dbający o swoje interesy oraz sprawy uczestnik postępowania powinien wykazywać zainteresowanie przebiegiem postępowania sądowego. Mając zaś wiedzę, wynikającą z doręczonego zawiadomienia o terminie rozprawy, o tym że w dniu 23 lutego 2017 r. zaplanowana została rozprawa, powinien interesować się wydanym w tym zakresie orzeczeniem. Jego zainteresowanie powinno być tym większe, że został pouczony, że w określonych przypadkach, tj. w przypadku wydania wyroku o oddaleniu skargi, wniesienie środka odwoławczego w postaci skargi obwarowane jest obowiązkiem wystąpienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co należy zrobić w terminie 7 dni od dnia jego ogłoszenia. Skoro zatem skarżący miał możliwość telefonicznego kontaktowania się z Sądem, na co wskazuje przywołana we wniosku okoliczność z dnia 20 marca 2017 r., zaś nie wynika z niego, aby przed tą datą skarżący takiej możliwości był faktycznie pozbawiony, uchybienie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wynikało z zaniedbania skarżącego, a zatem nie było niezawinione. Tym samym, uznać należy, że skarżący nie wykazał, aby do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia doszło, z przyczyn od niego niezależnych, aby było ono następstwem okoliczności, za które nie ponosi on winy, co obliguje Sąd do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 lutego 2017r. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.