II SA/Go 30/26
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-03-25
Skład orzekający: Krzysztof Rogalski, Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka – Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wydały decyzję przyznającą nieodpłatnie prawo własności działki na rzecz zstępnej rolnika, uwzględniając przesłankę faktycznego i nieprzerwanego władania nieruchomością od śmierci uprawnionego, zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i niepełne uzasadnienie decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Organy nie uwzględniły w pełni wskazań poprzedniego wyroku sądu administracyjnego, nie wyjaśniły rozbieżności w zeznaniach świadków i wnioskodawczyni dotyczących dzierżawy działki oraz nie przeprowadziły wszystkich niezbędnych dowodów, co uniemożliwiło prawidłową ocenę przesłanki faktycznego i nieprzerwanego władania nieruchomością.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T.R. o przyznanie nieodpłatnie prawa własności działki dożywotniego użytkowania, która stanowiła własność Skarbu Państwa - Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Organ I instancji przyznał własność działki, uznając, że wnioskodawczyni jako zstępna uprawnionych małżonków spełnia przesłanki faktycznego władania nieruchomością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. KOWR złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w szczególności nieustalenie stanu faktycznego dotyczącego nieprzerwanego użytkowania działki oraz pominięcie dowodów wskazujących na jej dzierżawę przez osoby trzecie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2026 r. sprawy ze skargi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania nieodpłatnego prawa własności działki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżącemu Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem różnicy między wpisem od skargi należnym, a uiszczonym.
Decyzją z [...] października 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 197; dalej jako u.u.s.r.) oraz art. 104 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako k.p.a.) Starosta [...] (dalej jako: organ I instancji, Starosta) przyznał nieodpłatnie prawo własności na rzecz T.R. (dalej również jako wnioskodawczyni) działkę dożywotniego użytkowania położoną w obrębie [...]gmina [...], oznaczonej numerem II SA/Go 724/25 Reklamacja. o powierzchni 0,5005 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w [...] - Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...].
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskiem z [...] lipca 2023 r. T. R. - jako zstępna zmarłych dziadków P. i A. J., którzy byli właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,24 ha - zwróciła się o przyznanie własności działki nr [...].
Decyzją Naczelnika Gminy w [...] z [...] sierpnia 1976 r., nr [...]P. i A. J. przekazali posiadane gospodarstwo rolne na własność Państwa w zamian za świadczenia emerytalno - rentowe. Z gospodarstwa tego została przydzielona im w dożywotnie użytkowanie działka o powierzchni 0,50 ha.
Zgodnie z przedłożonymi przez stronę aktami zgonu P. J. zmarł [...] maja 1983 r., a A. J. zmarła [...] kwietnia 1988 r.
W myśl przepisów art. 118 ust. 2a u.u.s.r. z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa
w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada daną nieruchomością: jeżeli jednak uprawnionym są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków.
W ocenie Starosty, T. R. - jako zstępna osób uprawnionych - spełnia przesłanki do złożenia wniosku na podstawie powołanego powyżej art. 118 ust. 2 u.u.s.r. Z zebranych dowodów wynika bowiem, że w chwili obecnej działka oznaczona numerem [...]stanowi własność Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej KOWR, skarżący). Działka dożywotniego użytkowania leży wśród zabudowań przy nieczynnej już linii kolejowej, stanowiącej obecnie ścieżkę rowerową i posiada dostęp do drogi publicznej. Działka jest ogrodzona elektrycznym pastuchem. W chwili oględzin działka stanowi łąkę, wybieg dla koni. W czynnościach, pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie uczestniczył KOWR. Przeprowadzone w obecności wnioskodawczyni oraz jej pełnomocnika oględziny nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2025 r. oraz zeznania świadków w sprawie potwierdziły użytkowanie działki przez skarżącą od śmierci jej dziadków. Podczas czynności dowodowych sporządzono protokół z miejsca oględzin, wykonano dokumentację fotograficzną nieruchomości i sporządzono protokoły z przesłuchania świadków.
Dalej organ I instancji podał, że faktyczne władztwo, o którym mowa a art. 118 ust. 2a u.u.s.r., należy odnosić do instytucji posiadania i przysługujących posiadaczowi uprawnień. W świetle omawianego przepisu istotne jest, aby zstępny osoby uprawnionej sprawował władztwo nad nieruchomością jak użytkownik, tzn. rzeczywiście rozporządzał działką jak użytkownik w celu czerpania z niej pożytków. Zstępni właściciela gospodarstwa rolnego przejętego na własność Państwa, któremu przyznane zostało prawo dożywotniego użytkowania działki gruntu, mogą po jego śmierci ubiegać się o przyznanie im tej działki na własność, jeżeli najpóźniej w chwili śmierci uprawnionego przejęli po nim posiadanie tej działki i działkę nieprzerwanie użytkują.
Starosta uznał za wystarczające zebrane dowody w tej sprawie do stwierdzenia, iż T. R. spełnia przesłanki do nadania na jej rzecz działki dożywotniego użytkowania, oznaczonej numerem [...], położonej w obrębie [...].
Zawiadomieniem z [...] września 2025 r. organ I instancji poinformował strony
o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłoszenia żądań oraz określił termin i miejsce zapoznania się z dokumentami (art. 10 § 1 k.p.a.).
W wyznaczonym terminie KOWR nie skorzystał z przysługującego mu prawa.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył KOWR, zarzucając:
1. naruszenie art. 118 ust. 1 i ust. 2a u.u.s.r. przez jego błędne zastosowanie
i przyznanie własności działki na rzecz T. R, w sytuacji, gdy z akt niniejszego postępowania nie wynika, aby wnioskodawczyni faktycznie, nieprzerwalnie władała przedmiotową działką od daty śmierci ostatniego uprawnionego;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, że wnioskodawczyni faktycznie i nieprzerwalnie władała działką o nr [...]od chwili śmierci ostatniego uprawnionego, tj. A. J. w dniu [...] kwietnia 1988 r. do dnia złożenia wniosku oraz pominięcia faktu, że przedmiotowa działka była dzierżawiona przez A. K. w latach 90-tych (przez 10 lat) oraz od [...] czerwca 2004 r. do [...] grudnia 2007 r. przez W. F.;
3. naruszenie przepisów art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonania błędnej oceny, czy zostały w wystarczającym stopniu udowodnione przesłanki wynikające z przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 ust. 1 i ust. 2a u.u.s.r. powierzchowne przesłuchanie świadków, brak ich konkretnego wskazania
w uzasadnieniu oraz pominięcie faktu dzierżawy działki nr [...] przez A. K. w latach 90-tych oraz od [...] czerwca 2004 r. do [...] grudnia 2007 r. przez W F. (brak tej okoliczności w uzasadnieniu decyzji), co skutkowało błędnym uznaniem, że sporny grunt jest użytkowany przez T. R. nieprzerwalnie od śmierci babki, tj. od [...] kwietnia 1988 r. do dnia wydania decyzji;
4. naruszenie przepisów art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez lakoniczne i niepełne uzasadnienie wydanej decyzji w zakresie spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki użytkowania działki dożywotniej począwszy od śmierci ostatniego uprawnionego, tj. jej babki A. J. w dniu [...] kwietnia 1988 r. aż do dnia wydania decyzji, polegające na ograniczeniu się przez organ pierwszej instancji jedynie do wskazania, że: "oględziny nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2025 r. oraz zeznania świadków sprawie potwierdziło użytkowanie działki przez Panią T. R. od śmierci dziadków".
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów KOWR wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z [...] listopada 2025 r. nr [...], powołując się na art. 118 ust. 1, 2a i 4 u.u.s.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została poprzedzona decyzją Starosty z [...] czerwca 2024 r. znak [...]odmawiającą T. R. przyznania na własność działki, która jego decyzją z [...] lipca 2025 r. znak [...]została utrzymana w mocy.
Wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 5 lutego 2025 r., sygn. II SA/Go 527/24, uchylił powyższe decyzje.
Następnie Kolegium przedstawiło poczynione przez organ I instancji opisane powyżej ustalenia i opierając się na nich uznał za udowodnione, iż niekwestionowaną okolicznością w sprawie jest, że T. R. jest zstępną małżonków J., którzy przekazując gospodarstwo rolne za świadczenia emerytalno-rentowe, otrzymali do użytkowania działkę w [...]nr [...]o powierzchni 0,5005 ha. Niekwestionowane jest również, że była ona użytkownikiem działki w dacie składania wniosku, jak również w dacie rozstrzygania sprawy. Działka stanowi użytek ŁVI - łąki. Była i jest użytkowana jako pastwisko krów, koni i drobiu i co najmniej raz w roku jest koszona. Są to wystarczające zabiegi agrotechniczne w przypadku tego użytku. Wnioskodawczyni zaprzeczyła, by przez okres 10 lat (bliżej niewskazany) działka była dzierżawiona przez A. K. Okoliczność ta w żaden sposób nie została potwierdzona przez uczestniczący w postępowaniu KOWR, w związku z czym Kolegium odmówiło mocy dowodowej temu twierdzeniu.
Dalej organ podkreślił, że zgodnie z ukształtowaną praktyką prawo użytkowania należy uwzględniać przez pryzmat art. 252-270 Kodeksu cywilnego, stąd w przypadku osoby, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu - zgodnie z art. 118 ust. 1 u.u.s.r.- przesłanką ustawową wymaganą i niezbędną do wystąpienia z żądaniem nabycia prawa własności działki jest przysługujące jej prawo użytkowania tej działki. Prawo użytkowania, czyli prawo rzeczowe ograniczone, jest prawem o najszerszej treści uprawnień, a tym samym najmocniejszym obciążeniem cudzego prawa. Zgodnie
z art. 252 Kodeksu cywilnego użytkowanie polega na obciążeniu rzeczy prawem dla jej "używania" i "pobierania pożytków". Prawo użytkowania nie wyklucza ewentualnych czynności cywilnoprawnych związanych z tym prawem oraz możliwości jego wygaśnięcia z powodu niewykonywania przez okres 10 lat.
W ocenie organu, zasadniczą i rozstrzygającą okolicznością jest, jak wskazują orzeczenia sądów administracyjnych czy zstępny rolnika władał nieruchomością
w dacie zgłoszenia żądania i rozstrzygania. Organ odwołał się w tym zakresie do wyroku NSA z dnia 27 listopada 2012 r., II OSK 1339/11, w którym wskazano, że dla uzyskania prawa do nieodpłatnego nabycia działki niezbędne jest wykazanie, że
w dacie zgłoszenia żądania i rozstrzygania przez organy, zstępny rolnika faktycznie tą nieruchomością władał. Za powyższą interpretacją przemawia wykładnia celowościowa powołanego przepisu, wskazująca, iż celem powyższego unormowania było zaspokojenie potrzeb rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne na rzecz Państwa oraz jego zstępnych, nie zaś osób, które faktyczny związek z wymienionymi nieruchomościami utraciły, zaspokajając swoje interesy w inny sposób. Dlatego też dla prawidłowości rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącego organy winny były ustalić kluczowe okoliczności sprawy zarówno na datę złożenia wniosku, jak i na datę jego rozstrzygania.
Organ II instancji zgodził się z powyższymi poglądami i uznał, iż T. R., jako zstępna rolników, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu, spełniła warunki przewidziane w art. 118 ust. 2a u.u.s.r., uzasadniające przyznanie prawa własności działki. Przemawia za tym również wykładnia celowościowa i praktyka sądowa, o czym świadczy powołane orzecznictwo.
Kolegium podkreśliło, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest oszczędne, jednak nie w sposób uzasadniający jej uchylenie. Pozostałe zarzuty obrazy przepisów postępowania okazały się nietrafione. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji, ani nie stwierdził nieprawidłowości postępowania przed organem pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję złożył KOWR, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:
I. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7 k.p.a. przez nieustalenie przez organ I i II instancji stanu faktycznego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji, w szczególności nieustalenia, czy
w niniejszej sprawie nie doszło do wygaśnięcia prawa użytkowania przez niewykonywanie tego prawa przez uprawnionych oraz jego następców, na co wskazuje dzierżawa działki [...]przez A. K. w latach 90-tych oraz przez W. F. w okresie [...] czerwca 2004 r. do [...] grudnia 2007 r., a tym samym błędnym uznaniem nieprzerwalności użytkowania, co skutkowało błędnym uznaniem, że sporny grunt jest
i był użytkowany przez T. R. nieprzerwalnie od śmierci babki, tj. od
[...] kwietnia 1988 r. do dnia wydania decyzji,
- art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nieprzejrzysty, niejasny, budzący poważne wątpliwości, mający na celu jedynie wykazanie, że T. R. spełnia przesłanki do nabycia przedmiotowej nieruchomości pomijając jednocześnie okoliczności negatywne, w tym wskazujące na przerwanie użytkowania przez niewykonywanie tego prawa w sposób ciągły, wygaśnięcie prawa użytkowania takie jak dzierżawa gruntu na rzecz osób trzecich,
- art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji w sposób przejrzysty podstaw na jakich organ oparł zaskarżone rozstrzygnięcie, gdyż z uzasadnienia nie wynika, czy zostały w wystarczającym stopniu udowodnione przesłanki wynikające
z przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 ust. 1 i ust. 2 a u.u.s.r.; powierzchowne przesłuchanie świadków - brak ich konkretnego wskazania w uzasadnieniu oraz pominięcie faktu dzierżawy działki nr [...]przez A. K. w latach 90-tych oraz od [...] czerwca 2004 r. do [...] grudnia 2007 r. przez W. F. (brak tej okoliczności w uzasadnieniu decyzji), co skutkowało błędnym uznaniem, że sporny grunt jest użytkowany przez T.R. nieprzerwalnie od śmierci babki, tj. od [...] kwietnia 1988 r. do dnia wydania decyzji,
- art. 77 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; "organ pomimo możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków oraz ponownego przesłuchania wnioskodawczyni na okoliczność faktycznego użytkowania działki od śmierci babki do dnia złożenia przez wnioskodawczynię wniosku celem ustalenia czy doszło do przerwania użytkowania, wygaśnięcia prawa użytkowania",
- art. 80 k.p.a. przez nieustosunkowanie się przez organ do dowodów wskazanych przez skarżącego ograniczając się jedynie do powielenia decyzji organu
I instancji.
- art. 107 § 3 k.p.a. przez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do stawianych przez skarżącego zarzutów oraz wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez lakoniczne i niepełne uzasadnienie wydanej decyzji w zakresie spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki użytkowania dziatki dożywotniej począwszy od śmierci ostatniego uprawnionego, tj. jej babki A. J. w dniu [...] kwietnia 1988 r. aż do dnia wydania decyzji, polegające na ograniczeniu się przez organ I instancji jedynie do wskazania, że "oględziny nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2025 r. oraz zeznania świadków w sprawie potwierdziło użytkowanie działki przez Panią T. R. od śmierci dziadków".
II. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 118 ust. 1 i ust. 2a u.u.s.r. przez jego błędne zastosowanie i przyznanie własności działki na rzecz T. R., w sytuacji, gdy z akt niniejszego postępowania nie wynika, aby wnioskodawczyni faktycznie, nieprzerwalnie władała przedmiotową działką od daty śmierci ostatniego uprawnionego do dnia złożenia wniosku, jak również, że nie doszło do przedawnienia użytkowania.
III. Naruszenie interesu prawnego skarżącego przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, która to wydana została z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił m.in., że organ nie wyjaśnił, dlaczego
i na jakiej podstawie pominął wskazanych przez niego świadków, zapominając, że
w postępowaniu administracyjnym to na organie spoczywa przeprowadzenie całego postępowania dowodowego kierując się prawdą materialną nie formalną. Organ ograniczył się jedynie do przeprowadzenia dowodów potwierdzających wyłącznie stanowisko wnioskodawczyni przesłuchując ją w charakterze świadka, a pomijając wskazanych przez skarżącą istotnych świadków będących dzierżawcami przedmiotowej działki. Wątpliwości wzbudza choćby to, że wnioskodawczyni najpierw wskazała, że działka była dzierżawiona, co powinno zostać przez organ odnotowane ze wskazaniem zmiany tego niekorzystnego dla niej stanowiska w trakcie sprawy. Ta okoliczność wywodząca się od wnioskodawczyni ma istotne znaczenie bowiem dotyczy zaistnienia przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku.
Zdaniem strony, Kolegium przyjmując ustalenia organu I instancji za własne nie wyjaśniło również w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności czy wnioskodawczyni faktycznie włada sporną działką od chwili śmierci ostatniej uprawnionej osoby. Organ nie powołuje się bowiem na odpowiednie akty zgonu osób uprawnionych, na datę początkową, od której ewidentnie zstępni P. J. i A. J. powinni faktycznie władać sporną działką. Data śmierci wynika jedynie z uzasadnienia decyzji, bez wskazania tego faktu jakimkolwiek dowodem. Co więcej, z uzasadnienia decyzji nie wynika, czy władztwo nad działką było sprawowane przez wnioskodawczynię zgodnie z jej przeznaczeniem przez cały okres oraz czy odbywało się w sposób ciągły. Organ w żaden sposób nie wykazał, że wnioskodawczyni w każdym roku kosiła trawę począwszy od 1988 r. do dnia złożenia wniosku biorąc pod uwagę dzierżawę działki osobom trzecim, o czym sama początkowo wspominała. Mało prawdopodobne jest bowiem, że ówczesny dzierżawca K. czy F. pozwalali wnioskodawczyni kosić trawę i tym samym pozbawiać się możliwości wypasania własnych zwierząt. Skarżący zaznaczył, że aby mówić, czy władztwo nad spornym gruntem było sprawowane zgodnie z jego przeznaczeniem, winno ono polegać nie tylko na koszeniu trawy, ale przede wszystkim na uprawie działki w taki sposób, w jaki grunty orne uprawiają rolnicy to jest czynieniu zasiewów, sadzeniu. Z karty informacyjnej nieruchomości z dokumentacją fotograficzną z [...] kwietnia 2019 r. wynika, że: "nieruchomość aktualnie nieużytkowana - wypasana w sezonie 2018, miejscami samosiew wierzby tworzy kępy zakrzywień koncentrujących się wzdłuż rowu melioracyjnego od strony ścieżki rowerowej". Dowód ten został przedłożony do akt sprawy. Nie przesłuchano również pracownika KOWR J. S.
Skarżący podkreślił, że pismem z [...] lipca 2025 r. poinformował organ I instancji, że sporna działka była dzierżawiona przez panią W. F. zam. [...] w okresie od [...] czerwca 2004 r. do [...] grudnia 2007 r. W treści uzasadnienia decyzji organu II instancji nie sposób doszukać się takich ustaleń pomimo wyraźnego zobowiązania organu I instancji przez WSA w Gorzowie Wlkp. Organ nie odniósł się również do faktu dzierżawienia działki przez A. K. przez 10 lat w latach 90-tych, jak i wyjaśnień wnioskodawczyni potwierdzających wyżej wymienioną dzierżawę, które następnie w treści środków odwoławczych na potrzeby odwołania zostały zmienione. Organ winien te wątpliwości w uzasadnieniu wyjaśnić, którym dowodom i twierdzeniom dał wiarę, a które nie zasługiwały na uwzględnienie, wyjaśniając swój tok rozumowania tak, aby przekonać strony do swego stanowiska.
Z tych też względów, KOWR nie zgodził się z organem II instancji, że użytkowanie przez wnioskodawczynię zgodnie z przeznaczeniem gruntu zostało potwierdzone w przedmiotowej sprawie. W jego ocenie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji nie dostarcza żadnych informacji, w jaki sposób wnioskodawczyni użytkowała działkę przez cały okres rzekomego posiadania, skoro ma wiedzę o dzierżawcach, którzy tą działkę dzierżawili i przeprowadził w tym zakresie dowody. Organ nie powołuje się na zeznania konkretnych świadków i względnie,
w jakim zakresie potwierdziły użytkowanie nieruchomości przez wnioskodawczynię
- w jakim okresie i w jaki sposób. Nie można w tym miejscu mówić o jakiejkolwiek spójności czy ciągłości w użytkowaniu, jeżeli na skutek wcześniejszego odwołania od decyzji nie zostało udowodnione prawidłowe użytkowanie nieruchomości przez uprawnionego zstępnego od chwili śmierci A. J.
W świetle powyższego skarżący wskazał, że w toku niniejszego postępowania organ II instancji naruszył art. 7, art. 77, art. 75 i art. 80 k.p.a., bowiem wbrew obowiązkom wynikającym z tych przepisów postępowania zaniechał podjęcia czynności niezbędnych celem ustalenia pełnego i wyczerpującego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy.
Za nieprawidłowe i naruszające przepisy postępowania należy także uznać lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie spełnienia przestanek do przyznania na własność wnioskowanej spornej działki. Organ I instancji ograniczył
się jedynie do wskazania, że zostały spełnione przesłanki z art. 118 u.u.s.r., nie wskazując, na czym dokładnie oparł swoje stanowisko. Stanowi to naruszenie przepisu art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno
w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości swoje wywody
i wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
W piśmie z [...] marca 2026 r. T. R., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skargi, przedstawiając rozbudowaną argumentację
i ocenę zgromadzonych dowodów, wskazującą w jej ocenie na zasadność decyzji organów obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty, przyznającą nieodpłatnie prawo własności na rzecz T.R. działki, położonej w obrębie [...]gmina [...], oznaczonej numerem [...]o powierzchni 0,5005 ha.
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił przepis art. 118 u.u.s.r.,
w myśl którego osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki (ust. 1); z wnioskiem
o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków (ust. 2).
Organy, wydając decyzje w kontrolowanej sprawie, działały w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 lutego 2025 r., wydanego
w sprawie o sygn. akt II SA/Go 527/24, stosownie do art. 153 p.p.s.a.
W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanego aktu administracyjnego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko
w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA
z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo).
Z powyższego wyroku wynikają następujące oceny i wskazania co do dalszego toku postępowania:
Po pierwsze, Sąd uznał, że z uprawnienia przewidzianego w art. 118 ust. 1 u.u.s.r. mogą skorzystać wyłącznie osoby, które faktycznie korzystały z określonej działki w związku z udzielonym im prawem użytkowania. Istotne jest przy tym, by zstępny uprawnionego, któremu przysługiwało użytkowanie działki na cele rolnicze
i czerpanie z tego pożytków, sprawował faktyczne władztwo nad nieruchomością, tzn. rzeczywiście rozporządzał działką jak użytkownik w celu czerpania z jej uprawy pożytków. Działka pozostająca w dożywotnim użytkowaniu powinna być nadto przedmiotem osobistego użytkowania w sposób nieprzerwany, zgodnie z jej przeznaczeniem.
Po drugie, Sąd identyfikując istotę sporu, która jego zdaniem sprowadzała się do tego, czy zostały wyczerpane wszystkie środki dowodowe oraz możliwości ustalenia, czy zaistniała przesłanka nieprzerwanego, faktycznego władania przez skarżącą bądź jej wstępnych nieruchomością stanowiącą działkę nr [...]w zakresie odpowiadającym uprawnieniom osób, którym pierwotnie przysługiwało prawo użytkowania tej działki, wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie doprowadziło do jednoznacznych ustaleń i nie usunęło wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego.
Po trzecie, w powyższym kontekście Sąd dostrzegł sprzeczne zeznania świadków oraz samej wnioskodawczyni, która będąc przesłuchana podała, iż po śmierci ostatniego użytkownika w 1988 r. "potem my ją użytkowaliśmy", "potem była dzierżawa p. K. i potem znowu "my ją użytkowaliśmy", była użytkowana "cały czas jako łąka, bo miałam krowy, konie, drób", natomiast w odwołaniu oraz w skardze strona podała odmienne okoliczności, tzn., iż sporną działkę użytkowali nieprzerwanie jej wstępni. Przy czym Sąd zwrócił uwagę, że protokoły przesłuchań świadków zawierają ich wypowiedzi utrwalone w formie pełnych, rozbudowanych zdań, o tyle w protokole przesłuchania strony, zawierającego naprzemiennie pytania i odpowiedzi, wypowiedzi strony zostały zamieszczone w formie zdań krótkich, urywanych, niepełnych.
Po czwarte, odnosząc się do kluczowego dowodu w ocenie organów, tj. pismo KOWR z [...] maja 2024 r. stwierdzającego, że działka nr [...]była przedmiotem dzierżawy w okresie od [...]czerwca 2004 r. do [...] grudnia 2007 r., a dzierżawcą nie była T. R., Sąd zwrócił uwagę, że w toku postępowania, poza wspomnianym pismem, nie uzyskano jednak od KOWR żadnego dokumentu na potwierdzenie tej okoliczności, nie ustalono komu we wspomnianym okresie KOWR przekazał powyższą działkę w dzierżawę, przez co niemożliwe było ewentualne przesłuchanie tej osoby
w charakterze świadka oraz skonfrontowanie jej ewentualnych zeznań z argumentacją skarżącej.
Po piąte, skarżąca nie miała także możliwości ustosunkowania się do załączonego do akt sprawy protokołu lustracji KOWR z [...] kwietnia 2019 r. (k. 23 akt administracyjnych), stwierdzającego w tej dacie brak użytkowania działki, a także ewentualnego zaoferowania dowodów na poparcie tezy przeciwnej.
Po szóste, z akt sprawy nie wynikało, aby została pouczona o uprawnieniu wynikającym z 79 § 2 k.p.a., przy czym na ówczesnym etapie sprawy strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto Sąd zwrócił uwagę na obowiązki organu wynikające z art. 79a § 1 i 2 k.p.a., a także treść art. 81 k.p.a., podkreślając, że powyższe skutkowało tym, iż organ nie przeprowadził wszystkich dowodów możliwych do uzyskania bez nadmiernego przedłużania postępowania, w tym oferowanych przez stronę, jak również nie mogła ona ustosunkować się do pozostałych dowodów. W rezultacie stan faktyczny co do okoliczności mających znaczenie dla sprawy nie został ustalony możliwie wszechstronnie, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Po siódme, Sąd reasumując stwierdził, iż decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co spowodowało, że decyzje te zostały uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako p.p.s.a.).
Po ósme, nie przesądzając o wyniku sprawy, Sąd wskazał, że rozpoznając ją ponownie organy administracyjne będą zobowiązane do uwzględnienia powyższej oceny prawnej, w szczególności do zwrócenia się do KOWR celem ustalenia, jakie osoby poza skarżącą (oraz jej wstępnymi) były ewentualnymi dzierżawcami przedmiotowej działki nr [...], rozważenia przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tych osób w charakterze świadków, a także zapewnienia stronie uprawnień procesowych wynikających z przywołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż organy dostrzegły, że taki wyrok został wydany, przy czym organ odwoławczy nie przytoczył jego zasadniczych motywów, a organ I instancji ograniczył się w decyzji do wskazania, że w związku
z "wyrokiem Sądu Apelacyjnego" zawiadomił stronę o ponownym wszczęciu postępowaniu. W trakcie tego ponowionego postępowania Starosta ponownie przeprowadził oględziny nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2025 r. oraz przesłuchał świadków S. M., P. D., W. P. i A. K., a także wnioskodawczynię. Ponadto dodatkowo przesłuchał zawnioskowanych przez wnioskodawczynię świadków tj. A. R., M. R., H. P. i T. M. Przy czym podkreślić należy, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji pozbawione są szczegółowego przytoczenia zgromadzonych w sprawie dowodów, zwłaszcza wskazania jakich konkretnie świadków przesłuchano, jaka była treść ich zeznań, a także oceny ich wiarygodności. Uzasadnienie decyzji organu I instancji w tym zakresie sprowadza się do stwierdzenia, że przeprowadzone w obecności wnioskodawczyni oraz jej pełnomocnika oględziny nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2025 r. oraz zeznania świadków w sprawie potwierdziły użytkowanie działki przez skarżącą od śmierci jej dziadków, co prowadzi do wniosku, iż T. R. spełnia przesłanki do nadania na jej rzecz działki dożywotniego użytkowania oznaczonej numerem [...]położonej w obrębie [...]. Natomiast organ odwoławczy ograniczył się do zaakceptowania ustaleń Starosty, wskazując, że niekwestionowane jest również, że wnioskodawczyni była użytkownikiem działki w dacie składania wniosku, jak również w dacie rozstrzygania sprawy, a ponadto zaprzeczyła, by przez okres 10 lat (bliżej niewskazany) działka była dzierżawiona przez A. K. Okoliczność ta w żaden sposób nie została potwierdzona przez uczestniczący w postępowaniu KOWR,
w związku z czym Kolegium odmówiło mocy dowodowej temu twierdzeniu.
Okoliczność ta byłaby oczywiście bez znaczenia w sytuacji, gdyby powyższe zeznania były ze sobą zgodne albo co najmniej wzajemnie się uzupełniały. Tak jednak nie jest w niniejszej sprawie. Mimo ponownego przesłuchania świadków
i przeprowadzenia nowych dowodów nadal istniały rozbieżności co do tego, czy wnioskodawczyni po śmierci swej babki A. J. w sposób nieprzerwany użytkowała działkę nr [...], które nie zostały wyjaśnione. Zważyć bowiem należy, że
z zeznań świadków A. K. i W. P. wynika, że działka ta była dzierżawiona przez tego pierwszego świadka oraz W. F. Również na dzierżawienie spornej działki przez A. K. wskazywała wnioskodawczyni w swych pierwszych zeznaniach. Organ ponownie przesłuchując wnioskodawczynię po umożliwieniu jej zgodnie z zaleceniami Sądu swobodnej wypowiedzi, nie zażądał od skarżącej wyjaśnienia z jakich powodów zeznaje odmiennie. Organy również w żaden sposób nie odniosły się do pisma KOWR-u z [...] lipca 2025 r. (k. 83) wskazującego, że z prowadzonych rejestrów wynika, że dzierżawcą spornej nieruchomości była W. F. w okresie do czerwca 2004 r. do grudnia 2024 r. Mimo sugerowania przez Sąd przesłuchania osoby dzierżawcy organy nie wyjaśniły w uzasadnieniach wydanych decyzji, dlaczego nie przeprowadziły tego dowodu. Adnotacja uczyniona ołówkiem "data zgonu [...] sierpnia 2011 r." na wspomnianym piśmie KOWRU wskazywać może, iż wyżej wymieniona nie żyje, co zresztą potwierdził Starosta w piśmie przewodnim z [...] listopada 2025 r. do złożonego odwołania (k. 128), przy czym w aktach brak jest aktu zgonu tej osoby. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że organ podjął czynności mające na celu przesłuchanie świadka E. F. (zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania - k. 88), który mógłby – jeśli jest to członek rodziny W. F. - wyjaśnić czy faktycznie wyżej wymieniona korzystała z działki, czy też jedynie była formalnym dzierżawcą. Jednakże brak jest protokołu z jego przesłuchania, ani też z uzasadnienia decyzji organu I instancji albo jakichkolwiek pism bądź notatek nie sposób wywieść, dlaczego odstąpiono od przeprowadzenia tego dowodu. Zwrócić również należy uwagę, że organu obu instancji nie odniosły się również do dowodu w postaci karty nieruchomości sporządzonej w dniu [...] kwietnia 2019 r. (k. 83) wskazującej, że sporna nieruchomość jest nieużytkowana. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się do celowości przesłuchania w tym zakres J. S. (autora tej karty), co podniesiono w odwołaniu. Oczywiście twierdzenia o nieużytkowaniu działki mogły mieć racjonalne uzasadnienie ze względu na wykorzystywanie nieruchomości na pastwisko, jednakże wymagało to od organu dokonanie oceny tego dokumentu.
Przytoczona treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż Kolegium uznaje, że zasadniczą i rozstrzygającą okolicznością jest, czy zstępny rolnika władał nieruchomością w dacie zgłoszenia żądania i rozstrzygania, odwołując się do orzecznictwa i podkreślając to wytłuszczoną czcionką. Pozostaje to w sprzeczności
z oceną prawną wyrażoną przez Sąd w powołanym wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 527/24, w którym wskazano, iż działka pozostająca w dożywotnim użytkowaniu powinna być nadto przedmiotem osobistego użytkowania w sposób nieprzerwany, zgodnie z jej przeznaczeniem, a nie tylko w powyższych datach, co stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a.
Powyższa analiza wskazuje jednoznacznie, że organy w niniejszej sprawie nie
w pełni zastosowały się do wskazań i ocen zawartych w powyższym orzeczeniu,
a postępowanie ponownie dotknięte jest naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a., a uzasadnienia decyzji wydanych w kontrolowanej sprawie nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn,
z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Oczywiście wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji mogła zostać konwalidowana przez organ odwoławczy, tenże jednak sporządził równie wadliwe uzasadnienie, które dodatkowo szczegółowo nie odnosi się do zarzutów odwołania. Kolegium zbyło je bowiem lakonicznym stwierdzeniem, iż uzasadnienie decyzji Starosty jest oszczędne, jednak nie w sposób uzasadniający jej uchylenie, a pozostałe zarzuty obrazy przepisów postępowania okazały się nietrafione, a ponadto Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji, ani nie stwierdziło nieprawidłowości postępowania przed organem pierwszej instancji.
Zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznie sprawy. Oznacza to konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a nie ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy jest - tak samo jak organ I instancji (stosownie do treści art. 140 k.p.a.) – związany art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i ma obowiązek rozpoznać sprawę w oparciu
o całokształt materiału dowodowego. Powinien więc uwzględnić wszystkie dowody zgromadzone w aktach sprawy w prowadzonym zarówno przez organ I instancji, jak
i organ II instancji postępowaniu administracyjnym. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega zatem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej z jednoczesnym odniesieniem się do przedstawionych przez stronę
w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy zobligowany jest przy tym do rozpatrzenia żądań strony i podniesionych zarzutów oraz rozpoznania sprawy w jej całokształcie
w sposób określony przepisami procedury administracyjnej. Tym samym organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu lub piśmie. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania, ewentualnie dalszych pism stron oraz ustosunkowanie się do nich
w uzasadnieniu wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., IV SA 501/99, wyrok NSA z dnia 15 października 1999 r., IV SA 1654/97, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, wyrok WSA w Warszawie z dnia 07 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 441/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2006 r., VI SA/Wa 1409/06,
K. Glibowski /w/ R. Hauser i M. Wierzbowski (red.), KPA, Komentarz, C.H.Beck 2014,
s. 73-74). Stąd też decyzja organu odwoławczego niespełniająca tego rodzaju standardów nie może się ostać, gdyż sąd administracyjny nie może dokonywać bezpośrednio oceny decyzji organu I instancji, jeśli organ II instancji w istotnym zakresie uchylił się od tej kontroli w postępowaniu odwoławczym, godziłoby to bowiem we wspomnianą zasadę dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a., podniesioną zresztą do rangi konstytucyjnej (art. 78 Konstytucji RP). Do uznania bowiem, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarczy stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów, który wydał decyzję postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. K. Glibowski, ibidem i powołane tamże orzecznictwo).
Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia ponadto obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje kontrolę zgodności
z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach, do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać za niego podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i art. 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego orzecznictwa - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77 § 1, art. 80 i art. 107
§ 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., II SA 742/84, ONSA 1984/2/67, wyrok WSA Warszawie z 17 lutego 2010 r., VIII SA/Wa 672/09).
Podkreślić należy, iż Sąd nie jest władny zastąpić organów administracji
w dokonaniu ustaleń, analiz i ocen, gdyż ustrojową rolą sądu administracyjnego nie jest rozpoznawanie i rozstrzyganie ("załatwianie" w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.) spraw administracyjnych, lecz – jak wynika z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) - kontrola działalności administracji publicznej, i to zasadniczo tylko pod względem zgodności z prawem. Tym samym nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie
w jakimkolwiek zakresie aktów podejmowanych przez organy administracji,
a w szczególności prowadzenie brakujących ustaleń, analiz, tudzież przedstawianie
"w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi kierowały się one przy rozstrzyganiu danej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 maja 2016 r., IV SA/Po 973/15). Kontrola sądowoadministracyjna nie może zastępować organu, gdyż narusza to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie badanie legalności działań, bądź zaniechań organu (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 1419/17). Zwłaszcza nie jest rolą sądu administracyjnego poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, którymi kierował się organ wydając dane rozstrzygnięcie. Motywy te muszą wynikać wprost z decyzji i jego uzasadnienia, spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA
w Gorzowie Wlkp. z 6 września 2017 r., II SA/Go 401/17).
W tym kontekście Sąd, dostrzegając profesjonalizm i rzeczowość pisma wnioskodawczyni, stanowiącego odpowiedź na skargę, uznał za niecelowe odnoszenie się do argumentacji w nim zawartej, gdyż w istocie byłoby to podjęcie się roli organu administracji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż doszło do naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Brak było natomiast podstaw do wypowiadanie się przez Sąd co do zarzutów naruszenie przepisu prawa materialnego. Byłoby to możliwe jedynie w sytuacji prawidłowo zrekonstruowanego stanu faktycznego.
Ponowne rozpoznając sprawę organ odwoławczy związany będzie powyższą oceną prawną, a także tą wynikającą z uprzednio wydanego wyroku i usunie dostrzeżone przez Sąd uchybienia, w szczególności w sposób rzetelny odniesie
się do zarzutów odwołania, czemu da wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Jako że skarga została uwzględniona, Sąd – na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania, które sprowadzają się do:
- wpisu od skargi ustalonego w wysokości 200 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. nr 2021 r., poz. 535 ze zm.);
- wynagrodzenie pełnomocnika, który sporządził skargę, będącego adwokatem, ustalonego w kwocie 480 zł, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 225 p.p.s.a., orzekł o zwrocie skarżącemu kwoty 300 zł, stanowiącej różnicę między wpisem od skargi należnym a uiszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło