II SA/Go 267/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D.G. utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] o cofnięciu D.G. uprawnienia kategorii B ([...]-04-2013) i prawa jazdy nr [...] do czasu przedłożenia badań o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 627 z późn. zm.; dalej u.k.p.), badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący motorowerem, pojazdami silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na badanie lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ wskazał, że decyzje wydawane w trybie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., stanowią akty o charakterze związanym, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ w przypadku stwierdzenia na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma bowiem nie tylko prawo lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści. Podkreślił, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych ich treścią. D.G. ostateczną decyzją Starosty nr [...] został skierowany na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z kierowaniem pojazdem po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Skarżący został prawidłowo pouczony, że na badanie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. W wyniku przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2016 r. badania lekarskiego uprawniony lekarz z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy orzekł o istnieniu u D.G. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii AM, Al, A2, A, BI, B, B+E, T. Na skutek odwołania skarżącego doszło do weryfikacji przywołanego orzeczenia lekarskiego. Na skutek odwołania uprawniony lekarz Instytutu Medycyny Pracy w dniu [...] listopada 2016 r. również orzekł o istnieniu u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania tymi pojazdami. W ocenie Kolegium, odnoszącego się do odwołania powołującego się na uzyskane poza postępowaniem pozytywne dla skarżącego zaświadczenie lekarskie, wskazał, że orzeczenie lekarskie musi spełniać wymogi wyrażone w u.k.p. i rozporządzeniu, a zatem musi być wydane nie tylko przez uprawnionego lekarza, ale również przez uprawnioną jednostkę. Badania przeprowadzone w tym trybie jednoznacznie wskazują na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego. Powyższych ustaleń nie podważa, zdaniem Kolegium, inne orzeczenia lekarskie, którym legitymował się skarżący w toku postępowania administracyjnego, bowiem orzeczenia te wydane zostało w dniu [...] września 2016 r. przez lekarza z Poradni Medycyny Pracy, nie zaś Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Nie stanowi ono zatem skutecznego przeciwdowodu dla ostatecznego orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy, gdyż nie zostało wydane zgodnie z wymogami określonymi w u.k.p. i przywołanym wyżej rozporządzeniu. 2. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu i warunków formalnych zaskarżonej w całości decyzji zarzucono naruszenia przepisów art. 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez zaniechanie wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, nieusunięcie sprzeczności w materiale dowodowym sprawy i zaniechanie poczynienia ustaleń dowodowych w zakresie stwierdzającym, czy w stosunku do strony istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdami mechanicznymi. Podnosząc powyższy zarzut pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy uznał, że tryb procedowania w niniejszej sprawie oparty został o przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 949 ze zm.), a podnoszone przez D.G. argumenty o charakterze merytorycznym są bezzasadne, z uwagi na związanie organu administracji treścią orzeczeń lekarskich wydanych w trybie powołanego wyżej rozporządzenia. Zdaniem skarżącego stanowisko organ II instancji jest błędne. Strona uzyskała orzeczenie wydane przez uprawnionego lekarza, o numerze [...], stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, późniejsze aniżeli orzeczenie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Tym samym inicjowanie przez stronę trybu odwoławczego - złożenie odwołania do Instytutu Medycyny Pracy było w zasadzie zbędne, strona uzyskała bowiem orzeczenie lekarskie zmieniające w istocie orzeczenie wcześniejsze. Nie było zatem żadnych przesłanek merytorycznych do cofnięcia D.G. uprawnień kategorii B prawa jazdy. Skarżący podkreślił, że zaistniałe wątpliwości i sprzeczności wymagały zatem wyjaśnienia, a formalistyczne stosowanie przepisów powołanego wyżej Rozporządzenia nie przystaje do sytuacji atypowych, wymagających wdrożenia przez organ administracji czynności prowadzących do weryfikacji orzeczenia wydanego w trybie rozporządzenia, w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z prawdą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). 4. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanej wyżej ustawy o kierujących pojazdami (u.k.p.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez daną osobę. Celem tego przepisu jest wykluczenie z ruchu drogowego osób, które nie powinny kierować pojazdami z uwagi na przeciwwskazania medyczne (zdrowotne). Dobrem chronionym jest w tym przypadku bezpieczeństwo samego kierowcy wobec którego stwierdzono takie przeciwwskazania jak i innych uczestników ruchu drogowego. Nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości, że treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami wyraźnie wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu, a z jego treści jednoznacznie obowiązek wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli organ ustali, że zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami. 5. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zgodnie natomiast z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Orzeczenie lekarskie wydane na podstawie ustawy o kierujących pojazdami stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Co więcej orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wymagające wiedzy specjalnej jest wydawane w trybie przewidzianym przepisami ustawy o kierujących pojazdami i może podlegać weryfikacji tylko w ramach tej procedury. Z przepisów ustawy o kierujących pojazdami wynika wprost, że dokonywanie oceny istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało przekazane wyłącznie upoważnionym do tego lekarzom, wojewódzkim ośrodkom medycyny pracy oraz podmiotom medycznym enumeratywnie wymienionym w § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. Tryb postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. W przypadku skierowania kierowcy na badania na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, takie badania są przeprowadzone we właściwym terytorialnie wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§ 10 ust. 1 rozporządzenia), zaś organem odwoławczym od orzeczenia wydanego w takim ośrodku jest jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych w § 11 ust. 2 lit. c rozporządzenia. Na podstawie art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami, orzeczenie lekarskie uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne. Przedstawiona powyżej procedura jest określona w sposób precyzyjny przez wskazane przepisy, zaś ostateczność orzeczenia uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego świadczy o tym, że nie są dopuszczalne żadne środki odwoławcze od tego orzeczenia w normalnym toku postępowania. Trafny jest zatem pogląd organów, że wydane w tym trybie orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są bowiem związane takim orzeczeniem i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią takiego orzeczenia (stanowisko judykatury jest jednolite, por. przykładowo wyroki NSA z 25 października 2011 r., I OSK 1859/10; 11 stycznia 2007 r., I OSK 251/06 oraz 8 lutego 2011 r., I OSK 532/10). 6. Jak wynika z akt wydane w opisanym trybie orzeczenia uprawnionych w myśl § 10 wskazanego rozporządzenia lekarzy, najpierw z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny pracy, a następnie Instytutu Medycyny Pracy dnia [...] marca 2016 zgodnie stwierdziły istnienie przeciwwskazań do kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi. Podnoszone w odwołaniu i skardze argumenty oparte na pozyskanym przez skarżącego zaświadczeniu nie mogą zatem odnieść żadnego skutku procesowego ani materialnego i słusznie organy nie wzięły go pod uwagę. Jeśli zaś chodzi o zarzucany świetle końcowych wywodów uzasadnienia skargi formalizm ma on pełne uzasadnienie bowiem organy zastosowały wprost przewidzianą przepisami ustawy i wskazanego rozporządzenia regulację szczególną. Zważywszy zaś na dobro chronione tą regulacją, a także brak faktycznej i prawnej możliwości kontroli przez organy zaświadczeń uzyskiwanych bezpośrednio przez zainteresowane strony, ścisła reglamentacja ośrodków orzekających o przeciwwskazaniach jest w ocenie sądu słuszna. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w tej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego, w szczególności zaś art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i zgodnie z prawem wydały zaskarżone decyzje. W związku z tym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.