II SA/Go 126/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód-wód opadowych lub roztopowych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm., dalej jako - p.w.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako – k.p.a.) Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako - Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW WP lub organ) określił Z Sp. z o.o. w [...] za okres I kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości 8975,00 PLN za odprowadzanie do wód - cieku [...] - wód opadowych lub roztopowych z terenu powierzchni utwardzonych Osiedla [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2024 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] na podstawie art. 272 ust. 17 p.w. ustaliło, w formie informacji kwartalnej, Z Sp. z o.o. w [...] za okres I kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości 8975 PLN za odprowadzanie do wód - cieku [...] - wód opadowych lub roztopowych. Powołana informacja została doręczona stronie w dniu 10 grudnia 2024 r. W dniu 24 grudnia 2024 r. Sp. z o.o. Z dokonała zapłaty powyższej opłaty zmiennej. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. Sp. z o.o. Z złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty ustalonej w powołanej informacji podnosząc, że wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne tj. odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, powinna być naliczana na podstawie "rzeczywistych" ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych oraz twierdząc, iż zgodnie z obowiązującymi zapisami p.w., wykorzystanie danych określonych w pozwoleniach wodnoprawnych, tj. ilości odprowadzanych wód opadowych, ma jedynie zastosowanie przy wyliczeniu opłaty stałej i nie powinno stanowić podstawy do naliczenia opłaty zmiennej, ze względu na zbyt małą wiarygodność tych danych w stosunku do stanu faktycznego. Ponadto spółka zaznaczyła, że dane pochodzące z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w zakresie średniej ilości opadów w mieście, zasadniczo różnią się od rzeczywistej ilości opadów w miejscu występowania przedmiotowej usługi wodnej. Zdaniem spółki "rzeczywistą ilość" odprowadzanych wód opadowych należy ustalić wyłącznie na podstawie odczytów z zamontowanych na odpływie (w miejscu zrzutu), specjalistycznych urządzeń pomiarowych, a zgodnie z art. 552 p.w., wymóg stosowania przyrządów pomiarowych przesunięto na 31 grudnia 2026 r. PGWWP Zarząd Zlewni w [...] nie uznało reklamacji Z Sp. z o.o., wskazując, że brak urządzeń pomiarowych, w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód, nie wyklucza możliwości ustalenia opłaty zmiennej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Z Sp. z o.o. w składanych oświadczeniach dotyczących odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód nie wskazała ilości wód opadowych i roztopowych w danym kwartale, wyjaśniając brak wymaganych danych z powodu braku urządzeń do opomiarowania. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW WP w wezwaniu spółki do złożenia korekt oświadczeń poprzez wskazanie ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych do wód niezbędnych dla celów ustalenia wysokości opłat zmiennych wskazał źródła pozyskania takich Informacji. Spółka nie wykonała wezwania i oświadczyła, że nie posiada urządzeń pomiarowych umożliwiających zmierzenie żądanych danych. Organ powołując się na treść art. 552 ust. 2 i 2a p.w. wskazał, że w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne jest możliwe również na podstawie: odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały. Zatem zdaniem organu p.w. przewiduje różne źródła danych niezbędnych do ustalenia opłaty zmiennej. Zgodnie w art. 552 ust. 2b pkt 1 w związku z ust. 2a pkt 2 p.w. ustalenie wysokości opłaty zmiennej za korzystanie z wód za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych na podstawie składanych oświadczeń jest jednym ze sposobów pozwalającym na ustalenie tej opłaty. Zgodnie zaś z art. 552 ust. 1 p.w. wymóg stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36, stosuje się od dnia 31 grudnia 2026 r. Przepis art. 273 ust. 6 p.w. stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Z Sp. z o.o. korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] na odprowadzanie kanalizacją deszczową poprzez wyloty W1 i W2 do cieku [...] na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], wód opadowych i roztopowych z terenu powierzchni utwardzonych Osiedla [...] w [...], co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. obowiązany jest ponosić opłaty za usługi wodne. Dalej organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres I kwartału 2019 r. w wysokości 8975 zł za odprowadzanie do wód - cieku [...] - wód opadowych lub roztopowych, albowiem reklamacja Z Sp. z o.o. nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w [...]. Określenia wysokości opłaty zmiennej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 p.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502, dalej jako - rozporządzenie RM). Zgodnie z art. 272 ust. 5 p.w. wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzanych wód, wyrażonej w m3 i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Z § 8 pkt 1 rozporządzenia RM wynika, że jednostkowe stawki za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast wynoszą, bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych - 0,75 zł za 1 m3 na 1 rok. Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 5 p.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzanych wód (11967,25 m3) i czasu (jeden kwartał). Ilość odprowadzonych w kwartale wód została obliczona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które określa średnią ilość wód opadowo-roztopowych, odprowadzonych do wód w m3 na rok. Podaną w pozwoleniu wodnoprawnym średnią ilość odprowadzanych w roku wód, tj. (47869 m3), podzielono przez liczbę cztery, jako że opłata jest ustalana za kwartał za ilość odprowadzonych w tym okresie wód. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 8 pkt 1 rozporządzenia RM. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto jednostkową stawkę opłaty za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. Na powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] grudnia 2024 r., nr: [...] Z Sp. z o.o. w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Spółka zarzuciła naruszenie w szczególności: 1) art. 272 ust. 5 oraz art. 552 ust. 2 pkt 2 p.w. przez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie opłaty zmiennej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz na przerzuceniu na skarżącą ciężaru dowodu co do wykazania ilości rzeczywiście odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych w danym kwartale i w konsekwencji brak wszechstronnego, wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozważenia materiału dowodowego, a przez to niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Zarzucając powyższe skarżąca spółka wniosła o uwzględnienie skargi w całości i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie - o uwzględnienie skargi w całości i na podstawie art. 145 § 3 w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi spółka wyjaśniła, że organ w sposób wadliwy ustalił wysokość opłaty zmiennej wyłącznie na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] Zdaniem skarżącej użycie przez ustawodawcę w art. 272 ust. 5 p.w. zwrotu "ilości odprowadzanych wód", przy zastosowaniu wykładni językowej, oznacza, że wpływ na wysokość spornej opłaty ma jedynie rzeczywista, faktyczna ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych w danym okresie rozliczeniowym. Za taką interpretacją przemawia także sama istota opłaty zmiennej, zgodnie z którą wysokość tej opłaty jest powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Ustawodawca przyjął, że co do zasady opłata zmienna ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu, co wynika z art. 272 ust. 10 p.w. Zgodnie z art. 552 ust. 7 p.w., do 31 grudnia 2026 r. Wody Polskie są zobowiązane wyposażyć w przyrządy pomiarowe podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 288 ust. 1 p.w., czyli również opłaty stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Nałożenie przez ustawodawcę na Wody Polskie obowiązku wyposażenia podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 268 ust. 1 p.w., stanowi kolejną okoliczność przemawiającą za przyjęciem stanowiska, że wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miasta ma być związana z rzeczywistą ilością wód odprowadzanych. W ocenie skarżącej spółki przyjęcie wykładni przepisów art. 272 ust. 5 p.w., dokonanej przez organ należy uznać za błędne. Nie można bowiem zapominać t o literalnej treści art. 552 ust. 2 pkt 1 p.w., który odnosi się do określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód, a nie do ilości maksymalnej wód, jakie mogą być odprowadzone w ramach owego pozwolenia. Nieprawidłowe zatem było przyjęcie przez organ jako ilość rzeczywiście odprowadzonych wód roztopowych lub opadowych, rocznych wielkości maksymalnych wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Co kluczowe stanowisko organu w tym zakresie nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Również pozostały materiał dowodowy nie pozwalał, zdaniem skarżącej spółki na ustalenie, czy ilość rzeczywiście odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych do wód odpowiadała maksymalnej rocznej ilości m3 odpływu wód opadowych lub roztopowych przewidzianych w pozwoleniu wodnoprawnym. W ocenie skarżącej spółki usprawiedliwienia dla stanowiska organu nie stanowi brak wskazania przez skarżącą wartości pozwalających organowi wyliczyć opłatę zmienną z uwzględnieniem rzeczywistej ilości wód odprowadzanych. Po pierwsze - skarżąca ze względu na brak przyrządów pomiarowych (których obowiązek dostarczenia spoczywał i spoczywa nadal na Wodach Polskich) nie była w stanie wskazać tej wartości, a pod drugie - okoliczność ta nie upoważniała organu do ustalenia wysokości opłaty zmiennej w oparciu o dane zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym, obejmujące maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych, jaka mogła zostać odprowadzona przez spółkę w ciągu roku. Zatem organ powinien podjąć próbę samodzielnego ustalenia wartości rozważanego parametru, w szczególności w ramach kontroli gospodarowania wodami. Dalej skarżąca spółka podniosła, że zgodnie z art. 300 ust. 1 p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Orzecznictwo sądowoadministracyjne kwalifikuje decyzje wymiarowe wydane na podstawie art. 273 ust. 6 p.w. jako mające charakter konstytutywny i kreujący zobowiązanie podatkowe, przy których zaległość podatkowa może powstać wyłącznie po upływie terminu na ich wykonanie. To oznacza, że do ww. decyzji zastosowanie winna znaleźć norma art. 21 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, wedle której zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W konsekwencji zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma kolejna norma z tego aktu prawnego, czyli art. 68 § 1, który stanowi, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie skarżącej w niniejszej sprawie, doszło do przedawnienia prawa do wydania zaskarżonej decyzji. Skoro sprawa dotyczy opłaty zmiennej należnej za I kwartał rok 2019, to termin zapłaty tej opłaty przypada w roku 2020. Zatem decyzja dotycząca ww. opłaty winna zostać wydana i doręczona skarżącej najpóźniej do końca roku 2023 r. Reasumując powyższe zaskarżona decyzja, jako wydana i doręczona skarżącej po ww. terminie, winna zostać uchylona, a postępowanie przed organem umorzone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] PGW WP z dnia [...] grudnia 2024 r. w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych za okres I kwartału 2019 r. Zdaniem Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 273 ust. 1 p.w., podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 p.w.). Zgodnie z treścią art. 272 ust. 5 p.w., wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Z kolei, jak stanowi art. 552 ust. 1 p.w., wymóg stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36, stosuje się od dnia 31 grudnia 2026 r. Uwzględniając wskazane regulacje, rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, z uwagi na wniesioną reklamację, powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, stosownie do treści art. 273 ust. 6 p.w. Odnotowania w tym miejscu wymaga, że wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000, s. 1 - 73 z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275 - 346, dalej: RDW). W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że RDW podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5, art. 9 ust. 1 oraz załącznika nr III do RDW, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności na zasadzie "zanieczyszczający płaci", "użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych (Druk nr 1529; Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z treści art. 9 RDW wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 p.w., zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Ideą przewodnią RDW było wyrażone w pierwszym motywie stanowisko, że woda nie jest produktem handlowym, takim jak każdy inny. Działania w dziedzinie polityki wodnej nie powinny opierać się wyłącznie na rezultatach analiz ekonomicznych. W tym celu powinno się uwzględnić zasadę zwrotu kosztów usług wodnych opartą na długoterminowych prognozach zapotrzebowania i wykorzystania wody w dorzeczu, także kosztów ekologicznych dotyczących zasobów związanych ze szkodliwym lub negatywnym wpływem na środowisko wodne (np. motywy 36 i 38). W świetle art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w. usługi wodne obejmują m.in. odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Według art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za: odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych. Opłata za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej, zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11 p.w.). Wskazać trzeba, że w świetle treści art. 552 ust. 2b p.w., obowiązującego od dnia 20 września 2018 r., skarżąca miała obowiązek złożenia stosownego oświadczenia o treści wynikającej z ust. 2g w terminie 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału. Z akt sprawy wynika, że wprawdzie skarżąca złożyła oświadczenie, jednak nie zawarła w nim danych dotyczących ilości odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych w danym kwartale. Wezwana przez organ pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. do korekty oświadczenia poprzez wskazanie ilości odprowadzanych wód opadowych, skarżąca nie podała powyższych danych, natomiast w piśmie z dnia [...] czerwca 2024 r. wskazała, że dane z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej dotyczące ilości opadów mogą nie wykazywać rzeczywistych opadów w danym miejscu, a dane wynikające z pozwolenia wodnoprawnego nie mogą stanowić podstawy do naliczenia opłaty zmiennej. W tych okolicznościach sprawy Informacją z dnia [...] grudnia 2024 r. organ ustalił skarżącej opłatę zmienną za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych za okres I kwartału 2019 r., przy czym ilość odprowadzonych w tym kwartale wód obliczona została na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Od powyższej Informacji skarżąca złożyła reklamację, w której przytoczyła wskazaną wcześniej argumentację. Zaskarżoną decyzją organ określił Z Sp. z o.o. w [...] za okres I kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości 8975,00 PLN za odprowadzanie do wód - cieku [...] - wód opadowych lub roztopowych z terenu powierzchni utwardzonych Osiedla [...] w [...]. Ilość odprowadzonych w kwartale wód obliczona została na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Wskazać należy, że wykładnia literalna i systemowa art. 552 p.w. w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2018 r. wskazuje, że ustalenie opłaty za usługi wodne następuje m.in. na podstawie oświadczeń składanych przez podmioty zobowiązane do wnoszenia opłat. Brak oświadczenia powoduje, że organ ustalający wysokość opłaty może, a wręcz jest zobowiązany do skorzystania z alternatywnych możliwości ustalenia tej opłaty wynikających z art. 552 p.w. W sprawie nie jest sporne, że skarżąca nie przedstawiła w oświadczeniu informacji niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty zmiennej na podstawie art. 552 ust. 2a pkt 2 p.w. Zgodnie z art. 552 ust. 2 p.w., ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie: 1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód, 2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych, 3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych. Przywołany przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Skoro brak jest urządzeń pozwalających na ustalenie faktycznych ilości odprowadzonych wód, to prawidłowo organ oparł się na posiadanych danych, w tym określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, bowiem do tego był zobowiązany wskazaną regulacją. W rezultacie jedyną możliwością ustalenia ilości odprowadzonych wód pozostawało pozwolenie wodnoprawne. Organ w uzasadnieniu wskazał na sposób wyliczenia opłaty, w tym przywołał podstawę prawną dla dokonanych obliczeń, tj. art. 272 ust. 5 p.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia RM. Wyjaśnił szczegółowo, iż opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za m3), ilości odprowadzonych wód (11.967,25 m3) i czasu (kwartał). Ilość odprowadzonych w kwartale wód została obliczona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które określa ilość wód opadowo - roztopowych, odprowadzanych do wód w m3 na rok. Podaną w pozwoleniu wodnoprawnym ilość odprowadzanych w roku wód( 47869 m3) podzielono przez cztery, z tego względu, że opłata jest ustalona za ilość odprowadzanych w okresie kwartału. Sąd rozpoznający sprawę podziela argumentację, zgodnie z którą podmiot korzystający ze stanowiącego dobro publiczne środowiska i ewentualnie zanieczyszczający je w związku z prowadzoną działalnością, powinien ponosić za to stosowne opłaty. Ochrona środowiska i oczyszczanie go są działaniami Państwa i Unii Europejskiej wymagającymi ogromnych nakładów finansowych. W pierwszej kolejności powinny być one ponoszone przez podmioty korzystające ze środowiska (zob. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 20 listopada 2024 r., II SA/Gl 896/24, 22 stycznia 2025 r., II SA/Gl 1040/24, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W odniesieniu do zarzutów skargi Sąd zważył, że zarzut wskazany w pkt 1 petitum skargi, a dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, nie mógł zostać uwzględniony z przyczyn podanych powyżej. Ustawodawca dopuścił bowiem wprost taki sposób ustalania opłaty, który znajduje oparcie w treści pozostającego w mocy pozwolenia wodnoprawnego. Zważyć również trzeba, że stosownie do treści przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo zbiera materiał dowodowy z własnej inicjatywy, jeżeli uważa to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Tak ukształtowana zasada ciężaru dowodu doznaje przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza, gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 603/16, CBOSA). Trudno jest przyjąć, aby organy były zobowiązane do poszukiwania dowodów korzystnych dla strony w sytuacji, gdy tylko strona posiada pełną wiedzę na temat zdarzenia, które rodzić może pozytywne dla niej skutki. Poza tym realizacja przez organ administracji obowiązków z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie sprawia, że strona jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. W szczególności nie jest zobowiązany do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96, CBOSA). Przyjmuje się również, że jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, wyroki WSA w Gliwicach z 20 listopada 2024 r., II SA/Gl 896/24, 22 stycznia 2025 r., II SA/Gl 1040/24, CBOSA). Wobec powyższego skoro skarżąca nie przekazała informacji co do ilości wód opadowych i roztopowych, a także nie przejawiała żadnej inicjatywy dowodowej celem wykazania tych wielkości, trudno jest oczekiwać od organu, aby prowadził w tym kierunku pogłębione postępowanie wyjaśniające, skoro dysponuje danymi wynikającymi z pozwolenia wodnoprawnego, do czego upoważnia go zresztą treść art. 552 ust. 2 pkt 1 p.w. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 24 października 2019 r., II SA/Bk 444/19, CBOSA). Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii przedawnienia Sąd uznał w/w zarzut za nieuzasadniony. Zgodnie z art. 300 ust. 1 p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Sąd podkreśla, że odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej oznacza, że podlegają one wykładni i stosowaniu mutatis mutandis, a więc z uwzględnieniem przepisów p.w. Ze względu na ustalony w art. 272 ust. 19 i art. 273 ust. 6 p.w. decyzyjny sposób rozstrzygania o wysokości opłaty zmiennej, na mocy odesłania wyrażonego w art. 300 ust. 1 p.w., zastosowanie znajdzie przepis art. 21 §1 Ordynacji podatkowej który stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Poczynione powyżej oceny prawne uzasadniają tezę, że zobowiązanie z tytułu opłaty za korzystanie z wód nie powstaje z mocy prawa, lecz poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym, czyli decyzji, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (wyrok NSA z 12 marca 2024 r., III OSK 1963/22, CBOSA). Podkreślić zatem należy, że aby powstało zobowiązanie podatkowe, konieczne jest obliczenie wysokości opłaty przez organ i doręczenie decyzji ustalającej to zobowiązanie, w myśl art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z kolei zgodnie z art. 272 ust. 20 p.w., podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę określoną w decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Takie unormowanie koreluje z treścią art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, który dla decyzji ustalających przewiduje termin płatności wynoszący 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl § 2 art. 68 jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W ocenie Sądu w badanej sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynika, że decyzja określająca wysokość opłaty zmiennej za okres I kwartału 2019 r. doręczona została skarżącej w dniu 30 grudnia 2024 r., a zatem przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, którego dotyczy obowiązek zapłaty. Jednocześnie nie budzi sporu, że w oświadczeniu stanowiącym podstawę obliczenia opłaty skarżąca nie podała danych pozwalających na ustalenie opłaty za odprowadzanie wód. Zdaniem Sądu podmiot korzystający z usług wodnych (art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w.) powinien wykazać w stosownym oświadczeniu takie dane, które umożliwią organowi wydanie decyzji ustalającej wysokość opłaty. Nie czyniąc tego uniemożliwia wydanie prawidłowej decyzji. To właśnie konieczność przeprowadzenia ustaleń w zakresie podstawy określenia opłaty za odprowadzanie wód stanowi argument za przedłużeniem terminu przedawnienia - na podstawie art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Za takim rozumieniem przepisu art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej przemawia wykładnia celowościowa oraz wykładnia systemowa. Skoro nie jest sporne, że zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 300 p.w. do opłaty zmiennej zastosowanie znajdzie instytucja przedawnienia uregulowana w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, to w konsekwencji brak jest podstaw do odmowy stosowania w stosunku do przedmiotowej opłaty regulacji zawartej w art. 68 § 2 pkt 2. Zauważyć trzeba, że żaden przepis p.w. nie zawiera wyłączenia stosowania art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Uprawnione jest zatem stanowisko, że art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do opłaty zmiennej za odprowadzanie wód (art. 300 p.w.). Odpowiednie stosowanie art. 68 Ordynacji podatkowej oznacza zastosowanie instytucji przedawnienia uregulowanej w omawianym przepisie z uwzględnieniem szczególnych regulacji zawartych w przepisach p.w., co w badanej sprawie należy interpretować w ten sposób, że przez deklarację, o której mowa w art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej należy rozumieć oświadczenie składane przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, którego obowiązek złożenia wynika z art. 552 ust. 2g p.w. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r., IV SA/Wa 2309/24, CBOSA). Prezentowane powyżej stanowisko koresponduje z wyrażoną w art. 9 ust. 3 p.w. zasadą, zgodnie z którą gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tj. naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa k.p.a., o którym mowa w zarzucie nr 2 petitum skargi. Organ oparł rozstrzygnięcie o ustalenia wystarczające dla jego podjęcia oraz dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełniało wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Przeprowadzone obliczenie wysokości opłaty zmiennej jako wynikające z danych zawartych w aktach administracyjnych, nie budzą zastrzeżeń. Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. ----------------------- 13