II SA/Go 216/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (DZ.U. z2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa orzekł o wymeldowaniu R.O. z pobytu stałego we [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że R.O. zameldowany jest na stałe we [...] od dnia [...] lipca 2013 r. Na okres od [...] sierpnia 2013 r. do [...] sierpnia 2015 r. R.O. jest zameldowany na pobyt czasowy we [...]. Mieszkanie położone we [...] stanowi współwłasność byłych małżonków – R.O. i E.G.. W toku postępowania E.G. wyjaśniała, że R.O. opuścił mieszkanie w grudniu 2012r., zabrał przy tym wszystkie swoje rzeczy. Opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Według wersji podanej przez R.O. mieszkanie opuścił on w sierpniu 2013 r., ale nie miało ono charakteru dobrowolnego, ponieważ to była żona spakowała jego rzeczy i wyniosła do garażu. Zdaniem organu, przy ocenie czy opuszczenie mieszkania ma charakter trwały i czy przez to powstał obowiązek wymeldowania, należy brać pod uwagę nie tylko oświadczenie osoby, której sprawa dotyczy, ale również istotny jest stan rzeczywisty. Podstawowe znaczenie ma dla oceny ma ustalenie czy dana osoba w dalszym ciągu ma ześrodkowane swoje centrum życiowe w miejscu deklarowanego pobytu stałego, czy ewentualnie w innym miejscu. Organ wskazał, że w świetle zebranych dowodów nie ulega wątpliwościom, że adres we [...] nie jest miejscem, w którym R.O. realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. W lokalu tym strona nie przebywa, nie ma w nim swoich rzeczy osobistych, nie ponosi kosztów jego utrzymania, nadto mieszka ze swoją partnerka w innym miejscu. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w E.G. pozostaje w formalnym związku i zamieszkuje w danym lokalu z partnerem. Zdaniem organu okoliczności powyższe wskazują na to, że w sprawie istnieją podstawy do wymeldowania R.O. z pobytu stałego. Od powyższej decyzji R.O. wniósł odwołanie. Skarżący podniósł, że w sierpniu 2013 r. został zmuszony do opuszczenia mieszkania, ponieważ była żona wyniosła jego rzeczy do garażu. Dodał, że zamierza wrócić do danego lokalu, jest jego współwłaścicielem i ma prawo do korzystania z niego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, nadto wskazał że skarżący nie podejmował środków prawnych w celu ponownego zamieszkania w lokalu. W ocenie organu skarżący nie jest związany z danym mieszkaniem, zależy mu natomiast na uregulowaniu spraw związanych z podziałem majątku po rozwodzie z E.G.. Od powyższej decyzji R.O. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77, art. 10 § 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu skargi skarżący zmierzał do wykazania, że organy obydwu instancji nie dowiodły, aby opuszczenie przez niego lokalu miało charakter dobrowolny i trwały, a ustalenia w tym zakresie podjęte zostały z naruszeniem norm wynikających z art. 7 i art. 77 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270- z późn. zm.) (dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy podkreślić, że zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3078/00, Lex nr 78937, z dnia 19 maja 2011 r. sygn. II OSK 894/10, Lex nr 1081945, z dnia 7 marca 2012 r. sygn. II OSK 2122/11 Lex nr 1296074). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że skarżący trwale opuścił lokal nr [...] położony we [...] i skupił swoje centrum życiowe w innym miejscu – we [...]. Z oświadczeń złożonych przez osoby zamieszkujące sąsiednie lokale, z zeznań A.B. (córka stron postępowania) oraz oświadczeń złożonych przez strony postępowania wynika, że skarżący od około dwóch lat w przedmiotowym mieszkaniu nie przebywa. Koszty utrzymania lokalu ponosi E.G., która zamieszkuje w nim razem z mężem. W czasie tego okresu skarżący nie próbował powrócić do lokalu. Wobec tego należy podzielić stanowisko organów administracji, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu miało charakter trwały. W tej sytuacji organy zasadnie oceniły, że deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu jest nieokreślony. Skarżący nie podjął bowiem żadnych skutecznych działań, które świadczyłby o zamiarze powrotu. Skarżący na stałe zamieszkuje w innym lokalu, który stanowi jego centrum życiowe. W tak ustalonym stanie faktycznym należało podzielić stanowisko organów administracji, że skarżący zerwał więź ze spornym lokalem, a opuszczeniu lokalu niewątpliwie można przypisać cechę długotrwałości. Prawidłowo zatem, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzeczono o wymeldowaniu skarżącego. Należy zauważyć, że ewidencja ma jedynie rejestracyjny charakter, nie przesądza o prawie własności do lokalu, czy też kwestiach dotyczących podziału majątku pomiędzy byłymi małżonkami. W tym zakresie właściwe jest postępowanie przed sądem powszechnym. Za nietrafne należało uznać zarzuty skarżącego polegające na tym, że organy administracji rozpatrujące sprawę nie uwzględniły okoliczności opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Ponownie należy zwrócić uwagę, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Zagadnienia dotyczące podziału majątku pomiędzy stronami regulowane są przepisami prawa cywilnego, a wszelkie spory w tym zakresie podlegają kognicji sądów powszechnych. Niewątpliwie, okoliczność nieprzebywania skarżącego w miejscu stałego zameldowania spowodowała, że zapis figurujący w ewidencji ludności, a dotyczący jego miejsca pobytu miał charakter fikcyjny. Utrzymywanie zaś miejsca zameldowania skarżącego w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego i długoletniego jego pobytu w innym miejscu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Sąd nie podzielił zatem zarzutów skarżącego co do niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, ze skarżący od około dwóch lat w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje, nadto nie podjął w tym czasie jakiekolwiek działania w celu powrotu do lokalu. Oświadczenia strony co do zamiaru powrotu do spornego lokalu należy oceniać na tle pozostałego materiału dowodowego. W tym stanie sprawy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.