II SA/Go 125/11

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-04-07

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Jacek Jaśkiewicz, Joanna Brzezińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej prawidłowo odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego mimo przekroczenia kryterium dochodowego, nie uwzględniając szczególnie uzasadnionego przypadku wynikającego ze stanu zdrowia podopiecznego?
Ratio decidendi
Specjalny zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, które muszą być wyraźnie i jednoznacznie wykazane w stanie faktycznym. Organ administracji publicznej, wydając decyzję o charakterze uznaniowym, jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy, w tym szczególnie sytuacji zdrowotnej i majątkowej wnioskodawcy. Brak takiej analizy i uzasadnienia decyzji skutkuje naruszeniem prawa i uzasadnia uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
R.E. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów turnusu rehabilitacyjnego dla jej wnuka, będącego pod jej opieką jako rodzina zastępcza. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i nakazało ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem szczególnie uzasadnionego przypadku. Po ponownym rozpatrzeniu organ ponownie odmówił, a Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy. R.E. zaskarżyła decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R.E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] roku nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej R.E. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. R.E. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku specjalnego na pokrycie kosztów turnusu rehabilitacyjnego dla jej wnuka J.E., dla którego od [...] maja 2009 r., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego, jest rodziną zastępczą. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, odmówił przyznania R.E. pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie turnusu rehabilitacyjnego dla jej wnuka. Organ wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów ustalono, że dochód rodziny wynosi 2998,30 zł. i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.- dalej jako u.p.s.) Pismem z dnia [...] maja 2010 r. R.E. odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. 2. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż oceniając czy w danej sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony należało wziąć pod uwagę, co organ pominął w swoich ustaleniach, sytuację osobistą, zdrowotną, rodzinną i majątkową strony. Dopiero ustalenie tych elementów pozwala na ocenę, czy w ustalonym stanie majątkowym strony zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, tj. strona znajduje się w takiej sytuacji, iż mimo, że jej faktyczny dochód przekracza kryterium dochodowe, to stan zdrowotny, rodzinny i uzasadnione wydatki powodują, iż strona, w tych konkretnych okolicznościach winna otrzymać pomoc społeczną. Zdaniem Kolegium najważniejszym argumentem, który przesądza o braku utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji jest to, że organ ten nie wziął pod uwagę faktu ciężkiej choroby wnuka R.E. i związanej z tym potrzeby dalszej rehabilitacji i leczenia. 3. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, ponownie odmówił przyznania R.E. prawa do zasiłku celowego specjalnego na częściowe pokrycie kosztów turnusu rehabilitacyjnego dla jej wnuka J.E.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W budżecie Ośrodka Pomocy Społecznej zaplanowano do grudnia 2010 r. około 3.700,00 zł. Kwota ta przeznaczona jest na zasiłki o szczególnym znaczeniu jak: zdarzenia losowe – pożar, klęska żywiołowa. Ponadto organ wskazał, iż dochód R.E. wynosi 2998,30 zł. i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s. Pismem z dnia [...] września 2010 r. R.E. wniosła odwołanie do powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, iż organ I instancji nie zastosował się do wskazówek Samorządowego Kolegium przedstawionych w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], a jedynie odniósł się do wysokości jej dochodów, pomijając merytoryczne załatwienie sprawy. 4. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 2004 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II Instancji wskazał, iż specjalny zasiłek celowy jest szczególną formą wsparcia. Jest to pomoc bezzwrotna przyznawana podmiotom przekraczającym dopuszczalny ustawowo dochód. Można wnioskować, że jest to świadczenie kierowane do osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Jego wysokość nie może przekroczyć w pierwszym przypadku kwoty 477 zł. zaś maksymalna wysokość zasiłku dla rodziny ustalana jest przez przemnożenie kwoty 351 zł. przez liczbę członków rodziny. Jakkolwiek przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to jednak nie powinno oznaczać dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Redakcja art. 41 u.p.s. daje organom administracji szeroki zakres swobody uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonej w przepisie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Kolegium wskazało, iż ustalony na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego przez organ I instancji dochód, jak i przekroczenie kryterium dochodowego nie budzą wątpliwości, jak również nie są kwestionowane przez stronę skarżącą. Udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, uzależnione jest również od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Ustawodawca nie dał definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jest to pojęcie nieostre, wymagające konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które by uzasadniały przyznanie R.E. wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, że pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdaniem Kolegium na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego taką okolicznością nie będzie pokrycie kosztów turnusu rehabilitacyjnego w szczególności mając na względzie, iż strona uzyskuje dochód w kwocie 2.998,30 zł. korzystając jednocześnie z innych środków uzyskiwanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Okoliczności te są wprawdzie konsekwencją trudnej sytuacji życiowej rodziny, której ani organ I instancji rozstrzygający sprawę ani organ II instancji nie kwestionują, jednakże nie można ich traktować jako zdarzeń nadzwyczajnych, odbiegających od typowych sytuacji w jakich znajdują się inne rodziny, spełniające kryterium dochodowe, których potrzeby winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie. Natomiast ustosunkowanie się organu I instancji do wskazówek nałożonych przez Kolegium w decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. pozwalają w pełni ocenić sytuację faktyczną strony. 5. W dniu 1 lutego 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga R.E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2010 r. nr [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto w uzasadnieniu skargi R.E. wskazała, iż obie decyzje Kolegium zostały wydane w dokładnie tym samym składzie orzekającym. W swojej skardze przedstawiła również zestawienie uzasadnień obu decyzji wydanych przez Kolegium w niniejszej sprawie zaznaczając odmienności stanowisk w nich przedstawionych. Skarżąca podniosła również, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie sposób odnaleźć odniesienia się do wskazówek Kolegium przedstawionych w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., a jej odwołanie nie zostało rozpatrzone w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż jej odwołanie nie zostało rozpatrzone w ustawowym terminie, organ II instancji wskazał, że ze względu na dużą ilość spraw wpływających do Kolegium w okresie do końca roku 2010, były one rozpatrywane zgodnie z datą wpływu. Zdaniem organu II instancji nie jest również zasadny zarzut skarżącej, co do podjęcia przez Kolegium orzeczeń w tym samym składzie orzekającym, bowiem zgodnie z art. 27 § 1a k.p.a. członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, gdy Kolegium rozpatruje sprawę zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże w sytuacji, gdy Kolegium przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, uregulowanie z art. 27 § 1a k.p.a. nie ma zastosowania. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2011 r. skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji i postanowień pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.- dalej jako p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). 7. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy powoływanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, której art. 41 przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osobie samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (ust. 1). Brzmienie tego przepisu wskazuje na wyjątkowość przyznawania specjalnego zasiłku celowego, a więc tylko w sytuacjach szczególnie uzasadnionych. Jest on zatem wyjątkiem od zasady udzielania pomocy osobom spełniającym określone ustawą kryterium dochodowe i powinien mieć zastosowanie jako szczególnie reglamentowana forma pomocy. Podkreślić należy wyjątkowość okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach, przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Ich sytuacja materialna, ze względu na przyjęte kryterium wskazuje, że ustawodawca zakłada, iż powinni oni samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zatem wystąpienia szczególnych okoliczności. Przy ich badaniu organ pomocy społecznej powinien zatem rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" ze względu na cel pomocy społecznej wyrażony w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie ze wskazanym przepisem, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to, że pomoc społeczna przyznawana jest jedynie w sytuacji, gdy określona osoba nie jest w stanie nawet przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości prawnych, zarobkowych, majątkowych przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Wskazać należy, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie "przezwyciężyć" wskazuje na doraźny i tymczasowy charakter pomocy społecznej. Pomoc ta nie może stać się stałym źródłem utrzymania dla jej beneficjentów. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 41 u.p.s. sprawia przy tym, że kontrola dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się zasadniczo do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zostały zebrane wszystkie dowody w celu istnienia bądź, nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, czy decyzja, podjęta na ich podstawie, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy nie nosi cech dowolności. Wskazane unormowanie oraz ustalony w sprawie stan faktyczny nakazuje zatem organom pomocowym dokonać badania, czy sytuacja osoby wnioskującej o pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek. 8. Odnosząc powyższe rozważania do badanej sprawy zauważyć należy, że całość dochodów skarżącej pochodzi wyłącznie ze środków uzyskiwanych ze środków publicznych to jest świadczeń przysługujących skarżącej z tytułu sprawowania opieki nad dwojgiem małoletnich jako ich rodzina zastępcza oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Ogólna wielkość tego dochodu nie jest sporna i nie budzi wątpliwości. Niewątpliwie założeniem środków przyznawanych z pierwszego tytułu jest zaspokojenie potrzeb małoletnich i osoby sprawującej nad nimi opiekę. Z materiału aktowego sprawy i z oświadczenia skarżącej wynika, że jej sytuacja życiowa jest niewątpliwie trudna ale jest unormowana i w zasadzie niezmienna w czasie, a zakres świadczeń pomocowych stały i dostosowany do tej sytuacji. Natomiast wyjątkowość sytuacji skarżącej wynika z okoliczności związanych ze stanem zdrowia małoletniego wnuka skarżącej J. i potrzebą jego stałej lub doraźnej rehabilitacji. Podkreślenia wymaga, że ustawa nie definiuje pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s., pozwalając organom pomocy społecznej na elastyczne reagowanie na wszelkie sytuacje, w których znalazły się osoby albo rodziny o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazuje się, że owe szczególne przypadki muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 u.p.s., że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy (wyrok NSA z 14.1.1999 r., I SA 1601/98, publ. Lex 47408). Do przypadków takich, wbrew twierdzeniu organów zalicza się nie tylko sytuacje wywołane zdarzeniami losowymi lub klęskami żywiołowymi ale także szczególne położenie osób ubiegających się o przyznanie zasiłku np. z powodu chorób wymagających szczególnej opieki, leczenia lub rehabilitacji, w tym także dziecięcego porażenia mózgowego, którego skutki można ograniczyć skutecznie w najmłodszym wieku dziecka poprzez rehabilitację (por. wyroki WSA w Poznaniu z dni: 12 października 2006 r., IV SA/Po 827/05, 28 marca 2007 r. IV SA/Po 185/06, 4 listopada 2009 r., IV SA/Po 470/09, inne dostępne w internecie na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl/) Jakkolwiek przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to jednak nie powinno oznaczać dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Redakcja art. 41 u.p.s. daje organom administracji szeroki zakres swobody uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonej w przepisie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. 9. W przedmiotowej sprawie przedmiotem wniosku było częściowe dofinansowanie turnusu koniecznego, w ocenie skarżącej, dla rehabilitacji jej wnuka. W tej mierze ocena czy potrzeba ta, w ustalonej, stabilnej strukturze dochodów rodziny ma charakter szczególny wymagała odniesienia do wysokości kosztów tego turnusu, jego niezbędności dla rehabilitacji oraz sytuacji majątkowej i życiowej rodziny w dacie wystąpienia z wnioskiem i podejmowania decyzji. W niniejszej sprawie zabrakło takiej aktywności organów administracji, niezbędnej do ustalenia czy przedmiotowa potrzeba ma charakter szczególny. W decyzji wydanej po raz pierwszy przez organ I instancji kwestia ta nie została w ogóle rozważona. Dotyczą jej w istocie ostatnie dwa zdania uzasadnienia decyzji odnoszące się do sytuacji budżetowej OPS oraz wskazania, że kwota pozostająca w dyspozycji tegoż ośrodka przeznaczona jest na zasiłki o szczególnym znaczeniu jak zdarzenia losowe, klęska żywiołowa. Organ nie dokonał zatem analizy wniosku a priori zakładając, że nie jest to sytuacja uzasadniająca rozważenie udzielenia pomocy. W szczególności nie odniesiono się do kosztów turnusu rehabilitacyjnego, jego niezbędności oraz przedstawionego przez wnioskodawczynię zestawienia kosztów utrzymania rodziny. Podzielając zarzuty skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uchyliło decyzję organu I instancji, wskazując w jej uzasadnieniu, że organ ten "nie wziął pod uwagę faktu ciężkiej choroby" wnuka skarżącej oraz "potrzeby jego dalszej rehabilitacji i leczenia". Jak podkreślono jest to "najważniejszy argument", który "przesądził o braku utrzymania w mocy" zaskarżonej decyzji. Wyróżnienie tego zakresu oceny, z którą w pełni należy się zgodzić, ma zasadnicze znaczenie dla oceny legalności procedowania organów w sprawie. Mianowicie w ponownie wydanej przez organ I instancji decyzji, ponad uzupełnienie uzasadnienia o sprawozdanie z postępowania odwoławczego, nie znalazły się żadne nowe argumenty. W szczególności ponownie organ I instancji nie ocenił żądania strony pod kątem wystąpienia szczególnej przesłanki na tle niezbędności zgłaszanej potrzeby oraz sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej i jej rodziny. Tym samym ponownie nie zajął się istotą sprawy. Wskazano jedynie na fakt udzielenia takiej pomocy innym osobom, przy czym nie wiadomo, jakie stany faktyczne przemawiały za jej przyznaniem. W takiej sytuacji zarzut skarżącej dotyczący stanowiska organu II instancji, orzekającego zresztą w tym samym składzie, musi zasługiwać na uwzględnienie. Mianowicie stanowisko to, w świetle takich samych wad decyzji organu I instancji i niezmienionego stanu faktycznego dotyczącego zgłoszonej potrzeby i dochodów rodziny skarżącej, jest krańcowo przeciwne. W szczególności wskazano w nim, że pokrycie kosztów turnusu rehabilitacyjnego nie jest okolicznością nadzwyczajną czy też szczególną uzasadniającą przyznanie pomocy. W świetle zasady zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a. taka rozbieżność stanowisk organu w tej samej sprawie godzi w konstytucyjne i ustawowe gwarancje praworządności wykonywania zadań przez organy publiczne. Tym bardziej, że w istocie oba rozstrzygnięcia organów pierwszej instancji były obarczone istotnymi wadami, w szczególności dotyczącymi ustalenia i rozważenia konkretnych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Wśród ustaleń oraz rozważań wszystkich decyzji wydawanych w sprawie brak jest bowiem wyjaśnienia, czy wnioskowana potrzeba była niezbędna dla poprawy lub utrzymania stanu zdrowia wnuka skarżącej, w jakim zakresie (kwocie) konieczne było jej częściowe dofinansowanie, z jakimi kosztami pobytu, podróży lub opieki wiązała się rehabilitacja. W jakim zakresie pomoc uzyskana z PFRON była wystarczająca, czy skarżąca ponosiła już wcześniej takie koszty i z jakich środków pomocy korzystała. Nie wyjaśniono zatem tych wszystkich okoliczności, które skarżąca powoływała w swoich pismach, przytaczając je także przed sądem. Były one jednak niezbędne do oceny, czy sytuacja w której znalazła się skarżąca oraz wnioskowana potrzeba miały charakter szczególny. Oczywiste ograniczenia budżetowe, na jakie powołuje się organ kompetentny do udzielenia pomocy, choć istotne z punktu widzenia możliwości realizacji zadań, nie mogą per se, zwalniać organu od konieczności poczynienia ustaleń i wyjaśnienia, czy dana sprawa nie stanowi, z racji określonego stanu faktycznego, przypadku o którym mowa w art. 41 u.p.s. Uznając zatem, że w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej doszło do naruszenia przepisów procesowych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. oraz błędnej wykładni art. 41 u.p.s. mającej wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło