II SA/Go 159/11

Dnia 27 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. E.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego trzydziestodniowego terminu wynikającego z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzygnięcie organu drugiej instancji zostało bowiem uznane za doręczone zgodnie z art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 października 2010 r., zaś skarga została wniesiona drogą pocztową w dniu 21 lutego 2011 r. Wraz ze skargą E.S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Podał, iż w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. od wydanej w pierwszej instancji decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie cofnięcia równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, zaistniał błąd w adresie skarżącego. Skarżący wskazał, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji zawiadomił organ administracyjny, za pośrednictwem którego zostało wniesione odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji o swoim właściwym adresie, tj. [...], nadając w dniu 2 września 2010 r. pismo zatytułowane "skarga", w którym został wyraźnie podany właściwy adres skarżącego: [...], zaś w uzasadnieniu w/w pisma odniesiono się również do decyzji Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Pomimo zatem, iż skarżący zawiadomił o swoim właściwym adresie organ administracji – Komendanta Miejskiego Policji jako organ właściwy dla uruchomienia procedury odwołania, za jego bowiem pośrednictwem składał uprzednio odwołanie z dnia 3 sierpnia 2010 r., decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] września 2010 r., nie została doręczona skarżącemu na adres [...] lecz została skierowana na adres [...]. Zdaniem skarżącego doszło do nieprawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji na niewłaściwy adres, w związku z czym nie miał on możliwości wystąpienia w terminie ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. O wydaniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzji z dnia [...] września 2010 r. skarżący dowiedział się dopiero po doręczeniu mu w dniu 14 lutego 2011 r. pisma Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2011 r., będącego wynikiem złożonego przez skarżącego zażalenia na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji nr [...]. Z pisma tego skarżący dowiedział się o tym, że decyzja z dnia [...] września 2010 r. została przesłana na adres [...] (tj. na adres, gdzie skarżący nigdy nie zamieszkiwał) i była tam awizowana w dniu 17 i 24 września 2010 r. Przekonanie skarżącego, iż całość dokumentów, w tym informacja o właściwym adresie skarżącego została przekazana przez Komendanta Miejskiego Policji do organu wyższego rzędu, wynikało chociażby z tego, iż w piśmie z dnia [...] września 2010r. Komendant Miejski Policji wskazał prawidłowy adres skarżącego, zaś w uzasadnieniu podał, iż skarżący odwołał się od decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] do Komendanta Wojewódzkiego Policji, zaś Komendant Miejski Policji przekazał organowi wyższego rzędu całość dokumentów. W piśmie tym Komendant Miejski Policji w ogóle nie przywołał faktu, iż Komendant Wojewódzki Policji w dniu [...] września 2010 r. wydał jakąkolwiek decyzję w przedmiocie odwołania skarżącego z dnia 3 sierpnia 2010 r., a podając prawidłowy adres skarżącego wywołał u niego przekonanie, że złożona korekta w oznaczeniu miejsca zamieszkania skarżącego jest znana tak Komendantowi Miejskiemu Policji, jak i Komendantowi Wojewódzkiemu Policji, który o tym fakcie został poinformowany przez organ niższego rzędu poprzez przesłanie odpisu pisma skarżącego z właściwym adresem w ślad za złożonym odwołaniem. W tym zakresie skarżący uznał jako obowiązujący i właściwy tryb postępowania tożsamy jak w zakresie składania odwołania, tj. za pośrednictwem organu, którego dotyczy zaskarżona decyzja, zwłaszcza, iż skarżący w tym przedmiocie w taki właśnie sposób zrozumiał pouczenie zawarte w zawiadomieniu Komendanta Miejskiego Policji o zakończeniu postępowania z dnia [...] czerwca 2010 r. poprzedzające wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Skarżący nie wiedział, iż wymagana jest jakaś szczególna forma tego rodzaju pisma, a nie zwyczajne, następcze wskazanie prawidłowego adresu. W ocenie skarżącego niedochowanie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. stanowiło skutek okoliczności, na które nie miał żadnego wpływu i nie ponosi w tym zakresie żadnej winy. Wręcz przeciwnie, skarżący dopełnił wymogu należytej staranności, albowiem pismem z dnia [...] września 2010 r. skorygował zaistniały na skutek omyłki pisarskiej uprzednio błąd w odwołaniu z dnia 3 sierpnia 2010 r. podając prawidłowy numer bloku, w którym zamieszkuje na [...]. W odpowiedzi na wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie tego wniosku podnosząc, iż odwołanie E.S. wpłynęło do Komendanta Wojewódzkiego Policji w dniu 11 sierpnia 2010 r. Zawierało ono wszystkie przewidziane wymogi tzn. oznaczenie osoby od której pochodzi, jej adres i żądanie, a niniejsze dane skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem. Organ odwoławczy rozpoznał je zgodnie z obowiązującą procedurą i wysłał na ostatni podany przez stronę adres. Niezrozumiałym jest twierdzenie, że Komendant Wojewódzki Policji winien przesłać decyzję nr [...] z dnia [...] września 2010 r. na co najmniej dwa adresy znajdujące się w aktach sprawy. Skarżący był wielokrotnie pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a. Niezgodne z prawdą jest twierdzenie skarżącego, jakoby złożył w siedzibie Komendanta Miejskiego Policji "informację z dnia [...] września 2010 r. o właściwym adresie", którą organ pierwszej instancji winien przekazać Komendantowi Wojewódzkiemu Policji wraz z aktami sprawy. Z informacji uzyskanych przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wynika, że w dniu 2 września 2010 r. E.S. złożył w siedzibie Komendanta Miejskiego Policji skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na bezczynność tego organu. Skarga ta była złożona za pośrednictwem Komendanta Miejskiego Policji, który przesłał ją zgodnie z właściwością do WSA w Gorzowie Wlkp. udzielając odpowiedzi na skargę. Natomiast odwołanie E.S. od decyzji Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. wraz z aktami sprawy wpłynęło do siedziby Komendanta Wojewódzkiego Policji w dniu 11 sierpnia 2010 r., wobec czego niezrozumiałym jest przekonanie skarżącego, że niniejsza skarga winna znaleźć się w aktach sprawy, które wpłynęły do Komendanta Wojewódzkiego Policji. Komendantowi Wojewódzkiemu Policji nic nie wiadomo o rzekomej informacji skarżącego w przedmiocie sprostowania adresu, bowiem informacja taka w ogóle nie istniała. Ponadto Komendant Miejski Policji nie miał obowiązku przekazywania Komendantowi Wojewódzkiemu Policji odpisu skargi z dnia [...] września 2010 r. skierowanej do WSA w Gorzowie Wlkp., bowiem Komendant Wojewódzki Policji nie był jej adresatem, ani też nie za jego pośrednictwem skarga winna trafić do adresata. Dlatego dalece chybione jest twierdzenie skarżącego, że niniejsza skarga stanowi korektę w oznaczeniu miejsca zamieszkania skarżącego i jest znana Komendantowi Wojewódzkiemu Policji. Wobec czego skarżący nie dochował – jak twierdzi – należytej staranności w sprostowaniu własnej omyłki pisarskiej, i nie jest prawdą, aby nie miał na to żadnego wpływu. Na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżący wykazał, iż dochował wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W nauce prawa oraz orzecznictwie sądowym do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 381 oraz przywołane tam orzecznictwo sądowe). Argumentacja powołana przez E.S. wskazuje, iż skarżący z jednej strony kwestionuje prawidłowość doręczenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji decyzji z dnia [...] września 2010 r. (podnosząc, że decyzja nigdy nie została doręczona na prawidłowy adres, tj. [...] oraz że organ powinien doręczyć decyzję na co najmniej dwa adresy – wspomniany wyżej, znajdujący się w aktach sprawy oraz podany w odwołaniu, tj. [...]), z drugiej natomiast strony przyznaje we wniosku o przywrócenie terminu, iż w adresie podanym w odwołaniu zaistniał błąd. Istota rozstrzygnięcia sprowadza się więc do tego czy po pierwsze, organ prawidłowo postąpił wysyłając decyzję z [...] września 2010 r. jedynie na adres podany w odwołaniu oraz po drugie, czy błąd w adresie podanym w odwołaniu (stanowiący przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi) został zawiniony przez skarżącego. Zgodnie z art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W potocznym rozumieniu "adres" to miejsce zamieszkania lub pobytu osoby albo znajdowania się instytucji, przedsiębiorstwa, oznaczenie tego miejsca. Ze względu na obowiązek wskazania w podaniu adresu osoby, od której ono pochodzi (art. 63 § 2 k.p.a.), adresem będzie miejsce wskazane przez stronę, nawet jeśli ona w nim nie przebywa. Można tu zatem mówić o "adresie do doręczeń", jako adresie wskazanym. Organ nie posiada uprawnienia do badania zgodności podanego adresu z adresem faktycznego zamieszkania strony. Spoczywa na nim obowiązek doręczania pism stronie pod tak wskazany adres (Komentarz do art. 41 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX 2010, wyd. III.). Należy zatem przyjąć, że Komendant Wojewódzki Policji był związany adresem podanym przez E.S. w odwołaniu i na ten właśnie adres miał obowiązek doręczyć wydaną przez siebie decyzję, zwłaszcza, że odwołanie zostało opatrzone własnoręcznym podpisem skarżącego, czego nie można powiedzieć o adresie zamieszczonym na kopercie, w której je przesłano. Dodatkowo skoro wnoszący odwołanie wskazał w nim adres, było ono kompletne pod względem formalnym. Dlatego organ administracyjny nie miał podstaw do uruchamiania procedury z art. 64 § 1 k.p.a., polegającej na ustalaniu adresu strony na podstawie posiadanych danych. Organ obowiązany jest bowiem do ustalenia tej okoliczności wówczas, gdy w podaniu (żądaniu, wyjaśnieniu, odwołaniu, zażaleniu) w ogóle nie wskazano adresu wnoszącego. Jeżeli chodzi o kwestię winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do uiszczenia wpisu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, M.Prawn. z 2003 r. nr 8, poz. 340). Brak winy, który jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie WSA w Bydgoszczy z 28 września 2009 r., II SA/Bd 401/09, LEX nr 602856). Na gruncie sytuacji faktycznych, w których podmioty występujące jako strony postępowania popełniały uchybienia podobne jak w niniejszej sprawie, sądy administracyjne stwierdzały przykładowo, iż fakt nadania skargi na błędny adres, pomimo prawidłowego pouczenia o terminie i sposobie jej wniesienia, świadczy o nienależytej staranności strony (postanowienie WSA w Kielcach z 17 października 2008 r., II SA/Ke 420/08, LEX nr 504544). W innych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzał, że nie można uznać, iż błędne wypełnienie przelewu bankowego przy uiszczeniu wpisu od skargi kasacyjnej stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu (postanowienie NSA z 19 lutego 2009 r., II OZ 154/09, LEX nr 535057), albo też, że nie można mówić o braku winy i dochowaniu należytej staranności w sytuacji, gdy strona nie odbiera korespondencji kierowanej na adres przez nią wskazany (postanowienie NSA z 10 czerwca 2008 r., II FZ 169/08, LEX nr 494361). W niniejszej sprawie skarżący wskazał w odwołaniu adres zamieszkania, na który organ drugiej instancji przesłał wydaną przez siebie decyzję. Nie negując faktu, że wskazanie niewłaściwego adresu było wynikiem omyłki skarżącego, brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi, będące konsekwencją podania przez skarżącego błędnego adresu, było przez niego niezawinione. Od strony należycie dbającej o swoje interesy można bowiem wymagać, aby sprawdziła treść pisma stanowiącego określoną czynność procesową oraz poprawność wszystkich zawartych w nim danych, zwłaszcza, że pismo to opatruje swym własnoręcznym podpisem. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dokonując czynności procesowej, dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z 23 marca 2010 r., II GZ 49/10, LEX nr 606584). Brak jest również podstaw do przyjęcia, że skarżący w dniu 2 września 2010 r. przekazał organowi pierwszej instancji informację w przedmiocie sprostowania adresu wskazanego w odwołaniu z dnia 3 sierpnia 2010 r., która winna trafić do organu odwoławczego. Pismo skarżącego z dnia [...] września 2010 r. stanowiło skargę na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji, w związku z czym organ ten obowiązany był przekazać ją w terminie 30 dni wraz z aktami sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. Komendant Wojewódzki Policji nie był ani adresatem tej skargi, ani też organem pośredniczącym w jej przekazywaniu, w związku z czym Komendant Miejski Policji nie miał obowiązku przesyłać jej organowi nadrzędnemu. Skarga E.S. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji stanowi odrębną sprawę sądowoadministracyjną od niniejszej i nie ma podstaw, aby pismom wnoszonym w pierwszej z tych spraw przypisywać znaczenie procesowe w sprawie aktualnie będącej przedmiotem rozpoznania Sądu. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.