II SA/Go 173/10
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2010-05-06
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Marek Szumilas, Mirosław Trzecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję przyznającą dodatek za długoletnią służbę wojskową na wniosek strony, powołując się na art. 155 KPA, jeśli przepisy materialnoprawne nie przewidują "luzu decyzyjnego" i nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ani zmienić ostatecznej decyzji przyznającej dodatek za długoletnią służbę wojskową na podstawie art. 155 KPA, jeśli przepisy materialnoprawne ściśle wiążą przyznanie dodatku z spełnieniem określonych warunków i nie przewidują "luzu decyzyjnego". Postępowanie w trybie art. 155 KPA nie służy sanowaniu wadliwych decyzji, a jedynie weryfikacji, czy za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy braku sprzeciwu przepisów szczególnych. W przypadku decyzji związanych, gdzie organ nie ma swobody decydowania, zastosowanie art. 155 KPA jest wykluczone.Stan faktyczny
Mjr rez. M.C. wnioskował o zmianę ostatecznych decyzji przyznających mu dodatek za długoletnią służbę wojskową, domagając się zaliczenia do tego okresu nauki w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym. Organ wojskowy odmówił zmiany decyzji, uznając, że okres nauki w liceum wojskowym nie jest okresem służby wojskowej w rozumieniu przepisów, a przepisy dotyczące przyznawania dodatku nie przewidują "luzu decyzyjnego" pozwalającego na zmianę decyzji w trybie art. 155 KPA. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji organów wojskowych i wskazaniu właściwego trybu postępowania, organ ponownie odmówił zmiany decyzji, podtrzymując swoje stanowisko. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej dotyczącej dodatku za długoletnią służbę wojskową oddala skargę.
Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071) zwanej dalej kpa., art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz § 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz.U. Nr 141, poz. 1497) w związku z art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 79, poz. 669) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] listopada 2009r. w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznych decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej przyznających mjr M.C. dodatek za wieloletnią służbę wojskową.
W uzasadnieniu decyzji organu wojskowego I instancji wskazano, że wnioskiem z dnia [...] października 2008r. mjr rez. M.C. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] o zaliczenie, dla celów ustalenia dodatku za długoletnią służbę, okresu czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze ucznia Wojskowego Liceum Ogólnokształcącego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. odmówiono zaliczenia nauki w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym do okresu służby wojskowej dla celów dodatku za długoletnią służbę.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, na skutek którego Dowódca Jednostki Wojskowej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu l instancji. Od powyższej decyzji organu II instancji (z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...]) strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Sąd ten wyrokiem z dnia 2 lipca 2009r. uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] wskazując jednocześnie właściwy tryb postępowania.
W dniu [...] października 2009r. organ l instancji działając na podstawie art. 63 § 2 w związku z art. 64 § 2 kpa., wezwał stronę do usunięcia braków wniosku z dnia [...] października 2008r. poprzez sprecyzowanie treści żądania.
W dniu [...] października 2009r. mjr rez. M.C. wniósł pismo do Dowódcy w którym domagał się:
1. Zmian ostatecznych decyzji przyznających dodatek za długoletnią służbę w taki sposób, aby uwzględniały one czas pełnienia służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego jako elewa liceum wojskowego w okresie wskazanym w pierwotnym wniosku na podstawie art. 155 kpa.
2. Wystawienia nowych zaświadczeń o wysokości uposażenia dla celów emerytalnych z uwzględnieniem zmian opisanych w pkt. 1.
Dalej organ zaznaczył, że uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji w trybie art. 155 kpa. możliwa jest tylko i wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki pozytywne oraz nie wystąpiła przesłanka negatywna. Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy: nabycie prawa przez stronę na mocy decyzji ostatecznej, zgoda strony na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, oraz że za uchyleniem (zmianą) decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłanką negatywną nie dopuszczającą uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 155 kpa., jest istnienie przepisu szczególnego sprzeciwiającego się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji.
Zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 3 oraz ust 6 żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatek za długoletnią służbę wojskową ustalony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.
Według § 24 pkt 2 i 3 wspomnianego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania Decyzji Dowódcy nr [...] z dnia [...].10.2005r. oraz Decyzji Dowódcy nr [...] z dnia [...].09.2006r. żołnierzowi zawodowemu przyznaje się dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości po dziesięciu latach służby wojskowej - 10%, natomiast po piętnastu latach służby wojskowej - 15%. Według § 24 pkt 5 wyżej wymienionego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym obecnie "żołnierzowi zawodowemu przyznaje się dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości po piętnastu latach służby wojskowej -15%".
Do okresu służby wojskowej zgodnie z § 25 omawianego rozporządzenia należy uwzględnić takie okresy jak:
1. pełnienia zawodowej służby wojskowej;
2. służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego;
3. odbywania:
a. zasadniczej służby wojskowej,
b. nadterminowej zasadniczej służby wojskowej,
c. przeszkolenia wojskowego,
d. ćwiczeń wojskowych,
e. okresowej służby wojskowej;
4. pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Zgodnie z art. 59 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej "żołnierzami w czynnej służbie wojskowej są osoby, które:
1. odbywają:
a. zasadniczą służbę wojskową
b. nadterminową zasadniczą służbę wojskową
c. przeszkolenie wojskowe,
d. ćwiczenia wojskowe,
e. okresową służbę wojskową
2. pełnią służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny".
Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów okresu nauki w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym nie uwzględnia się przy obliczaniu dodatku za długoletnią służbę wojskowa.
W przedmiotowej sprawie istotne jest, iż w obrocie prawnym funkcjonują dwie prawomocne decyzje przyznające dodatek za długoletnią służbę wojskową, a w toku prowadzonego postępowania administracyjnego strona nie kwestionowała sposobu liczenia okresu odbytej służby wojskowej.
W ocenie organu l instancji przeciwko zmianie ostatecznych decyzji przyznających dodatek za długoletnią służbę przemawia przepis § 24 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, będący przepisem szczegółowym, o którym mowa w art. 155 kpa.
Organ zauważył, że ustawodawca nie pozostawił w sprawie wydania decyzji przyznających dodatek za długoletnią służbę luzu decyzyjnego, nie jest to bowiem decyzja wydawana w warunkach uznania administracyjnego.
Uwzględnienie na podstawie art. 155 kpa. wniosku o uchylenie takiej decyzji ze względu na interes strony prowadziłoby do sprzeczności z wolą ustawodawcy. Zgodnie bowiem z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 31.01.2007r. Sygn. akt VII SA/Wa 1985/06 "można mówić o interesie społecznym lub słusznym interesie strony tylko w takich przypadkach jeżeli uwzględnienie tych interesów nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem)".
Dalej organ powoływał się na orzeczenia NSA, w tym stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 04.10.1999r. Sygn. akt IV SA 1434/97 zgodnie z którym "Art. 155 kpa jako przepis procesowy nie może upoważniać do lekceważenia normy materialnoprawnej i zastępowania jej elementami oceny o charakterze słusznościowym, jaki zawiera klauzula ogólna "interesu społecznego lub słusznego interesu strony".
Reasumując stwierdzono, że uchylenie lub zmiana decyzji w powołaniu się na treść art. 155 kpa może zajść jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny".
Tylko w obszarze tego "luzu decyzyjnego" wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Jeżeli w przypadku art. 155 kpa można mówić o wadliwości, to wyłącznie w znaczeniu nieodpowiedniego rozumienia (w zakreślonych prawem granicach) interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
W razie zaś gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, o stosowaniu art. 155 kpa nie może być mowy. Przy innym rozumieniu ten rodzaj weryfikacji stwarzałby stronie sytuację lepszą niż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 kpa). Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 01 .03.1996r. Sygn. akt III SA 362/93.
W związku z tym, iż organ l instancji nie znalazł podstaw uchylenia ostatecznych Decyzji nr [...] Dowódcy z dnia [...].10.2005r. oraz Decyzji nr [...] Dowódcy z dnia [...].09.2006r. na podstawie art. 155 k.p.a., a tym samym uwzględnienia wnioskowanych przez stronę zmian, to nie mógł też wystawić nowych zaświadczeń o które strona wnioskowała.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M.C. zarzucając jej:
- naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w
związku z § 24 pkt 3 w związku z § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z
dnia 8 czerwca 2004 roku w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego
żołnierzy zawodowych, polegającą na przyjęciu, iż przepisy te mogą stanowić
podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek w nim
wskazany, pomimo, iż przepis ten wskazuje jedynie na to, iż taki dodatek
przysługuje,
- naruszenie norm prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 107 § 1 i 3 kpa, polegające na braku wskazania materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu l instancji i podkreślił, że okres pełnienia służby w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym jest okresem pełnienia służby wojskowej. Podniósł też, że z § 25 pkt 2 rozporządzenia wynika, iż służbą wojskową jest służba pełniona w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, zaś w § 25 pkt 3 lit. c jest nią służba w okresie odbywania przeszkolenia wojskowego. Tym samym jest oczywiste, iż w spornym okresie odwołujący się w charakterze elewa co najmniej odbywał przeszkolenie wojskowe, a w istocie odbywał służbę kandydata na żołnierza zawodowego. Świadczy o tym dobitnie chociażby zobowiązanie odwołującego się do kontynuowania służby wojskowej oraz do tego, iż w przypadku zaniechania wstąpienia do zawodowej służby wojskowej, zwróci on koszty nauki.
Organ wojskowy drugiej instancji uzasadniając podjętą decyzję stwierdził, że właściwa była ocena Dowódcy Jednostki Wojskowej, według której brak było podstaw do zmiany ostatecznych decyzji na mocy art. 155 kpa.
Zaznaczył przy tym, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 kpa. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 kpa.) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § l kpa.) tej decyzji. Dodatkową przesłanką jest to, że rozstrzygnięcie podejmowane przez organ administracji publicznej na podstawie art. 155 kpa. ma charakter uznaniowy i podejmowane jest za zgodą strony, o ile równocześnie przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a nie sprzeciwiają się temu przepisy prawa (wyr. NSA z dnia 21 marca 2006 r.. II FSK 464/05. LEX nr 201555).
Należało przyjąć, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jedynie w przypadku gdy organ administracji publicznej ustali istnienie takich przesłanek, wówczas może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzję ostateczną.
W niniejszej sprawie powyższe przesłanki nie zaszły. Co prawda odwołujący się sam wystąpił o zmianę wydanych decyzji, lecz w interesie społecznym nie leżało wyeliminowanie z. obrotu prawnego decyzji nie będącej chociażby skutkiem wadliwej interpretacji przepisów prawa materialnego. Wymaga tego zasada praworządności oraz pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa (art. 7 i 8 kpa.).
Niezależnie od powyższego, za zmianą przedmiotowej decyzji nie przemawiał również słuszny interes strony, gdyż orzekanie przez organ I instancji mieściło się w granicach prawa. Organ podkreślił, że jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej jest zasada trwałości decyzji uregulowana w art. 16 kpa., która gwarantuje nie tylko bezpieczeństwo obrotu, ale i swego rodzaju pewność prawną.
W przedmiotowej zaś sprawie, w szczególności nie zostały wykazane żadne fakty, które nakazywałyby wzruszyć ową stabilność, a z drugiej strony, brak było uzasadnionych podstaw, aby w sposób wyróżniający potraktować sytuację prawną skarżącego, w stosunku do pozostałych żołnierzy, którzy na mocy tych samych przepisów prawnych uzyskali prawo do dodatku za długoletnią służbę.
Powyższe wykluczało możliwość wydania zaświadczenia w treści o jaką wnosił skarżący w swoim odwołaniu.
Na powyższą decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M.C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżący zarzucił:
- naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 80 ust. 1 pkt 3
ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w
związku z § 24 pkt 3 w związku z § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z
dn 8 czerwca 2004 roku w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy
zawodowych polegającą na przyjęciu, iż przepisy te mogą stanowić podstawę
prawną stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek w nim wskazany
pomimo, iż przepis ten wskazuje jedynie na to, iż taki dodatek przysługuje,
- naruszenie norm prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 107 § 1 i 3 kpa, polegające na braku wskazania materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia zarówno w decyzji wydanej w l jak i w II instancji.
Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że z § 25 pkt 2 rozporządzenia wynika, iż służbą wojskową jest służba pełniona w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, zaś w § 25 pkt 3 lit. c jest nią służba w okresie odbywania przeszkolenia wojskowego. Tym samym jest oczywiste, iż w spornym okresie odwołujący się w charakterze elewa co najmniej odbywał przeszkolenie wojskowe, a w istocie odbywał służbę kandydata na żołnierza zawodowego. Świadczą o tym dobitnie: świadectwo służby, opis przebiegu służby, wreszcie zobowiązanie do tego, iż w przypadku zaniechania wstąpienia do zawodowej służby wojskowej, zwróci on koszty nauki w charakterze elewa. Jest zatem oczywiste, iż w spornym okresie odwołujący się odbywał służbę wojskową.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonując kontroli na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269) co do zgodności zaskarżonej decyzji z prawem należało uznać, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w taki sposób, że mogłoby mieć to wpływ na wynik sprawy.
Orzekające w sprawie organy wojskowe oparły się na stanie faktycznym, który nie był sporny. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 155 kpa., w myśl którego decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zaznaczyć należy, że przepis ten pozwala na uchylenie bądź zmianę decyzji ostatecznej i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych uregulowanej w art. 16 kpa; nie służy natomiast sanowaniu decyzji dotkniętych rażącymi wadami, które winny być usuwane w innymi trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji bądź wznowienia postępowania.
W toku postępowania prowadzonego w trybie art. 155 kpa właściwy organ nie ma uprawnienia do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, ale do zweryfikowania wydanej już decyzji ostatecznej tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za jej zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie to jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego zadaniem jest zbadanie czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu bądź zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2008r., sygn. akt VII SA/Wa 516/08, Lex nr 518511; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Wa 522/08, Lex nr 505863; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2009r., sygn. akt l Sa/Sz 524/08, Lex nr 481508).
Ponadto w tym trybie można zmienić lub uchylić tylko taką decyzję ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo. W świetle orzecznictwa administracyjnego każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawo. Prawa nabyte z decyzji można utożsamiać z każdą korzyścią, jaką strona wyciąga pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. Korzyści te powstają w sferze prawa materialnego, dopuszczając określone działanie, zaniechanie, nieczynienie jednostki, tworząc podstawę do domagania się określonych zachowań lub świadczeń od innych podmiotów (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 września 2008r, sygn. akt II SA/GI 279/08, Lex nr 519045; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006 s. 710)
Decyzje wydawane w trybie powyższego przepisu wydawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena w konkretnej sprawie czy występują racje społeczne lub słuszny interes strony, należy do organu rozstrzygającego. Nie jest to pełne, swobodne uznanie, jest ono ograniczone, ale istnieje, bowiem to organ ocenia, czy powinien wzruszyć decyzję, czy pozostawić ją w obrocie prawnym bez zmian.
Charakter decyzji uznaniowych przesądza również o zakresie weryfikacji ich w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ogranicza się do zbadania czy organ prawidłowo zastosował przesłanki z art. 155 kpa i czy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte przez siebie rozstrzygniecie. Sąd nie rozpoznaje sprawy merytorycznie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że w trybie art. 155 kpa nie mogą być uchylane ani zmieniane decyzje związane czyli takie, przy wydawaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne decydowanie o uprawnieniach bądź obowiązkach strony, a organ jest ściśle związany przepisami prawa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2008r., sygn. akt VI SA/Wa 1814/08, Lex nr 521907; wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 232/06, Lex nr 341253) Przyjmuje się, że możliwość zastosowania art. 155 kpa w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego i tylko wtedy, gdy dają one organowi administracyjnemu "pewną gamę rozstrzygnięć" (por. wyrok NSA z 10 stycznia 1984r. sygn. akt SA/Ka 660/83, OSP 1986 z 7 poz. 134, wyrok NSA z 24 kwietnia 1996 sygn. akt V SA 374/95, wyrok NSA z 10 kwietnia 1999r. sygn. akt IV SA 1434/97, wyr WSA w Warszawie z 25 czerwca 2008r. sygn. akt VI SA/Wa 555/08)
W rozpoznawanej sprawie wniosek strony skarżącej dotyczył zmiany ostatecznych decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej z 2005r. i 2006r. o przyznaniu skarżącemu dodatków za długoletnia służbę wojskową.
W piśmie z dnia [...] października 2009r., uzupełniającym wcześniej złożony wniosek, M.C. wniósł o uchylenie tych decyzji w trybie art. 155 kpa uznając, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przeprowadzenie postępowania wznowieniowego lub nieważnościowego.
Rozpoznawanie możliwości zmiany lub uchylenia obu tych decyzji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 kpa ograniczało się więc wyłącznie do ustalenia charakteru tych decyzji (uznaniowe czy związane) oraz ustalenia, czy w sprawie zaszły przesłanki przewidziane w powyższym przepisie.
Bez wątpienia decyzje o przyznaniu stronie dodatku do uposażenia są decyzjami, na mocy których strona nabyła prawa. Są również decyzjami o charakterze związanym, ponieważ przepis art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnie wskazuje, że za długoletnią służbę wojskową uprawniony żołnierz otrzymuje dodatek do uposażenia zasadniczego. Właściwy organ ma zatem obowiązek przyznać żołnierzowi dodatek zawsze, gdy spełni on warunki przewidziane w określonych przepisach , przykładowo w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.
Organ nie ma w takiej sprawie możliwości swobodnego decydowania o przyznaniu bądź nieprzyznaniu dodatku, gdyż jest związany w tym zakresie obowiązującymi przepisami.
Zgodzić się zatem należało ze stanowiskiem organów wojskowych obu instancji, iż przepisy regulujące warunki przyznania żołnierzowi dodatku do uposażenia zasadniczego nie przewidują "luzu decyzyjnego". Tymczasem tylko w obszarze "luzu decyzyjnego" wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony mógłby w świetle art. 155 kpa doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.
Zasadniczo, już tylko z tego powodu wniosek skarżącego nie mógł być pozytywnie rozpatrzony. Organy obu instancji zbadały jednak sprawę również w kontekście dalszych przesłanek ustanowionych przez art. 155 kpa, mianowicie czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zastrzec w tym miejscu należy, że wbrew oczekiwaniom skarżącego, w rozpoznawanej sprawie badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie mogło polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ orzekający w postępowaniu zwykłym (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2000r. sygn. akt IIISA 915/99). Inne rozumienie regulacji zawartej w art. 155 kpa sprawiłoby, że weryfikacja w omawianym trybie nadzwyczajnym stwarzałaby stronie sytuacje lepszą niż w zwykłym postępowaniu instancyjnym lub w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.
Trafnie organy obu instancji zaznaczyły, że strona nie zaskarżyła w trybie zwykłym decyzji z 2005 i 2006 roku przyznających dodatek za długoletnią służbę wojskową
Warto dodać, że skarżący dopiero po dokonanym w dniu [...] października 2008r. (data pisma) wypowiedzeniu stosunku służbowego zasadniczej służby wojskowej zwrócił się do właściwego organu wojskowego z wnioskiem z dnia [...] października 2008r. o zaliczenie dla celów emerytalnych okresu nauki w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym. Skarżący na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 listopada 2008r. zwolniony został z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy.
Jak wskazał już w poprzednim wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwym do rozpatrzenia żądania w zakresie prawa do świadczeń emerytalnych jest inny organ administracyjny. W rezultacie po sprecyzowaniu wniosku organy wojskowe w niniejszej sprawie badały tylko przesłanki warunkujące ewentualną zmianę kwestionowanych decyzji.
Treść odwołania i skargi wskazuje na niezrozumienie przez stronę istoty postępowania prowadzonego w trybie art. 155 kpa, który to przepis nie tworzy kolejnej instancji odwoławczej i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie.
Sprawa rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją jest nową sprawą, o odmiennym przedmiocie rozstrzygania w stosunku do tego co było orzeczone w trybie zwykłym. Tymczasem zarzuty odwołania, a następnie skargi nie są dostosowane do tego co było istotą w niniejszej sprawie. Zaznaczyć trzeba, że organy orzekające w sprawie nie mogły przy rozpoznaniu wniosku zastąpić regulacji materialnoprawnej w zakresie przedmiotowych dodatków oceną o charakterze słusznościowym, wyrażoną w klauzuli "interesu społecznego" lub "słusznego interesu strony".
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało stanowisko, z którym należy się zgodzić, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 155 kpa należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawa, organ przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. O możliwości zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej można mówić tylko wtedy, gdy ewentualna zmiana bądź uchylenie, tworząc dla strony nową korzystniejszą sytuację prawną, nie spowoduje naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W przeciwnym wypadku zastosowanie art. 155 kpa jest wykluczone.(por. wyrok NSA z 9 maja 2005r. I OSK 1746/04, wyrok WSA z Gliwic z dnia 21 stycznia 2008r. IV SA/GL 825/07).
W rozpoznawanej sprawie słusznie organy przyjęły, że nie można było uznać za słuszny interes strony, skoro w istocie wniosek skarżącego zmierzał do tego, aby właściwy organ dokonał innej oceny tego samego stanu faktycznego, który był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zwykłym.
Trafnie też wskazano, że brak było uzasadnionych powodów, aby w sposób wyróżniający potraktować sytuację prawną skarżącego w porównaniu z pozostałymi żołnierzami, którzy na mocy tych samych przepisów prawnych uzyskali określone tak jak skarżący dodatki za długoletnią służbę.
Odnosząc się jeszcze do treści skargi należy stwierdzić, że zarzuty w niej zawarte oderwane są od stanu prawnego rozpatrywanej sprawy. Zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji oparte zostały na podstawie art. 155 kpa i w zakresie przesłanek w tym przepisie wymienionych organy wojskowe oceniały możliwość wnioskowanej zmiany decyzji. Niezrozumiały jest więc zarzut co do naruszenia prawa materialnego (art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 24 pkt 3 i § 25 rozporządzenia wykonawczego), polegającego według skarżącego na przyjęciu przez orzekające organy, że wymienione przepisy mogą stanowić podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji. Tymczasem żaden z organów wojskowych takiego stwierdzenia w wydanych przez siebie decyzjach nie zawarł.
Nieusprawiedliwiony jest też zarzut dotyczący art. 107 § 1 i § 3 kpa. Decyzja organu wojskowego pierwszej instancji i decyzja organu odwoławczego odpowiadają wymogom wymienionego przepisu, a w szczególności zawierają argumentację pozwalającą na sądową kontrolę legalności podjętych rozstrzygnięć.
Fakt, że stanowisko przedstawione przez organy wojskowe nie przekonało skarżącego nie oznacza, że jest ono błędne.
Akceptując ocenę przyjętą w zaskarżonej decyzji zauważyć trzeba, że nie mogła być ona podważona twierdzeniami zawartymi w skardze. Mianowicie niezrozumiały jest wywód skarżącego dotyczący tego, iż dowodem odbywania przez niego służby kandydackiej na żołnierza zawodowego w okresie nauki w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym są między innymi takie dokumenty jak świadectwo służby i opis przebiegu służby.
W wymienionych dokumentach w żaden sposób nie jest odzwierciedlony okres nauki w w/w Liceum w latach 1987-1991, a przebieg służby rozpoczyna się od 1991 roku gdy skarżący jako podchorąży zaczął studiować na Wojskowej Akademii Medycznej. Następnie odnotowana jest decyzja MON, na mocy której skarżący powołany został w 1997r. do zawodowej służby wojskowej. Świadectwo służby uzyskane zostało w związku z decyzją MON z [...] listopada 2008r o zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej i przeniesieniu skarżącego do rezerwy. Zauważyć jednocześnie trzeba, że z akt nie wynika aby skarżący zakwestionował wystawione mu świadectwo służby.
Dla porządku dodać również należy, że dołączony do skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest adekwatny do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, a poza tym nie ma mocy wiążącej w innej indywidualnej sprawie, niż ta która była objęta wyrokowaniem przez wskazany Sąd.
Na zakończenie trzeba podkreślić, że jeżeli skarżący uważa za oczywiste, iż okres nauki w Wojskowym Liceum Ogólnokształcącym powinien być zaliczony jako odbywanie służby wojskowej to powinien skorzystać z trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 156 § 1 kpa, a nie w art. 155 kpa.
Na marginesie trzeba wskazać, że w świetle materiału zebranego w aktach administracyjnych i sądowych całkowicie niezrozumiałe jest stwierdzenie zawarte w skardze, że "(...) pierwotna decyzja emerytalna była całkowicie prawidłowa i co istotne zgodna z dokumentami urzędowymi, których autentyczności, ani prawdziwości organ emerytalny w ogóle nie kwestionuje". W rezultacie niemożliwe było merytoryczne odniesienie się do tego zagadnienia.
Ze względów wyżej przedstawionych należało uznać, że prawidłowa była ocena organów wojskowych obu instancji, co do braku podstaw do zmiany kwestionowanych decyzji w trybie art. 155 kpa.
W konsekwencji orzeczono jak w sentencji wyroku, zgodnie z art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło