II SA/Go 417/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku E sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 12 października 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek E sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca spółka podała, że znajduje się w bardzo niekorzystnej sytuacji finansowej. Spółka w 2011 r. poniosła stratę w wysokości 3.812.497,96 zł. Spółka wskazała, że na rachunku bankowym w banku [...] S.A. posiada środki pieniężne w wysokości 91.317,70 zł, którymi nie można jednak swobodnie dysponować, gdyż są przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników spółki. Ponadto, Spółka na koncie w banku [...] S.A. na dzień [...].03.2012 r. posiadała środki w wysokości 5.447,42 zł. W stosunku do Spółki są prowadzone liczne postępowania egzekucyjne, a jej łączne zadłużenie wynosi 678.006,64 zł. Spółka podała, że jest użytkownikiem wieczystym gruntu, który jest obciążony hipotekami na łączną kwotę 27.573.190,78 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku Spółka przedłożyła zbiorcze zestawienie przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, odpisy deklaracji miesięcznych dla podatku VAT oraz aktualne wyciągi z rachunków bankowych. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, Lex nr 479137). Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, Lex nr 477191). Konieczność regulowania zobowiązań cywilnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi. Z przedłożonych dokumentów (deklaracje podatkowe, zestawienie wartości przychodów i kosztów ich uzyskania) wynika, że skarżąca Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, posiada środki pieniężne, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Należy dodać, że fakt ponoszenia straty przez Spółkę nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Skarżąca spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. W tym kontekście należy dodać, że w stosunku do spółki nie toczy się postępowanie likwidacyjne czy upadłościowe. Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał, że Spółka podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo należy zauważyć, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (por. orz. SN z dnia 13 września 1937 r., C II 618/37, Zb. Urz. 1938, poz. 293). Jeżeli tego nie uczyniła, powinna wykazać przyczyny niemożności uzyskania tych dopłat (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2008 r., III SA/WA 641/08, Legalis). Nie można również pominąć, że wysokość kapitał zakładowego (6.200.500 zł) przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2008 r., I FZ 143/08, Legalis). Mając na uwadze zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego trudno przyjąć, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak znacznej wysokości (30.758.254,37 zł) nie jest w stanie wygospodarować 29.125 zł na pokrycie wpisu od skargi (§ 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek E sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.