II SA/Go 393/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J.L. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SA/Go 794/13 w sprawie ze skargi J.L. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 29 maja 2013 r., nr XXI/179/2013 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (Dz.Urz. Woj. z 2013 r. poz. 1462) postanawia: I. odrzucić skargę, II. przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - radcy prawnemu P.G. – kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J.L. o wznowienie postępowania sądowego toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. zakończonym prawomocnym postanowieniem z dnia 15 października 2014 roku, którym to postanowieniem odrzucono skargę J.L. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] maja 2013 roku nr XXI/179/2013 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący podał art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. późniejsze wykrycie środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W niniejszej sprawie jest to dokument potwierdzający wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa przed złożeniem skargi do sądu. W oparciu o akta sprawy ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 5 sierpnia 2013 roku J.L. złożył skargę między innymi na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] maja 2013 roku nr XXI/179/2013 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem wnosił o jej uchylenie. Do skargi dołączył odpis pisma noszącego datę [...] maja 2013 rok, którym to pismem wezwał Radę Miejską do usunięcia naruszenia prawa poprzez ustalenie zbyt wysokiej stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi w gminie, a które to stawki wynikają z uchwały nr XVIII/144/2012, uchwały nr XVIII/145/2012, uchwały nr XX/168/2013, uchwały nr XX/169/2013 podjęte przez Radę Miejską. Zarządzeniem z dnia 16 września 2013 roku wezwano organ za pośrednictwem reprezentującego go Burmistrza do uzupełnienia akt sprawy przekazanych do sądu , w terminie 7 dni, poprzez przekazanie dokumentacji związanej z zaskarżoną uchwałą z dnia [...] maja 2013 roku, w tym protokół sesji rady, na której uchwała ta została podjęta. Jednocześnie zarządzeniem z tego samego dnia zobowiązano wnoszącego skargę do wykazania w terminie 7 dni , iż przed wniesieniem skargi na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] maja 2013 roku nr XXI/179/2013 skierował, zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, oraz do przesłania kopii tego wezwania, wraz z potwierdzeniem jego wniesienia do organu, pod rygorem przyjęcia, iż skarżący nie skierował do organu wezwania o usunięcia naruszenia prawa w odniesieniu do tej uchwały. Pismem z dnia [...] września 2013 roku, które wpłynęło do Sądu w dniu 30 września 2013 roku, J.L. poinformował, że jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniósł osobiście do sekretariatu organu za potwierdzeniem jego złożenia. Do pisma tego dołączył kopie dwóch pism skierowanych do Rady Miejskiej. Pierwsze noszące datę [...] maja 2013 roku dotyczyło wezwana organu do usunięcia naruszenia prawa dotyczącego uchwał nr XVIII/145/2012, nr XX/168/2013 oraz nr XXI/169/2013. Drugie noszące datę [...] maja 2013 roku zawierało wezwanie tej samej rady miejskiej do usunięcia naruszenia dotyczące uchwał nr XVIII/145/2012, nr XX 168/2013 i nr XX/169/2013. Jednocześnie w tym samym dniu wpłynęło do Sądu pismo skarżącego zawierające wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Organ przesłał dokumentację związaną z podjęciem zaskarżonej uchwały w dniu [...] października 2013 roku. W nadesłanej dokumentacji nie było złożonego przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa dotyczącego uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] maja 2013 roku nr XXI/179/2013 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. W złożonej odpowiedzi na skargę organ wnosił o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu takiego stanowiska organ podniósł brak ze strony skarżącego uprzedniego, przed wniesieniem skargi, wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę oraz odmówił przyznania skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwała lub zarządzeniami podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie administracji publicznej powinno być poprzedzone uprzednim bezskutecznym wezwaniem tego organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, co jest warunkiem dopuszczalności skargi w świetle art. 52 § 1 p.p.s.a. Sąd doszedł, po analizie akt sprawy, a w szczególności wezwań do usunięcia prawa noszących datę [...] maja 2013 roku, że nie obejmowały one przedmiotu zaskarżenia, tj. uchwały Rady Miejskiej z dnia [...] maja 2013 roku nr XXI/179.2013. Tym samym skutkowało to odrzuceniem skargi. Natomiast jako podstawę odmowy przyznania skarżącemu pomocy prawnej powołano art. 247 p.p.s.a. tj. oczywistą bezzasadność skargi. Powyższe postanowienie wraz z pouczeniem odnośnie trybu wniesienia skargi kasacyjnej odnośnie punktu 1 tj. odrzucenia skargi oraz o trybie wniesienia zażalenia odnośnie punktu 2 postanowienia tj. odmowy przyznania pomocy pranej doręczono skarżącemu w dniu 17 października 2013 roku. W dniu 21 października 2013 roku wpłynęło pismo skarżącego noszące datę [...] października zatytułowane ,,zażalenie"., w którym zakwestionował doręczone mu postanowienie twierdząc, że nie odpowiada ono wymogom prawa, gdyż narusza w sposób istotny przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podniósł zarzut naruszenia art. 6 i art. 7 k.p.a. Błędne ustalenie stanu faktycznego, nie uwzględnienie faktu, że dwukrotnie tj. 7 lipca 2013 roku oraz 1 sierpnia 2013 roku wzywał organ w związku z uchwaleniem zaskarżonej uchwały do usunięcia naruszenia prawa. Nadto podniósł zarzut, że brak wiedzy prawniczej oraz profesjonalnego pełnomocnika po stronie skarżącego nie powinno być wykorzystywane przeciwko jego osobie jako wnoszącej skargę. Do powyższego pisma J.L. dołączył kserokopię dwóch pism adresowanych do Rady Miejskiej noszące datę [...] czerwiec 2013 rok i [...] lipiec 2013 rok, które wpłynęły do organu odpowiednio 7 czerwca 2013 roku oraz 1 sierpnia 2013 roku. W pismach tych wzywał organ do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego podjęciem wymienionych w nich uchwał, w tym uchwały Rady Miejskiej nr XXI/179/2013 w przedmiocie określenia wysokości stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jednocześnie w tym samym dniu J.L. złożył wniosek o przywrócenie terminu do ponownego rozpoznania sprawy, który następnie skonkretyzował jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 roku Sąd odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia na podstawie art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiadomił Wojewodę o naruszeniu przez Radę Miejską oraz Burmistrza przepisu art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegającego na przekazaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niekompletnych akt sprawy, nie zawierających wniesionego przez skarżącego wezwania Rady Miejskiej do usunięcia naruszenia interesu prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 października 2013 roku uchylił zaskarżone postanowienie w części odmawiającej przyznania pomocy prawnej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 10 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. przyznał J.L. pomoc praną w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowił radcę prawnego. Pismem z dnia [...] marca 2014 roku Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała w oparciu o art. 253 p.p.s.a., że został wyznaczony dla skarżącego radca prawny P.G.. Wyznaczony pełnomocnik zapoznał się w dniu 24 marca 2014 r. z aktami sprawy ze skargi J.L. na uchwałę nr XXI/179/2013 Rady Miejskiej w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sąodowadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy. Przypadki te, stanowiące podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w art. 271-273 p.p.s.a. i stanowią one katalog zamknięty. W świetle tych przepisów skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 p.p.s.a.), zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia (art. 272 p.p.s.a.), a także w oparciu o tzw. przyczyny restytucyjne, do których ustawodawca zalicza między innymi uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), czy też późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania sądowego jako stanowiąca nadzwyczajny środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy już prawomocnie zakończonej, stosownie do art. 279 p.p.s.a., który określa jej wymogi, winna wskazywać ustawową podstawę wznowienia i jej uzasadnienie. Dostrzec przy tym trzeba, iż w postępowaniu wznowieniowym nie są rozpoznawane zarzuty wykraczające poza zakres ustawowych podstaw, jak i nie dokonuje się oceny w zakresie zaistnienia podstaw wznowienia niepowołanych w skardze. Wniesienie tego środka powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu w pierwszej kolejności zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego wyniku pierwszego etapu, zbadanie jego zasadności. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z art. 282 § 2 p.p.s.a. po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. W niniejszej sprawie żądanie wznowienia postępowania sądowego dotyczyło postępowania sądowego prawomocnie zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 października 2013 roku sygn. akt II SA/Go 794/13 w przedmiocie skargi na uchwałę z dnia [...] maja 2013 roku nr Xxi/179/13 Rady Miejskiej w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, a którym to postanowieniem skargę odrzucono. W skardze o wznowienie tego postępowania skarżący powołał jako podstawę wznowienia przepisy art. 273 § 2 p.p.s.a. W oparciu o powyższy przepis strona może wnieść o wznowienie postępowania sądowego w przypadku późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub dowodów, z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wykrycie nowych okoliczności lub środków dowodowych, o jakich mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i podówczas niezgłoszonych, bowiem nie były one znane stronom. Do sytuacji takiej nie można zaliczyć powołanie się na okoliczność i dowody jawne, wynikające z materiału poprzedniego postępowania, ale tylko niedostrzeżone przez stronę czy też nawet orzekający w sprawie sąd ( postanowienie NSA z 30 listopada 2011roku sygn. akt I OSK 1858/10 publi. Lex 1149261, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011roku sygn. akt II OSK 1557/11 publi. Lex 1069033). Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że ,,wykrycie" odnosić się może jedynie do środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nie ujawnionych z tego powodu, że nie były stronie znane i dla niej niedostępnych. Natomiast nie odnosi się to do okoliczności i dowodów jawnych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania, a tylko przez stronę niedostrzeżonych. Nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania okoliczność faktyczna czy też środek dowodowy istniejący w materiale poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżony przez stronę co zostało podkreślone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2010 roku w sprawie o sygn. II OSK 983/10 ( publi. Lex 673901). A zatem fakty i dowody, które strona powinna znać tj. miała możliwość dostępu, a ich nie przedstawiła wobec braku zachowania należytej staranności do nich nie są objęte hipotezą przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a. które by stanowiły podstawę wznowienia postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawie należy zauważyć, że skarżący odwołuje się do pism noszących datę [...] czerwca 2013 rok oraz [...] lipca 2013 rok, którymi to pismami wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa będącego następstwem wydanej zaskarżonej uchwały z dnia [...] maja 2013 roku nr XXI/179/2013 Rady Miejskiej w sprawie wyboru metody ustalenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Pisma te stanowiły dowód na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym powinno poprzedzać wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na uchwałę. Na powyższe pisma skarżący nie tylko powołał się w piśmie z dnia [...] października 2013 roku, które zatytułował jako zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 października 2013 roku, ale także dołączył do tego pisma ich kserokopie. Znajduje to potwierdzenie w aktach sprawy toczącej się ze skargi J.L. na wspomnianą wyżej uchwałę Rady Miasta. Stanowi to zdaniem Sądu dowód na potwierdzenie, iż skarżący nie powołał się na powyższy dowód w/w sprawie nie z powodu, iż był on stronie nieznany lub niedostępny, a jedynie z powodu braku zachowania należytej staranności w prowadzeniu sprawy i wykonywaniu zarządzeń sądu. W tym miejscu należy podkreślić, że w sprawie II SA/Go 794/13 Sąd wzywał nie tylko organ do przedłożenia akt sprawy administracyjnej, ale także samego skarżącego do wykazania w zakreślonym terminie, iż przed wniesieniem skargi na uchwałę skierował do organu zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz przesłani kopii tego wezwania. Wykonując to zarządzenie sądu skarżący przedłożył kopię pisma zawierającego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ale dotyczące innych uchwał tego organu. Dopiero po otrzymaniu postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi przedłożył kopię pisma zawierającego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa będącego następstwem uchwalenia zaskarżonej uchwały. Oznacza to, że skarżący jedynie z powodu niezachowania należytej staranności w wykonywaniu zarządzeń sądu nie przesłał początkowo właściwego dokumentu, a nie z powodu, iż był on dla strony niedostępny i nieznany. Nadto należy również zwrócić uwagę na treść art. 277 p.p.s.a zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania, a gdy podstawą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji – od dniaq, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Trzy miesięczny termin, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. jest terminem procesowym zawitym. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie skargi ( postanowienie NSA z dnia 22 września 2011 rok, sygn. ATK II GSK 1814/11 publi. Lex nr 966204). Bieg tego terminu nie podlega przerwaniu ani też nie może być przywrócony (postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2001 roku, sygn. akt II FSK 2141/10, publi. Lex 742348). Dokonując przeniesienia powyższych rozważań dotyczących terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania i sposobu jego liczenia należy stwierdzić, że w przypadku przyjęcia, że dowód na który powołuje się wnoszący skargę o wznowienie postępowania ( wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) był mu nieznany i niedostępny, to nie został zachowany termin trzech miesięcy wynikający z art. 277 p.p.s.a. Nawet przy przyjęciu, że strona skarżąca uzyskała możliwość powołania się na powyższy dowód (dokument) dopiero po wydaniu przez sąd postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie II SA/Go 794/13, to najpóźniej o tym dowodzie dowiedziała się w dniu 18 października 2013 roku tj. w dacie sporządzenia pisma zatytułowanego ,, zażalenie", w którym nie tylko powołuje się na ten dokument, ale także dołącza jego kserokopię. Tym samym termin trzech miesięcy określony w art. 277 p.p.s.a. upłynął z dniem 18 stycznia 2014 roku (ostatni dzień terminu). Należy podkreślić, że składając skargę o wznowienie postępowania, strona nie wskazała na okoliczności pozwalające przyjąć, że przed dniem 18 października 2013 roku wskazany dokument był jej nieznany i niedostępny. Mając powyższe rozważania na uwadze należy stwierdzić, że nie została spełniona po stronie skarżącej przesłanka określona w art. 273 § 2 p.p.s.a. a nadto nie został zachowany termin trzymiesięczny wyznaczony w art. 277 p.p.s.a do skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Tym samym w oparciu o art. 281 p.p.s.a skarga podlega odrzuceniu. Zbędnym jest w takiej sytuacji przystępowanie do drugiej fazy postępowania wznowieniowego tj. badania zasadności skargi o wznowienie postępowania wobec stwierdzenia jej niedopuszczalności. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przez cały czas toczącego się postępowania ze skargi J.L. w sprawie o uchylenie zaskarżonej uchwały nie był on pozbawiony możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa. Doręczano jemu wszystkie zarządzenia sądu, na które w zakreślonym terminie składał odpowiedzi. Z treści pism strony skarżącej nie wynika, aby miała problemy z zrozumieniem treści zarządzeń otrzymywanych z sądu i znaczeniem udzielanych przez nią na te zarządzenia odpowiedzi. Orzeczenie o przyznaniu od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – radcy prawnemu P.G. wynagrodzenia w wysokości 240 złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oparto na § 18 i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.